Orzeczenie · 2026-01-28

III KO 5/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-01-28
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegokrajowa rada sądownictwaniezależność sądownictwapraworządnośćnominacje sędziowskieart 439 kpkuchwała SN

Sędzia Sądu Najwyższego A. Tomczyk złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania kasacyjnego. Jako podstawę wniosku wskazał fakt, że nie uwzględniono wcześniejszego wniosku o wyłączenie sędziego Zbigniewa Kapińskiego od udziału w tej samej sprawie. Sędzia Tomczyk argumentował, że nominacja sędziego Kapińskiego nastąpiła z rekomendacji tzw. Krajowej Rady Sądownictwa, która została ukształtowana w sposób niekonstytucyjny. W ocenie wnioskodawcy, w świetle orzeczeń trybunałów europejskich i Sądu Najwyższego, skład sądu z udziałem sędziego Kapińskiego nie może być uznany za należycie obsadzony, co narusza standard rzetelnego procesu i prawo do niezawisłego sądu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za zasadny. Stwierdził, że każdy skład z udziałem sędziego Kapińskiego byłby dotknięty bezwzględną przesłanką odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu). Ponieważ wniosek o wyłączenie sędziego Kapińskiego został oddalony, co zdaniem Sądu Najwyższego nastąpiło z naruszeniem zasady nemo iudex in causa sua (sędzia rozpoznający wniosek o wyłączenie sam był nominowany przez tę samą wadliwą KRS), jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem było autowyłączenie się innego sędziego. Sąd powołał się na uchwałę połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20), która stanowi, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Uchwała ta jest wiążąca dla wszystkich składów Sądu Najwyższego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nienależytej obsady sądu w kontekście nominacji sędziowskich przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, związanej z wnioskiem o wznowienie postępowania i autowyłączeniem sędziego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie, jeśli uważa, że skład sądu jest nienależycie obsadzony z powodu nominacji innego sędziego przez wadliwie ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że jeśli wniosek o wyłączenie sędziego powołanego przez wadliwie ukształtowaną KRS został oddalony z naruszeniem zasady nemo iudex in causa sua, to inny sędzia wyznaczony do orzekania w tej sprawie powinien złożyć wniosek o autowyłączenie. Nienależyta obsada sądu zachodzi w przypadku udziału sędziego powołanego na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS.

Czy skład sądu z udziałem sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, taki skład jest nienależycie obsadzony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę połączonych izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20), stwierdził, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączyć sędziego
Strona wygrywająca
Andrzej Tomczyk

Strony

NazwaTypRola
Andrzej Tomczykosoba_fizycznawnioskodawca
Zbigniew Kapińskiosoba_fizycznasędzia

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nominacja sędziego Zbigniewa Kapińskiego z rekomendacji niekonstytucyjnej KRS powoduje nienależytą obsadę sądu. • Oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego Kapińskiego z naruszeniem zasady nemo iudex in causa sua. • Uchwała połączonych izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) stanowi wiążącą zasadę prawną.

Godne uwagi sformułowania

skład sądzący z udziałem tego Sędziego nigdy nie będzie należycie obsadzony i nie zapewni „standardu rzetelnego procesu w aspekcie dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu” • każdy skład z jego udziałem dotknięty będzie bezwzględną przesłanką odwoławczą z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. • rozpoznając wniosek wypowiadała się w sposób stronniczy, bo pośrednio we własnej sprawie • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący

A. Tomczyk

wnioskodawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nienależytej obsady sądu w kontekście nominacji sędziowskich przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, związanej z wnioskiem o wznowienie postępowania i autowyłączeniem sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i prawidłowości procedur nominacyjnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sędzia SN sam się wyłączył. Powód? Wadliwa nominacja kolegi przez niekonstytucyjną KRS.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst