III KO 44/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek sędziego sprawozdawcy o wyłączenie od udziału w sprawie sygnalizacji wznowienia postępowania z urzędu sędziów I.Z. i M.B. Sprawa dotyczyła postępowania zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji skazanego D.D. Sędzia sprawozdawca argumentował, że sędziowie I.Z. i M.B., podobnie jak sędzia A.B. orzekający w oddalonej kasacji, zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej konstytucyjnie procedurze. W związku z tym, rozpoznając sygnalizację wznowienia postępowania, orzekaliby we własnej sprawie, co stanowiłoby naruszenie zasady nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, stwierdzając, że sędziowie ci, ze względu na tożsamy, wadliwy konstytucyjnie sposób powołania, orzekaliby we własnej sprawie dotyczącej ich statusu sędziowskiego. Wyłączenie nastąpiło na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy go bezpośrednio. Sąd podkreślił, że zasada ta ma na celu zapewnienie bezstronności i uniknięcie sytuacji, w której sędzia oceniałby stosunek prawnoprocesowy, który wpływa na jego własne prawa i obowiązki, w tym jego status ustrojowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędziowie, którzy zostali powołani na urząd w wadliwej konstytucyjnie procedurze, powinni być wyłączeni od udziału w sprawie dotyczącej oceny ich własnego statusu sędziowskiego lub statusu innych sędziów powołanych w podobny sposób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędziowie ci powinni być wyłączeni od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sędziowie powołani w wadliwej konstytucyjnie procedurze, rozpoznając sprawę dotyczącą oceny ich własnego statusu sędziowskiego lub statusu innych sędziów powołanych w podobny sposób, orzekaliby we własnej sprawie, naruszając zasadę nemo iudex in causa sua. Taka sytuacja stanowi bezpośrednie dotyczenie sprawy sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Czy zasada nemo iudex in causa sua (nikt nie może być sędzią we własnej sprawie) znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy sędzia jest powołany na urząd w wadliwej konstytucyjnie procedurze i ma ocenić ważność lub skuteczność stosunku prawnoprocesowego, którego jest stroną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada ta znajduje zastosowanie.
Uzasadnienie
Sędzia, którego prawidłowość powołania jest wątpliwa, jest wyłączony od udziału w sprawie, gdy wynik postępowania wpłynie na jego własne prawa i obowiązki, w tym status ustrojowy. Dotyczy to sytuacji, gdy sędzia musi ocenić stosunek prawnoprocesowy, którego jest stroną lub w którym jego status jest bezpośrednio kwestionowany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.D. | osoba_fizyczna | skazany |
| SSN I.Z. | osoba_fizyczna | sędzia |
| SSN M.B. | osoba_fizyczna | sędzia |
| SSN A.B. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sygnalizacji wznowienia postępowania z urzędu.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek wykonywania przez sędziego zadań państwa z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie powołani w wadliwej konstytucyjnie procedurze orzekają we własnej sprawie, naruszając zasadę nemo iudex in causa sua. • Sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio, gdy jego status ustrojowy jest kwestionowany. • Zapewnienie prawa do sądu niezależnego i bezstronnego.
Godne uwagi sformułowania
orzekali we własnej sprawie • zasada nemo iudex in causa sua • wadliwej konstytucyjnie procedurze • sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio • stosunek ustrojowy • iudex impurus
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
przewodniczący
I.Z.
członek
M.B.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z niezależnością i bezstronnością sądownictwa oraz wadliwością procedury powoływania sędziów, co ma ogromne znaczenie dla praworządności.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów z powodu wadliwego powołania. Czy to koniec problemów z praworządnością?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.