III KO 244/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie o sygn. akt III KO 244/25, M.D. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku o wznowienie postępowania. Głównym argumentem wnioskodawcy było to, że sędzia A.B. został powołany na urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której skład ukształtowano na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Zdaniem wnioskodawcy, wadliwe powołanie sędziego rodzi domniemanie braku jego bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, uznał argumentację za zasadną. W uzasadnieniu wskazano na potrzebę szerokiej interpretacji przepisów dotyczących wyłączenia sędziego, mającej na celu zapewnienie stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Sąd odwołał się do uchwał i postanowień Sądu Najwyższego (m.in. V KO 37/22, I KZP 2/22) oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce), które kwestionują niezależność i bezstronność sędziów powołanych w wyniku procedur z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach z 2017 r. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego miały charakter instytucjonalny, a nie personalny. Uwzględnienie wniosku miało zapobiec negatywnym skutkom procesowym i potencjalnej odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego A.B. od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwy tryb powołania, powołując się na orzecznictwo krajowe i międzynarodowe dotyczące niezależności i bezstronności sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany na urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r., może być uznany za bezstronnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku gdy skład Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowano w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., istnieje domniemanie braku bezstronności sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo krajowe i międzynarodowe (w tym ETPC), uznał, że wadliwy tryb powołania sędziego, wynikający z nieprawidłowości w funkcjonowaniu Krajowej Rady Sądownictwa, narusza standardy niezależności i bezstronności sądu. Wykładnia art. 41 k.p.k. powinna uwzględniać nie tylko obiektywne obawy o stronniczość, ale także potrzebę zapewnienia stronie dostępu do niezależnego sądu.
Jak należy interpretować przepis art. 41 k.p.k. w kontekście instytucjonalnych gwarancji bezstronności sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma szczególny aspekt gwarancyjny, obejmujący także sądową kontrolę, czy nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A.B. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego na urząd nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r., co rodzi domniemanie braku bezstronności. • Konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • Orzecznictwo krajowe i międzynarodowe (ETPC) kwestionuje niezależność i bezstronność sędziów powołanych w wyniku procedur z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach z 2017 r.
Godne uwagi sformułowania
aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności • szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego • konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu • osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC • jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
A.B.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwy tryb powołania, powołując się na orzecznictwo krajowe i międzynarodowe dotyczące niezależności i bezstronności sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa ETPC i TK.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania – czy polskie sądy są niezależne?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.