III KO 279/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie złożony przez pełnomocnika M.L. dotyczył okresu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania od 17 czerwca 2014 r. do 18 grudnia 2015 r. Wnioskodawca domagał się łącznie 650 000 zł (50 000 zł odszkodowania i 600 000 zł zadośćuczynienia). Prokurator i pełnomocnik Prezesa Sądu Okręgowego nie kwestionowali zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa, ale uznali żądaną kwotę zadośćuczynienia za zawyżoną, a odszkodowanie za nieuzasadnione. Sąd Okręgowy, opierając się na art. 552 § 4 kpk i utrwalonym orzecznictwie, uznał odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka, gdzie o "niewątpliwej niesłuszności" decyduje końcowy wynik postępowania, w tym prawomocny wyrok uniewinniający. Wnioskodawca został ostatecznie uniewinniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 29 czerwca 2022 r. Sąd zasądził 50 000 zł odszkodowania, przyjmując, że wnioskodawca mógłby zarobić co najmniej płacę minimalną przez okres aresztowania, zgodnie z nowszą wykładnią Sądu Najwyższego. Kwota zadośćuczynienia została ustalona na 360 000 zł, co odpowiada około 20 000 zł za każdy miesiąc pozbawienia wolności. Sąd wziął pod uwagę nie tylko sam fakt pozbawienia wolności, ale także szczególne cierpienia M.L. wynikające z zarzutu popełnienia przestępstwa seksualnego, co prowadziło do szykanowania go przez innych osadzonych i funkcjonariuszy więziennych. Sąd uznał tę kwotę za adekwatną do złagodzenia doznanej krzywdy, unikając jednocześnie rażącego wygórowania i wzbogacenia wnioskodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, zwłaszcza w przypadkach szczególnych cierpień wynikających z charakteru zarzutów i traktowania w zakładzie karnym.
Konkretne kwoty zasądzone są wynikiem indywidualnej oceny sądu i całokształtu okoliczności sprawy; orzeczenie opiera się na aktualnej wykładni SN dotyczącej odszkodowania za utracony dochód.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest podstawa prawna i zasada odpowiedzialności Skarbu Państwa za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na art. 552 § 4 kpk i jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka, gdzie o "niewątpliwej niesłuszności" decyduje końcowy wynik postępowania, w szczególności prawomocny wyrok uniewinniający.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepis kpk oraz utrwalony pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym odpowiedzialność Skarbu Państwa w takich przypadkach nie wymaga wykazania winy, a decydujące jest prawomocne zakończenie postępowania dowodzące niesłuszności zastosowanego środka zapobiegawczego.
Jak należy ustalić wysokość odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odszkodowanie powinno obejmować utracony dochód, jaki osoba pozbawiona wolności mogłaby uzyskać, pomniejszony o hipotetyczne koszty utrzymania, jednakże sąd nie może wyjść ponad żądanie strony.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Sądu Najwyższego (V KK 181/22), który stwierdził, że odszkodowanie obejmuje utracony dochód, a nie oszczędności. Przyjął, że wnioskodawca mógłby zarobić co najmniej płacę minimalną przez okres aresztowania, i zasądził żądaną kwotę 50 000 zł.
Jak ustalić wysokość zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku niesłusznego tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zadośćuczynienie powinno być odpowiednie do doznanej krzywdy (cierpień fizycznych i psychicznych), utrzymane w rozsądnych granicach, uwzględniające aktualne stosunki majątkowe i siłę nabywczą pieniądza, ale nie może być rażąco wygórowane ani symboliczne.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 445 kc i orzecznictwa, wskazując kryteria takie jak rozmiar i intensywność cierpień, nieodwracalny charakter krzywdy, a także warunki materialne społeczeństwa. W ocenie sądu żądana kwota 600 000 zł była rażąco wygórowana, ale przyznał 360 000 zł, biorąc pod uwagę szczególne cierpienia wnioskodawcy związane z zarzutem seksualnym i szykanami w więzieniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna do ustalenia wysokości zadośćuczynienia za krzywdę.
Pomocnicze
k.p.k. art. 554 § § 2b pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Określa organ reprezentujący Skarb Państwa w postępowaniu o odszkodowanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie jako podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka. • Utracony dochód jako podstawa odszkodowania, zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego. • Szczególne cierpienia wnioskodawcy związane z zarzutem seksualnym i szykanami w zakładzie karnym jako podstawa do zasądzenia wyższego zadośćuczynienia.
Odrzucone argumenty
Argument Skarbu Państwa o braku wykazania utraconych dochodów. • Argument Skarbu Państwa o zawyżonej kwocie zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedzialność na zasadzie ryzyka • niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie • odszkodowanie obejmuje dochód osoby pozbawionej wolności, utracony na skutek bezprawnego działania państwa, a nie jej oszczędności • cierpienia fizyczne i psychiczne przewyższające „przeciętne” skutki wynikające z samego faktu pozbawienia wolności • osoby oskarżone lub skazane za przestępstwa o charakterze seksualnym są w zakładach karnych dużo gorzej traktowane przez innych osadzonych
Skład orzekający
Jacek Gasiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, zwłaszcza w przypadkach szczególnych cierpień wynikających z charakteru zarzutów i traktowania w zakładzie karnym."
Ograniczenia: Konkretne kwoty zasądzone są wynikiem indywidualnej oceny sądu i całokształtu okoliczności sprawy; orzeczenie opiera się na aktualnej wykładni SN dotyczącej odszkodowania za utracony dochód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak system prawny rekompensuje krzywdę osób niesłusznie pozbawionych wolności, ze szczególnym uwzględnieniem psychicznych i fizycznych cierpień wynikających z traktowania w więzieniu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne.
“Niesłusznie aresztowany za gwałt. Sąd zasądził 360 tys. zł zadośćuczynienia za cierpienia w więzieniu.”
Dane finansowe
WPS: 650 000 PLN
odszkodowanie: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 360 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.