III KO 183/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził brak możliwości wznowienia postępowania karnego z urzędu, mimo sygnałów o potencjalnych uchybieniach proceduralnych, powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcia i zamknięty katalog podstaw wznowienia.
Sąd Najwyższy rozpatrzył pismo skazanego C. J. sygnalizujące potrzebę wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. Skazany powoływał się na potencjalne uchybienia proceduralne, w tym nienależytą obsadę składu orzekającego. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszym postanowieniu z 5 lipca 2022 r. (III KO 62/22), stwierdził, że kwestie podnoszone przez skazanego były już przedmiotem analizy lub nie mieszczą się w zamkniętym katalogu podstaw wznowienia postępowania określonym w Kodeksie postępowania karnego.
Sąd Najwyższy rozpoznał pismo skazanego C. J. z dnia 17 listopada 2024 r., w którym sygnalizowano konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2022 r. (sygn. akt II AKa 236/21). Skazany podnosił, że w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego zasiadał sędzia X.Y., którego nominacja budziła wątpliwości w kontekście ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, co mogło stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., stwierdził brak możliwości wznowienia wskazanego postępowania z urzędu. Uzasadnienie opiera się na wcześniejszym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2022 r. (sygn. akt III KO 62/22), w którym już stwierdzono brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Sąd podkreślił, że postępowanie o wznowienie dotyczy badania istnienia podstaw do wznowienia procesu, a nie ponownego merytorycznego rozstrzygania odpowiedzialności prawnej. Wskazano, że katalog podstaw wznowienia postępowania jest zamknięty (art. 540, 540a, 540b k.p.k.) i nie obejmuje postanowień o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie lub stwierdzeniu braku podstaw do wznowienia z urzędu. Sąd powołał się na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie jest możliwe wznowienie postępowania, które zakończyło się postanowieniem o oddaleniu wniosku o wznowienie lub stwierdzeniem braku podstaw do wznowienia z urzędu. W kontekście podnoszonej przez skazanego kwestii nienależytej obsady składu, Sąd Najwyższy zaznaczył, że taka sytuacja została już zbadana w ramach poprzedniej sprawy o sygn. III KO 62/22. Mimo że można było poprzestać na pisemnym poinformowaniu skazanego o braku podstaw, Sąd uznał za celowe wydanie niezaskarżalnego zarządzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe wznowienie postępowania, które zakończyło się postanowieniem o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania lub stwierdzeniem braku podstaw do wznowienia postępowania ex officio.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na dominujące stanowisko piśmiennictwa i orzecznictwa, wskazał, że postępowanie o wznowienie nie dotyczy odpowiedzialności prawnej, lecz badania istnienia podstaw do wznowienia procesu. Postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie lub stwierdzeniu braku podstaw do wznowienia nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 k.p.k., dlatego nie podlega wznowieniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdza brak możliwości wznowienia postępowania z urzędu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. J. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do stwierdzenia braku możliwości wznowienia postępowania z urzędu.
k.p.k. art. 540
Kodeks postępowania karnego
Podstawy wznowienia postępowania.
k.p.k. art. 540a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540b
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 545 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 297 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 286 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Katalog bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 544 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 9 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Instytucja umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem (sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o wznowienie nie dotyczy odpowiedzialności prawnej, lecz badania istnienia podstaw do wznowienia procesu. Katalog podstaw wznowienia postępowania jest zamknięty i nie obejmuje postanowień o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie lub stwierdzeniu braku podstaw do wznowienia z urzędu. Kwestia podnoszona przez skazanego była już przedmiotem analizy w poprzednim postępowaniu o wznowienie.
Godne uwagi sformułowania
sygnalizujące konieczność wznowienia z urzędu postępowania stwierdzającym brak podstaw do wznowienia z urzędu bezwzględną przyczynę odwoławczą przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu o wznowienie jest kwestia istnienia podstaw do wznowienia postępowania katalog ten ma charakter zamknięty nie jest możliwe wznowienie czy to na wniosek strony, czy też z urzędu, postępowania oddalającego wniosek o wznowienie postępowania lub stwierdzające brak podstaw do wznowienia postępowania ex officio
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
sędzia SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zamkniętego katalogu podstaw wznowienia postępowania karnego i niemożności wznowienia postanowień o odmowie wznowienia."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowań karnych i specyfiki wznowienia postępowania z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym – możliwości wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące wznowienia i jakie są granice jego stosowania.
“Czy można wznowić postępowanie, które już raz odmówiło wznowienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KO 183/24 ZARZĄDZENIE Dnia 16 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski Sędzia SN Ryszard Witkowski – w odpowiedzi na pismo C. J. z 17 listopada 2024 r., skazanego z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i inne, sygnalizujące konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 5 lipca 2022 r. stwierdzającym brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania karnego prawomocnie zakończonego wobec C. J. wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 24 marca 2022 r. sygn. II AKa 236/21, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. stwierdza brak możliwości wznowienia wskazanego wyżej postępowania z urzędu. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy postanowieniem z 5 lipca 2022 r. w sprawie III KO 62/22 stwierdził brak podstaw określonych w art. 542 § 3 k.p.k. do wznowienia postępowania z urzędu w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 24 marca 2022 r. sygn. II AKa 236/21, stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła podnoszona przez obrońcę skazanego nienależyta obsada składu Sąd Apelacyjnego w Szczecinie sygn. akt II AKa 236/21, która stanowiłaby bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., pomimo tego, że w składzie tego sądu orzekał sędzia X.Y., który uzyskał nominację na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Pismo obrońcy skazanego C. J. zostało uznane jako zasygnalizowanie Sądowi Najwyższego wystąpienia w sprawie II AKa 236/21 uchybienia należącego do katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych opisanych w art. 439 § 1 k.p.k., a w konsekwencji doprowadziło do przeprowadzenia czynności sprawdzających z urzędu, przez pryzmat całego spektrum uchybień, opisanych w tym przepisie. W przypadku potwierdzenia istnienia takiego uchybienia doszłoby do wznowienia postępowania z urzędu, stosownie do treści (zob. uchwałę SN z 24 maja 2005 r. sygn. akt I KZP 5/05). Pozwala to na konstatację, iż sygnalizowana przez skazanego w piśmie z 17 listopada 2024 r. kwestia wystąpienia w sprawie innego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. została już zbadana w ramach sprawy II KO 62/22. Przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu o wznowienie jest kwestia istnienia podstaw do wznowienia postępowania. Te zaś określone zostały w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. i 540 b k.p.k., przy czym katalog ten ma charakter zamknięty. Z kolei zgodnie z przepisem art. 545 § 3 k.p.k. sąd odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, bez wzywania strony do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku wynika jego oczywista bezzasadność. Co istotne, i co należy wyraźnie podkreślić, w trybie art. 545 § 3 k.p.k. sąd nie rozpoznaje merytorycznie wniosku i nie bada także jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw wznowienia. Wskazana w tym przepisie możliwość odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności, dotyczy zarówno przypadków, gdy we wniosku podniesiono okoliczności będące już wcześniej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie, jak i przypadków, gdy w sposób oczywisty, wniosek ten oparty został na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego. Abstrahując od powyższego, zgodnie z art. 540 § 1 k.p.k. przedmiotem wznowienia jest „postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem”, a zatem postępowanie w przedmiocie procesu tj. odnośnie odpowiedzialności prawnej określonej osoby, w tym także dopuszczalności procedowania w tej materii. W doktrynie wskazuje się, że przedmiotem procesu mogą być co prawda także niektóre postępowania uboczne, a więc co do innego, niż zasadniczy nurt procesu, które jednak cechują się autonomicznym charakterem względem tego nurtu, a więc nie są z nim związane ( S. Zabłocki (w:) J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z Gostyński, S. M. Przyjemski, R. Stefański, S. Zabłocki: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. III, s. 648. ). Tymczasem postępowanie o wznowienie nie dotyczy odpowiedzialności prawnej ani innej, nie związanej z postępowaniem odnośnie tej odpowiedzialności kwestii ubocznej, lecz służy badaniu istnienia podstaw do wznowienia procesu, w sytuacji gdy zagadnienie odpowiedzialności prawnej jest już rozstrzygnięte prawomocnym orzeczeniem sądu. Ponieważ nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 in princ . k.p.k. ( zob. postanowienie SN z 21 października 1997 r. sygn. akt II KZ 139/07, OSNKW 1998, z. 1, poz. 10 ), zgodnie z dominującym stanowisku wyrażanym w piśmiennictwie oraz orzecznictwie, nie jest możliwe wznowienie czy to na wniosek strony, czy też z urzędu, postępowania oddalającego wniosek o wznowienie postępowania lub stwierdzające brak podstaw do wznowienia postępowania ex officio ( m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 maja 2010 r. sygn. akt V KO 47/10, OSNKW 2010, z. 8, poz. 73; z 20 maja 2010 r. sygn. akt V KO 47/10; z 8 lutego 2011 r. sygn. akt III KO 99/10; z 9 lipca 2013 r. sygn. akt II KO 17/13; z 24 marca 2021 r. sygn. akt I KO 10/21 )), jak też co do postanowienia o oddaleniu kasacji ( m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 lipca 2007 r. sygn. akt V KO 15/07, OSNwSK 2007, poz. 1564 ) - zob. też chociażby: D. Świecki (w:) D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Warszawa 2017, s. 629 i 630) . W uchwale składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r. sygn. akt I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w postępowaniu o wznowienie postępowania, ujętym w art. 542 § 3 k.p.k., istnieje zawsze możliwość wykorzystania inicjatywy stron w celu usunięcia rzeczywistych uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Pełne zastosowanie znajduje tu instytucja przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem (sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu. Ta inicjatywa, w razie potwierdzenia zaistnienia wskazanego uchybienia, może prowadzić do wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, zaś w braku zaistnienia uchybienia skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana usterka nie występuje. W realiach niniejszej sprawy można byłoby zatem poprzestać jedynie na pisemnym poinformowaniu skazanego C.J. , o braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu, jednakże za celowe uznano decyzję o braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu podjąć w formie niezaskarżalnego zarządzenia. [J.J.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI