III KO 244/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wznowienie postępowania został złożony przez M.D., który jednocześnie wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, I.Z., od jego rozpoznania. Podstawą wniosku o wyłączenie był zarzut wadliwego konstytucyjnie sposobu powołania sędziego I.Z. na urząd, analogiczny do sposobu powołania sędziego sądu niższej instancji, którego orzeczenie miało być przedmiotem wznowienia. Oskarżony argumentował, że orzekanie przez sędziego I.Z. naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua, budząc wątpliwości co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie, uznał go za zasadny. Choć wniosek formalnie odwoływał się do art. 41 § 1 k.p.k., sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., zgodnie z którym sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie, gdy dotyczy go ona bezpośrednio. Sąd podkreślił, że zasada ta ma na celu odsunięcie od sprawy sędziego, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na jego prawa i obowiązki, w tym w sytuacjach, gdy jego własny status ustrojowy jest kwestionowany. W tej konkretnej sprawie, ocena trybu powołania sędziego I.Z. wiązała się z oceną tych samych okoliczności, które dotyczyły jego samego, co uzasadniało wyłączenie dla zapewnienia prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły i niezależny sąd.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego w sytuacjach związanych z wadliwością powołania na urząd oraz naruszeniem zasady bezstronności.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego, co może być rzadkie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia, którego sposób powołania na urząd jest kwestionowany jako wadliwy konstytucyjnie, powinien być wyłączony od rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, w którym ocenie podlega m.in. status ustrojowy innych sędziów powołanych w podobny sposób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia taki podlega wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie, gdy sprawa dotyczy go bezpośrednio. W sytuacji, gdy ocenie podlega status ustrojowy sędziego, w tym tryb jego powołania, a sam sędzia jest powołany w podobny sposób, jego udział w sprawie naruszałby zasadę bezstronności i budził uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i niezależności.
Jaka jest podstawa prawna wyłączenia sędziego, gdy sprawa dotyczy jego bezpośrednio, w szczególności w kontekście wadliwości jego powołania na urząd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą prawną jest art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.
Uzasadnienie
Przepis ten ma na celu odsunięcie od sprawy sędziego, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na jego prawa i obowiązki, w tym na jego status ustrojowy i konstytucyjną pozycję. Dotyczy to sytuacji, gdy sędzia jest osobiście zainteresowany wynikiem sprawy lub gdy zachodzi materialny lub moralny związek sędziego ze sprawą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Sąd Apelacyjny w Rzeszowie | instytucja | organ orzekający w poprzedniej instancji |
| Sąd Okręgowy w Rzeszowie | instytucja | organ orzekający w poprzedniej instancji |
| I.Z. | osoba_fizyczna | sędzia podlegający wyłączeniu |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia sądu niższej instancji |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio. Dotyczy to sytuacji, gdy rozstrzygnięcie przedmiotu procesu wywiera bezpośredni wpływ na sferę uprawnień i interesów sędziego, takich jak zysk, strata, czy też gdy z uwagi na własny interes prawny jest on osobiście zainteresowany jej wynikiem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § 4
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 10 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 175 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób powołania sędziego I.Z. na urząd jest wadliwy konstytucyjnie, co narusza zasadę bezstronności. • Orzekanie przez sędziego I.Z. w sprawie dotyczącej oceny trybu powołania sędziów naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua. • Sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio, ponieważ jego własny status ustrojowy jest przedmiotem oceny.
Godne uwagi sformułowania
zasada nemo iudex in causa sua • wadliwy konstytucyjnie sposób powołania • naruszałoby zasadę bezstronności • sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio • Ratio legis tego przepisu sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków • Iudex impurus
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
przewodniczący
I.Z.
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego w sytuacjach związanych z wadliwością powołania na urząd oraz naruszeniem zasady bezstronności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego, co może być rzadkie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady bezstronności sędziego i wadliwości jego powołania, co ma ogromne znaczenie dla zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Jest to temat aktualny i budzący duże zainteresowanie.
“Czy sędzia może orzekać we własnej sprawie? Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.