III KO 363/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał wniosek T. L. o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, które trwało 8 miesięcy. Wnioskodawca był jednocześnie osadzony w zakładzie karnym, odbywając karę 25 lat pozbawienia wolności. Postępowanie karne, w ramach którego zastosowano areszt, zostało umorzone. Wniosek o zadośćuczynienie został złożony przez pełnomocnika wnioskodawcy w dniu 19 maja 2023 r. Prokurator podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując na roczny termin określony w art. 555 k.p.k., który biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. Sąd uznał, że postanowienie o umorzeniu postępowania uprawomocniło się 19 listopada 2021 r., a roczny termin do złożenia wniosku upłynął 19 listopada 2022 r. Wniosek złożony w maju 2023 r. był zatem spóźniony. Sąd odrzucił argumentację pełnomocnika, że termin biegnie od daty doręczenia postanowienia ostatniemu podejrzanemu, powołując się na orzecznictwo SN i SA, zgodnie z którym bieg terminu rozpoczyna się od uprawomocnienia się orzeczenia wobec konkretnego podejrzanego. Sąd podkreślił, że wnioskodawca, przebywając w zakładzie karnym, miał możliwość kontaktu z prawnikiem i dostępu do przepisów, co wykluczało brak możliwości uzyskania informacji o terminie przedawnienia. Ponieważ prokurator podniósł zarzut przedawnienia, a wnioskodawca nie wykazał, aby jego zgłoszenie naruszało zasady współżycia społecznego, sąd oddalił wniosek. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa na podstawie art. 554 § 4 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o zadośćuczynienie za tymczasowe aresztowanie, w szczególności w kontekście możliwości uzyskania informacji o terminach przez osoby pozbawione wolności.
Dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego aresztowania stosowanego równolegle z odbywaniem innej kary pozbawienia wolności oraz sytuacji, gdy prokurator podnosi zarzut przedawnienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie uległo przedawnieniu, jeśli zostało złożone po upływie roku od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie karne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roczny termin do złożenia wniosku o zadośćuczynienie, określony w art. 555 k.p.k., biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie karne wobec konkretnego podejrzanego. Wniosek złożony po upływie tego terminu podlega oddaleniu, jeśli prokurator podniesie zarzut przedawnienia, a wnioskodawca nie wykaże, że zgłoszenie tego zarzutu narusza zasady współżycia społecznego.
Czy fakt przebywania tymczasowo aresztowanego w zakładzie karnym na mocy innego wyroku skazującego wyłącza możliwość powołania się na brak dostępu do informacji o terminie przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyłącza.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że osoba pozbawiona wolności w zakładzie karnym ma możliwość nawiązania kontaktu z prawnikiem oraz dostępu do przepisów prawnych, co pozwala na uzyskanie informacji o terminach przedawnienia roszczeń.
Czy sąd powinien samodzielnie badać okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminowi do złożenia wniosku o zadośćuczynienie, czy też ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że to wnioskodawca, kwestionując zarzut przedawnienia, musi wykazać, jakie konkretne zasady współżycia społecznego zostały naruszone przez zgłoszenie tego zarzutu, oraz przedstawić dowody na poparcie tej tezy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna żądania zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
k.p.k. art. 555
Kodeks postępowania karnego
Określa roczny termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, który biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie w przedmiocie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie jest wolne od kosztów.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisów o przedawnieniu do roszczeń.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego w kontekście nadużycia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie uległo przedawnieniu zgodnie z art. 555 k.p.k. • Wnioskodawca, przebywając w zakładzie karnym, miał możliwość uzyskania informacji o terminie przedawnienia. • Brak wykazania przez wnioskodawcę naruszenia zasad współżycia społecznego przez prokuratora zgłaszającego zarzut przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Termin przedawnienia zaczął biec od daty doręczenia postanowienia o umorzeniu ostatniemu podejrzanemu. • Zgłoszenie zarzutu przedawnienia przez prokuratora jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ wnioskodawca nie miał dostępu do informacji o terminie.
Godne uwagi sformułowania
niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie • roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie przedawnia się po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie • zgłoszenie żądania po upływie tego terminu prowadzi do jego oddalenia tylko w razie podniesienia przez prokuratora zarzutu przedawnienia i to pod warunkiem, że podniesienie tego zarzutu nie zostanie uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • Obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku sądów rozpoznających sprawę karną poinformowania wnioskodawcy o terminie przedawnienia
Skład orzekający
Karolina Siwierska
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o zadośćuczynienie za tymczasowe aresztowanie, w szczególności w kontekście możliwości uzyskania informacji o terminach przez osoby pozbawione wolności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego aresztowania stosowanego równolegle z odbywaniem innej kary pozbawienia wolności oraz sytuacji, gdy prokurator podnosi zarzut przedawnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności państwa za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, ale rozstrzygnięcie opiera się na formalnym zarzucie przedawnienia, co może być mniej interesujące dla szerszej publiczności, ale istotne dla prawników.
“Czy roszczenie o zadośćuczynienie za niesłuszny areszt zawsze przedawnia się po roku? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.