III KO 39/15

Sąd Najwyższy2015-06-16
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższysąd rejonowydobro wymiaru sprawiedliwościkonflikt interesówprezes sąduniezawisłość sędziowskaobiektywizm

Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na konflikt interesów, gdzie Prezes Sądu Rejonowego był stroną postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi. Powodem wniosku była sytuacja, w której Prezes Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Sąd Najwyższy uznał, że taka sytuacja, mimo że Prezes sprawuje jedynie nadzór administracyjny, stwarza pozory braku obiektywizmu i może wpływać na postrzeganie wymiaru sprawiedliwości, dlatego przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chełmie.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 24 marca 2015 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek dotyczył sprawy, w której pełnomocnik pokrzywdzonego złożył zażalenie na postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa. Sytuacja procesowa była nietypowa, ponieważ pokrzywdzonego w tej sprawie reprezentował Prezes Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 37 k.p.k., uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy. Argumentowano, że nawet jeśli Prezes sądu sprawuje jedynie nadzór administracyjny, a sędziowie są niezawiśli, to fakt, iż sędziowie danego sądu mieliby rozpoznawać środek odwoławczy wniesiony przez ich przełożonego administracyjnego, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i wpływać negatywnie na zewnętrzne postrzeganie wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chełmie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, taka sytuacja stanowi podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że fakt, iż sędziowie administracyjnie podlegli prezesowi sądu mieliby rozpoznawać środek odwoławczy wniesiony przez tego prezesa, może stwarzać pozory braku obiektywizmu i wpływać negatywnie na postrzeganie wymiaru sprawiedliwości, co uzasadnia przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinieinstytucjawnioskodawca
Prezes Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinieinstytucjapokrzywdzony (reprezentowany)
Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin – Północ w Lublinieorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
pełnomocnik pokrzywdzonegoinnepełnomocnik

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis art. 37 k.p.k. daje możliwość przekazania do rozpoznania danej sprawy innemu sądowi równorzędnemu, ale jedynie wtedy, gdy "wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości". Tylko więc szczególne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny, pozwalają na skorzystanie z dyspozycji art. 37 k.p.k.

Pomocnicze

k.p.k. art. 51 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sytuacja, w której Prezes Sądu Rejonowego jest stroną postępowania i wnosi środek odwoławczy, stwarza pozory braku obiektywizmu i może wpływać na postrzeganie wymiaru sprawiedliwości. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w sytuacji potencjalnego konfliktu interesów.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości stwarzałby możliwość wyrażania w zewnętrznym odbiorze funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości opinii o tym, że to nie tylko względy merytoryczne mogły zadecydować o określonym rozstrzygnięciu sprawy

Skład orzekający

Rafał Malarski

przewodniczący

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi ze względu na konflikt interesów związany z udziałem Prezesa sądu w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie stroną jest Prezes sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest nie tylko faktyczna, ale i pozorna niezawisłość sędziowska oraz jak sądy dbają o wizerunek wymiaru sprawiedliwości, nawet w pozornie rutynowych kwestiach proceduralnych.

Czy Prezes sądu może być stroną w sprawie rozpoznawanej przez swoich podwładnych? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KO 39/15
POSTANOWIENIE
Dnia 16 czerwca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski (przewodniczący)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 16 czerwca 2015 r.
wniosku Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie,
z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt III Kp 216/15,
w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chełmie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt III Kp 216/15, Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie, na podstawie art. 37 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy III Kp 216/15, z zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonego na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin – Północ w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2014 roku w sprawie […] o umorzeniu śledztwa, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pokrzywdzony Sąd reprezentuje w sprawie Prezes Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie, który wniósł za pośrednictwem pełnomocnika zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa, a sądem właściwym do rozpoznania zażalenia jest właśnie Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 37 k.p.k. daje co prawda możliwość przekazania do rozpoznania danej sprawy innemu sądowi równorzędnemu, ale jedynie wtedy, gdy "wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości". Tylko więc szczególne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny, pozwalają na skorzystanie z dyspozycji art. 37 k.p.k.
Taka szczególna sytuacja w omawianym przypadku zaistniała, co czyni koniecznym skorzystanie z określonej w art. 37 k.p.k. instytucji procesowej. Mieć należy bowiem na względzie fakt, że pokrzywdzony sąd reprezentuje Prezes Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie (art. 51 § 1 k.p.k.) i to właśnie ustanowiony przez ten organ pełnomocnik jest autorem wniesionego zażalenia na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin – Północ w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2014 roku w sprawie […] o umorzeniu śledztwa. Prezes sądu sprawuje wprawdzie jedynie administracyjny nadzór nad sędziami, a sferę orzeczniczą chroni zasada sędziowskiej niezawisłości, ale nawet taka "zależność" – jak już wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego – jest wystarczającym powodem, aby sędziowie administracyjnie podlegli prezesowi sądu nie rozpoznawali sporządzonych przez niego w postępowaniu karnym środków odwoławczych. Taki układ procesowy stwarzałby możliwość wyrażania w zewnętrznym odbiorze funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości opinii o tym, że to nie tylko względy merytoryczne mogły zadecydować o określonym rozstrzygnięciu sprawy
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2013 r., IV KO 39/13, LEX nr 1321761)
.
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI