IV KO 127/10

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  10  LISTOPADA  2010  R. 
  IV  KO  127/10 
 
Charakter przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 
k.p.k. świadczy o tym, że ocena jej zaistnienia powinna zostać dokonana 
na czas orzekania w sprawie, gdyż – rebus sic stantibus – może w dalszym 
postępowaniu stracić na aktualności. Tym samym, wyłączenie sędziego od 
rozpoznania apelacji w określonej sprawie nie oznacza, że po przekazaniu 
tej sprawy do ponownego rozpoznania jest on także wyłączony od orzeka-
nia w kwestiach procesowych jakie ujawnią się w toku dalszego postępo-
wania. 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk. 
Sędziowie SN: J. Dołhy, D. Świecki (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Elżbiety L. i innych, oskarżonych o prze-
stępstwo z art. 270 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posie-
dzeniu w dniu 10 listopada 2010 r. wniosku Sądu Rejonowego w D. w 
przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równo-
rzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. 
 
postanowił wniosku   n i e  u w z g l ę d n i ć. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Postanowieniem z dnia 5 października 2010 r. Sąd Rejonowy w D. 
wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie niniejszej sprawy do rozpo-

 
 
2
znania innemu sądowi równorzędnemu – w trybie art. 37 k.p.k. Jako prze-
słankę zastosowania tego przepisu Sąd wnioskujący podniósł, że sprawa 
została przekazana do rozpoznania temu Sądowi w związku z postanowie-
niem Sądu Okręgowego w T. z dnia 7 kwietnia 2010 r. o wyłączeniu od jej 
rozpoznania sędziów Sądu Rejonowego w T. W ocenie Sądu występujące-
go krytycznie należy odnieść się do tego postanowienia, zważywszy że w 
jego wydaniu uczestniczył sędzia, który uprzednio sam został wyłączony od 
orzekania w tej sprawie, co podważa wiarygodność wymiaru sprawiedliwo-
ści, a więc i godzi w jego dobro. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wniosek Sądu Rejonowego w D. o przekazanie sprawy do rozpozna-
nia innemu sądowi równorzędnemu nie mógł zostać uwzględniony, albo-
wiem art. 37 k.p.k. nie stanowi podstawy do występowania do Sądu Naj-
wyższego o skontrolowanie prawidłowości czynności podejmowanych 
przez sądy w kwestii właściwości i ewentualne korygowanie nieprawidło-
wych bądź niesprawiedliwych w tym przedmiocie decyzji. Tego bowiem 
domaga się Sąd występujący, kwestionując zasadność i dopuszczalność 
decyzji podejmowanych przez Sąd Okręgowy w T., tak w kwestii wyłącze-
nia od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w T., jak 
i co do brania udziału w jej wydaniu przez sędziego tego Sądu, pomimo 
wcześniejszego wyłączenia go od rozpoznania tej sprawy przez Sąd Ape-
lacyjny w K. 
W związku z tym należy stwierdzić, że kwestia zasadności wyłącze-
nia sędziów Sądu Rejonowego w T., budzi wątpliwości w zakresie prawi-
dłowości procedowania w tym przedmiocie z uwagi na wyłączenie sędziów 
na podstawie złożonych oświadczeń, a nie w związku z wydaniem decyzji 
procesowych o wyłączeniu konkretnych sędziów. Nie można bowiem wyłą-
czyć sędziego „na przyszłość” od rozpoznania sprawy, jeżeli nie został on 
wyznaczony do jej rozpoznania. Jednakże z tego powodu, wskazany przez 

 
 
3
Sąd Rejonowy w D. tryb przekazania sprawy na podstawie art. 37 k.p.k., 
jak należy wnioskować, z powrotem do Sądu Rejonowego w T., nie jest 
możliwy. 
Natomiast w kwestii wydania orzeczenia przez sędziego Sądu Okrę-
gowego w T. w przedmiocie wyłączenia sędziów Sądu Rejonowego w T. i 
przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w D., to należy 
stwierdzić, że pomimo wcześniejszego wyłączenia tego sędziego od roz-
poznania sprawy przez Sąd Apelacyjny w K., nie doszło do naruszenia art. 
41 § 1 k.p.k. Zauważyć bowiem trzeba, że zmienił się układ procesowy w 
związku w uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego roz-
poznania sądowi właściwemu na zasadach ogólnych. Postanowienie Sądu 
Apelacyjnego w K. o wyłączeniu sędziów Sądu Okręgowego w T. wydane 
bowiem zostało w związku z koniecznością rozpoznania apelacji przez ten 
Sąd. W postanowieniu tym sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi 
Okręgowemu w K. Wówczas wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w T. 
dotyczyło rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym, a więc ape-
lacji od wyroku. Charakter przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie 
art. 41 § 1 k.p.k. świadczy o tym, że ocena jej zaistnienia powinna zostać 
dokonana na czas orzekania w danej sprawie, gdyż – rebus sic stantibus – 
może w dalszym postępowaniu stracić na aktualności. Tym samym wyłą-
czenie sędziego od rozpoznania apelacji w danej sprawie nie oznacza, że 
po przekazaniu tej sprawy do ponownego rozpoznania jest on także wyłą-
czony od orzekania w kwestiach procesowych jakie ujawnią się w toku dal-
szego postępowania. Nie było więc przeszkód, aby sędzia Sądu Okręgo-
wego w T., w związku uchyleniem wyroku do ponownego rozpoznania 
przez Sąd Okręgowy w K., orzekał w sprawie wyłączenia sędziów Sądu, 
któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. 
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postano-
wieniu.