II KO 112/21

Sąd Najwyższy2021-12-16
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekroczenie uprawnieńodmowa wszczęcia śledztwazażaleniedobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćsędziowieSąd NajwyższySąd Rejonowy

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziów innemu sądowi rejonowemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w W. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziów Sądu Rejonowego w W. Sąd Rejonowy uznał, że rozpoznawanie tej sprawy przez ten sam sąd mogłoby budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, wskazując na potrzebę zapewnienia obiektywizmu i niezawisłości wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 listopada 2021 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa wywodziła się z zażalenia A. O. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 29 czerwca 2021 r. o odmowie wszczęcia śledztwa. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez sędziów Sądu Rejonowego w W. w związku z procedowaniem w postępowaniach o sygnaturach akt II K (…), II K (…), II K (…) oraz II K (…), co miało działać na szkodę interesu prywatnego A. O. Sąd Rejonowy w W., właściwy do rozpoznania zażalenia, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, argumentując, że rozpoznawanie przez ten sam sąd zażalenia na czyny przypisywane jego sędziom mogłoby wywołać wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że konfiguracja osobisto-zawodowych powiązań wymaga przekazania sprawy innemu sądowi dla dobra wymiaru sprawiedliwości i zapewnienia braku podejrzeń o brak bezstronności. Sąd Najwyższy powołał się na utrwalony pogląd judykatury, że przekazanie sprawy uzasadnione jest m.in. wtedy, gdy rozstrzygnięciu podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania karnego o czyn przypisany sędziemu właściwego do rozpoznania sprawy sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rozpoznawanie przez sąd zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny, które przypisano sędziemu tego sądu, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności.

Uzasadnienie

Konfiguracja osobisto-zawodowych powiązań osób, których zachowań dotyczyło zawiadomienie o przestępstwie, z sądem miejscowo właściwym wymaga, by ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, sprawę rozpoznał inny równorzędny sąd. Tylko takie posunięcie gwarantuje przeprowadzenie postępowania w sposób wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
A. O.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 305 § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna postanowienia prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa.

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna odmowy wszczęcia śledztwa z uwagi na brak uzasadnionych podstaw.

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący przestępstwa przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków.

k.p.k. art. 306

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący rozpoznawania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrzeba zapewnienia obiektywizmu i bezstronności sądu w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania są czyny przypisywane sędziemu tego sądu. Zapewnienie dobra wymiaru sprawiedliwości poprzez wyeliminowanie potencjalnych podejrzeń o brak niezawisłości. Utrwalona judykatura wskazująca na zasadność przekazania sprawy w podobnych okolicznościach.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wątpliwości co do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny i bezstronny wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów wywołania u zewnętrznych obserwatorów przedmiotowego procesu przekonania, że wymiar sprawiedliwości realizuje swoje konstytucyjne funkcje w sposób prawidłowy i w pełni niezawisły

Skład orzekający

Dariusz Kala

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście zarzutów wobec sędziów tego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z przekazaniem sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje mechanizmy zapewniające bezstronność sądownictwa i pokazuje, jak Sąd Najwyższy reaguje na potencjalne konflikty interesów wewnątrz sądów.

Czy sędzia może być sądzony przez kolegę z tego samego sądu? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KO 112/21
POSTANOWIENIE
Dnia 16 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
w sprawie z zażalenia
A. O.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej  w W. z dnia 29 czerwca 2021 r.,
sygn. akt PR 1 Ds. (…) , o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2021 r.
wniosku Sądu Rejonowego w W.
z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (…)
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił:
przekazać powyższą sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt PR 1 Ds. (…), prokurator Prokuratury Rejonowej w W., na podstawie art. 305 § 1 i 3 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie zaistniałego nie później niż do dnia 24 maja 2021 r. w W., przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w W. w związku z procedowaniem w postępowaniach o sygnaturach akt II K (…), II K (…), II K (…) oraz II K (…), czym miano działać na szkodę interesu prywatnego A. O., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.
Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła A. O..
Sąd Rejonowy w W. właściwy do rozpoznania ww. środka zaskarżenia, postanowieniem z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (…),  na podstawie art. 37 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że sytuacja, w której sąd rozpoznawałby zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny, których według zawiadomienia o przestępstwie miał dopuścić się sędzia tego sądu, w toku postępowań przed tym sądem prowadzonych,  mogłaby wywołać u postronnego obserwatora wątpliwości co do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny i bezstronny.  Z uwagi na fakt, że taki przypadek zaistniał właśnie w tej sprawie, Sąd Rejonowy uznał za zasadne wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w W.  zasługiwał na uwzględnienie.
Nie ulega wątpliwości, że konfiguracja osobisto - zawodowych powiązań osób, których zachowań dotyczyło złożone przez A. O. zawiadomienie o przestępstwie, z sądem miejscowo właściwym wymaga, by - ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości - sprawę rozpoznał inny równorzędny sąd. Tylko takie posunięcie jest w stanie zagwarantować przeprowadzenie postępowania w sposób wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów orzekających w sprawie, które to podejrzenia mogłaby wywołać już sama tylko świadomość istnienia wskazanych wyżej powiązań. Jest ono również niezbędne do wywołania u zewnętrznych obserwatorów przedmiotowego procesu przekonania, że wymiar sprawiedliwości realizuje swoje konstytucyjne funkcje w sposób prawidłowy i w pełni niezawisły (por. postanowienie SN z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt V KO 66/10).
Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, przekazanie sprawy z uwagi na „dobro wymiaru sprawiedliwości” uzasadnione jest m.in. wtedy, gdy rozstrzygnięciu w postępowaniu sądowym, w trybie art. 306 k.p.k., podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania karnego o czyn, który przypisano w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa sędziemu właściwego do rozpoznania sprawy sądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2008 r., III KO 30/08, OSNwSK 2008/1/109).
Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI