III KO 49/20

Sąd Najwyższy2020-07-21
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekazanie sprawywyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższykodeks postępowania karnegoskarżącywłaściwość sądu

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi, uznając zarzuty strony oskarżającej o brak bezstronności sędziów za niewystarczające do zmiany właściwości miejscowej.

Sąd Rejonowy w L. wniósł o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na liczne wnioski o wyłączenie sędziów składane przez oskarżycielkę K. B. oraz jej zarzuty dotyczące braku bezstronności i działań korupcyjnych. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że zarzuty strony, nawet jeśli wpływają na sprawność postępowania, nie stanowią wystarczającej podstawy do zmiany właściwości miejscowej sądu zgodnie z art. 37 k.p.k., a takie działanie mogłoby prowadzić do nadużywania instytucji przekazania sprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w L. o przekazanie sprawy karnej zainicjowanej wzajemnymi aktami oskarżenia K. B. i S. W. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uzasadniał wniosek tym, że K. B. wielokrotnie składała wnioski o wyłączenie sędziów, zarzucając im znajomość z S. W. i udzielanie mu porad, a także mataczenie i działania korupcyjne pracowników sądów. Oskarżycielka zarzucała również sądowi popełnianie licznych uchybień proceduralnych i utrudniała postępowanie. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, podkreślając, że przepis art. 37 k.p.k. o przekazaniu sprawy należy wykładać restryktywnie. Stwierdził, że zarzuty strony, nawet jeśli wpływają na sprawność postępowania, nie mogą stanowić podstawy do zmiany właściwości miejscowej sądu, gdyż prowadziłoby to do możliwości sterowania przez strony właściwością sądów. Sąd Najwyższy uznał, że sąd wnioskujący nie wykazał istnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających przekazanie sprawy z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, takie zarzuty same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy, jeśli nie wykazano istnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających takie działanie z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 37 k.p.k. należy wykładać restryktywnie. Zarzuty strony, nawet jeśli wpływają na sprawność postępowania, nie mogą być wykorzystywane do sterowania właściwością miejscową sądów, co byłoby sprzeczne z ratio legis przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strony

NazwaTypRola
K. B.osoba_fizycznaoskarżyciel wzajemny
S. W.osoba_fizycznaoskarżyciel wzajemny

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy i musi być wykładany restryktywnie. Podstawą do przekazania sprawy mogą być tylko okoliczności rzeczywiście wywołujące wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy lub wykluczające zakończenie postępowania w rozsądnym terminie, a nie przypadek zgłaszania niepotwierdzonych zarzutów czy obstrukcyjne zachowania strony.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przywołana jako konstytucyjna zasada prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, od której art. 37 k.p.k. stanowi odstępstwo.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 37 k.p.k. należy wykładać restryktywnie. Zarzuty strony oskarżającej dotyczące braku bezstronności sędziów i pracowników sądów nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy. Obstrukcyjne zachowania strony wpływające negatywnie na sprawność postępowania nie uzasadniają przekazania sprawy. Umożliwienie stronom sterowania właściwością miejscową sądów byłoby sprzeczne z ratio legis art. 37 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Wątpliwości co do bezstronności sędziów i pracowników sądu generowane przez zarzuty strony oskarżającej. Konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania w obliczu utrudnień ze strony strony oskarżającej.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 37 k.p.k., wprowadzający odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1), musi być wykładany restryktywnie. nie może być wykorzystywany w celu przekazania innemu sądowi spraw o znacznym stopniu uciążliwości czy też z innych względów kłopotliwych. nie stanowi przypadek zgłaszania przez stronę, niezadowoloną z przebiegu, czy to aktualnego czy to poprzedniego postępowania, niepotwierdzonych zarzutów działania na jej szkodę przez sędziów i innych pracowników sądów. Nie są również obstrukcyjne zachowania strony wpływające negatywnie na sprawność postępowania. prowadziłoby do stworzenia swoistego, pozaustawowego sposobu sterowania przez strony właściwością miejscową sądów.

Skład orzekający

Dariusz Kala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 37 k.p.k. w kontekście zarzutów stron dotyczących braku bezstronności sędziów i wpływu na sprawność postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy spraw karnych, gdzie występują zarzuty wobec sędziów i pracowników sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice stosowania instytucji przekazania sprawy, chroniąc przed nadużyciami i zapewniając stabilność jurysdykcji sądowej.

Czy zarzuty o stronniczość sędziego zawsze oznaczają zmianę sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KO 49/20
POSTANOWIENIE
Dnia 21 lipca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
w sprawie z oskarżenia wzajemnego K. B.  i S. W.  po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2020r.,
wniosku Sądu Rejonowego w L.
z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II K (…)
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sadowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w L., właściwy do rozpoznania sprawy zainicjowanej aktami oskarżenia wniesionymi przez K. B.  i S. W. , postanowieniem
z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II K (…),
na podstawie art. 37 k.p.k., wniósł o przekazanie powyższej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. B.  wielokrotnie składała wnioski o wyłączenie  sędziów Sądu Rejonowego w L.. Postępowała tak mimo tego, że sąd wyższego rzędu wydał orzeczenie w tym przedmiocie i wniosku nie uwzględnił. K.B.  zarzucała sędziom znajomość z S. W.  i udzielanie mu porad. Organ wnioskujący wskazał, że w sprawach o sygn. II Kp (…) oraz II Kp (…) toczących się przed Sądem Rejonowym w L., sędziowie tego sądu zostali wyłączeni od ich rozpoznania, gdyż ww. zarzucała sędziom mataczenie, a pracownikom sądów działania korupcyjne. Aktualnie skarżąca zarzuca Sądowi Rejonowemu w L.  i jego pracownikom popełnianie licznych uchybień (np. celowe powoływanie złych sygnatur, błędne podawanie danych stron,  czy jej adresu). K. B.  upierając się, że jej sprawa nie będzie przez Sąd Rejonowy w L.  rozpoznana rzetelnie i zgodnie z prawem, utrudnia postępowanie, np. nie podając informacji istotnych z perspektywy prowadzonego postępowania, czy też nie stawiając się na posiedzenia.
Powyższe okoliczności, w ocenie organu wnioskującego, ze względu na wątpliwości co do bezstronności sędziów, jakie mogą one generować oraz  konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że przepis art. 37 k.p.k., wprowadzający odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1), musi być wykładany restryktywnie. Oznacza to, że tylko okoliczności, które rzeczywiście mogą wywoływać w odbiorze społecznym, w tym także stron postępowania, wątpliwości co bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy bądź wykluczać zakończenie postępowania przed tym organem w rozsądnym terminie, mogą stać się podstawą przekazania sprawy innemu sądowi w tym trybie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2013 r., III KO 65/13, LEX nr 1362622). Przepis ten -  co oczywiste -  nie może być bowiem wykorzystywany w celu przekazania innemu sądowi spraw o znacznym stopniu uciążliwości czy też z innych względów kłopotliwych. Nie budzi więc wątpliwości, że przesłanki przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k., nie stanowi przypadek zgłaszania przez stronę, niezadowoloną z przebiegu, czy to aktualnego czy to poprzedniego postępowania, niepotwierdzonych zarzutów działania na jej szkodę przez sędziów i innych pracowników sądów. Taką podstawą nie są również obstrukcyjne zachowania strony wpływające negatywnie na sprawność postępowania. Uznanie, że w tego rodzaju sytuacjach uzasadnione jest skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. prowadziłoby, co trafnie zauważono w judykaturze (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KO 22/18, LEX nr LEX nr 2499831), do stworzenia swoistego, pozaustawowego sposobu sterowania przez strony właściwością miejscową sądów. Byłoby to nie tylko oczywiście sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, ale wręcz zwiększałoby ryzyko powstania sytuacji, którym ma on zapobiegać.
Zwrócenie uwagi na powyższe kwestie, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, było konieczne. Z treści wniosku jednoznacznie wynika bowiem, że potrzebę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k., organ wnioskujący wiąże wyłącznie z tym, że K. B.  domaga się wyłączenia sędziów Sądu Rejonowego w L. od rozpoznania sprawy, kierując pod adresem tychże sędziów oraz pracowników tego sądu liczne zarzuty, a jej zachowania wpływają destrukcyjnie na sprawność postępowania.
W tym stanie rzeczy, należało stwierdzić, że sąd wnioskujący nie wykazał, by w sprawie zaistniały wyjątkowe okoliczności uzasadniające przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI