III KO 133/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa innemu sądowi, ze względu na to, że pokrzywdzonym jest sędzia sądu nadrzędnego, a potencjalnie oskarżonymi są prezes i dyrektor tego sądu.
Sąd Rejonowy w Krakowie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem była sytuacja, w której pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie, a rozważana jest odpowiedzialność karna Prezesa i Dyrektora tego sądu. Sąd Rejonowy uznał, że może to wzbudzić w społecznym odczuciu brak warunków do obiektywnego orzekania. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga unikania sytuacji mogących wpływać na swobodę orzekania lub budzić wątpliwości co do obiektywizmu.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek ten dotyczył sprawy zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonego W. Ż. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa. Sąd Rejonowy uzasadnił wniosek tym, że pokrzywdzony jest sędzią Sądu Okręgowego w Krakowie, a rozważana odpowiedzialność karna dotyczy Prezesa i Dyrektora tego sądu. W ocenie Sądu Rejonowego, taka sytuacja mogła wzbudzić w społecznym odczuciu przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania, co uzasadniało zastosowanie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi, gdy istnieją okoliczności mogące wpływać na swobodę orzekania lub stwarzać pozory braku obiektywizmu. Wskazano, że sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia sądu nadrzędnego, a potencjalnie oskarżonymi osoby zajmujące wysokie stanowiska w tym sądzie, może negatywnie wpłynąć na społeczne postrzeganie wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy, gdy istnieją okoliczności mogące wpływać na swobodę orzekania lub stwarzać pozory braku obiektywizmu, nawet jeśli są one nieuzasadnione. Sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia sądu nadrzędnego, a potencjalnie oskarżonymi wysocy urzędnicy tego sądu, może negatywnie wpłynąć na społeczne postrzeganie wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Ż. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie | instytucja | potencjalnie oskarżony |
| Dyrektor Sądu Okręgowego w Krakowie | instytucja | potencjalnie oskarżony |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i powinna być stosowana jedynie w sytuacjach związanych z dobrem wymiaru sprawiedliwości, które mogą wpływać na swobodę orzekania lub stwarzać pozory braku obiektywizmu.
Pomocnicze
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia sądu nadrzędnego nad sądem wnioskującym. Zaskarżona decyzja prokuratora dotyczy potencjalnej odpowiedzialności karnej Prezesa i Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie. Sytuacja może wzbudzić w odczuciu społecznym przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zagwarantowania warunków bezstronności orzekania i utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu o merytorycznych podstawach orzeczeń.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda orzekania przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania
Skład orzekający
Adam Roch
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o przekazanie sprawy innemu sądowi ze względu na potencjalny konflikt interesów i potrzebę ochrony dobrego imienia wymiaru sprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w sprawach karnych, gdzie pokrzywdzonym jest sędzia sądu nadrzędnego, a potencjalnie oskarżonymi osoby zajmujące wysokie stanowiska w tym sądzie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy dba o pozory bezstronności i zaufanie społeczne do wymiaru sprawiedliwości, nawet w sytuacjach, które mogłyby być postrzegane jako rutynowe przekazanie sprawy.
“Sędzia pokrzywdzonym, a prezes i dyrektor sądu potencjalnie oskarżonymi – Sąd Najwyższy zmienia sąd w Krakowie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KO 133/24 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w Izbie Karnej w sprawie z zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonego W. Ż. na postanowienie prokuratora z dnia 29 kwietnia 2024 r. sygn. akt […] o odmowie wszczęcia śledztwa na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 4 września 2024 r. wniosku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt II Kp 943/24/S o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. II Kp 943/24/S, na podstawie art. 37 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że sprawa dotyczy zażalenia pełnomocnika W.Ż., który jest sędzią Sądu Okręgowego w Krakowie, a zatem sądu nadrzędnego w stosunku do sądu wnioskującego. Nadto zaskarżona decyzja procesowa prokuratora obejmuje czyny kwalifikowane z art. 231 § 1 k.k., w ramach których rozważana jest odpowiedzialność karna Prezesa i Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie, co może w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania. Tym samym podniesiono, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Najwyższy uznał co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie zasługuje na uwzględnienie. Określona w art. 37 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku warunków do rozpoznania sprawy w danym sądzie w sposób obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; 17 maja 2006 r., II KO 27/06, LEX nr 186944; 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07, LEX nr 282245). Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. słusznie wskazuje się m. in. na sytuację, gdy uczestnikiem postępowania, np. pokrzywdzonym, jest sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 25 lutego 2022 r., I KO 10/22, LEX nr 3322318; 28 grudnia 2021 r., V KO 94/21, LEX nr 3324582; 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07, LEX nr 568473; 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05, LEX nr 1615825). W realiach niniejszej sprawy fakt, iż pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia sądu nadrzędnego nad sądem wnioskującym, zaś zaskarżona decyzja prokuratora odnosi się do potencjalnej odpowiedzialności karnej Prezesa oraz Dyrektora tego sądu nadrzędnego, a więc Sądu Okręgowego w Krakowie, może w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania – i to niezależnie od tego czy w rzeczywistości sąd stworzony z sędziów tego sądu byłby w pełni zdolny do niezależnego orzekania. Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet nieuzasadniony, negatywny społeczny wydźwięk, czy też ingerować w swobodę orzekania, w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości należy unikać poprzez dopuszczalną w drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro wymiaru sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach postrzegać bowiem należy jako potrzebę zarówno zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak i utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi wpływ na treść orzeczenia są kryteria merytoryczne. Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała określona w art. 37 k.p.k. podstawa do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza okręgu krakowskiego, tj. Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej, położonemu w stosunkowo bliskiej odległości od sądu miejscowo właściwego. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [PGW] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI