III KO 174/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek sędziego SN W.P. o wyłączenie sędziów SN Z.K. i P.K. od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 174/25. Wniosek wynikał z faktu, że sędziowie Z.K. i P.K. zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sędzia W.P. powołał się również na uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił go bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k., podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania, a sędzia nie jest do tego uprawniony. Podkreślono, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwa międzynarodowego, które potwierdzają zgodność z prawem sposobu powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. oraz niepodważalność orzeczeń TK. Ponadto, sąd stwierdził, że wniosek nie zawierał skonkretyzowanych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziów, a jedynie odwoływał się do kwestii ustrojowych, które nie stanowią podstawy do wyłączenia z mocy prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiedopuszczalność wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziów oraz brak uprawnienia sędziego do składania takich wniosków.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu karnym, ale zawiera ogólne zasady dotyczące wyłączenia sędziego i interpretacji przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie innego sędziego z postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k. podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Sędzia może jedynie złożyć oświadczenie o samowyłączeniu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że literalne brzmienie przepisu art. 42 § 1 k.p.k. jednoznacznie określa stronę postępowania jako podmiot uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Sędzia nie posiada takiego uprawnienia, a jego czynność polega na złożeniu oświadczenia wiedzy o podstawie wyłączenia.
Czy sposób powołania sędziego na urząd, związany z procedurą nominacyjną ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., stanowi samoistną podstawę do wyłączenia sędziego z postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa międzynarodowego, które potwierdzają, że sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. jest zgodny z prawem i nie może sam w sobie prowadzić do wątpliwości co do niezawisłości sędziów ani statusu sądu. Podkreślono, że zarzuty muszą mieć charakter skonkretyzowany i odnosić się do faktów, a nie regulacji prawnych.
Czy uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta przestała obowiązywać na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20), który stwierdził jej niezgodność z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że uchwała, na którą powoływał się wnioskodawca, została uznana za niezgodną z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny i w związku z tym przestała obowiązywać. Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.B. | osoba_fizyczna | skazany |
| W.P. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskodawca) |
| Z.K. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskowany) |
| P.K. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskowany) |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio, co oznacza rozstrzygnięcie o jego prawach lub obowiązkach. Wniosek sędziego W.P. nie spełniał tej przesłanki.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa, że wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Sąd uznał, że sędzia nie jest uprawniony do składania wniosku o wyłączenie innych sędziów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podstaw wyłączenia sędziego. Sąd odniósł się do niego w kontekście oceny zaistnienia przesłanek wyłączenia.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące sposobu ukształtowania KRS były podstawą wniosku o wyłączenie sędziów.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sąd wskazał, że sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. nie stanowi takiej przyczyny.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kompetencji Prezydenta RP w zakresie powoływania sędziów. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK są ostateczne i powszechnie obowiązujące.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do sądu. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zwierzchnictwa Konstytucji RP. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasad demokratycznego państwa prawnego. Sąd odwołał się do orzeczeń TK dotyczących zgodności z tym przepisem procedur nominacyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia nie jest uprawniony do składania wniosku o wyłączenie innych sędziów. • Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie stanowią samoistnej podstawy do jego wyłączenia. • Uchwała BSA I-4110-1/20 przestała obowiązywać na skutek wyroku TK. • Wniosek nie zawierał skonkretyzowanych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie.
Odrzucone argumenty
Sędziowie Z.K. i P.K. powinni zostać wyłączeni z uwagi na sposób ich powołania na urząd. • Zasada nemo iudex in causa sua została naruszona. • Uchwała BSA I-4110-1/20 jest podstawą do wyłączenia sędziów.
Godne uwagi sformułowania
wniosek sędziego SN W.P. o wyłączenie z urzędu sędziów Sądu Najwyższego Z.K. i P.K. pozostawić bez rozpoznania • podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania • żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem wiedzy o podstawie jego wyłączenia • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne • nie może sam w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów ani statusu sądu z ich udziałem • nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów • wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa • nie orzekają „we własnej sprawie”, gdyż przedmiot konkretnego postępowania nie stanowi „ich sprawy”
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
W.P.
wnioskodawca
Z.K.
sędzia
P.K.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziów oraz brak uprawnienia sędziego do składania takich wniosków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu karnym, ale zawiera ogólne zasady dotyczące wyłączenia sędziego i interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnych kwestii ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów i ich wpływu na bezstronność, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Sędzia chciał wyłączyć innych sędziów SN. Sąd Najwyższy: wniosek niedopuszczalny!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.