III KO 122/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi, gdy sąd właściwy do jej rozpoznania był jednocześnie pokrzywdzonym.
Sąd Rejonowy w Szczecinie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem była sytuacja, w której sąd właściwy do rozpoznania sprawy miał status pokrzywdzonego, co mogło budzić wątpliwości co do obiektywizmu. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek, uznając, że sąd orzekający we własnej sprawie narusza zasadę nemo iudex idoneus in propria causa i dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek wynikał z faktu, że Sąd Rejonowy miał rozpoznać zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia, a jednocześnie pełnomocnik tego sądu był pokrzywdzonym w sprawie. Sąd Rejonowy argumentował, że przekazanie sprawy jest konieczne dla przeciwdziałania zarzutom braku obiektywizmu i bezstronności, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając, że zasada nemo iudex idoneus in propria causa wymaga, aby sąd nie orzekał we własnej sprawie. Choć sama sytuacja nie musiała oznaczać braku obiektywizmu sędziów, to w społecznym odczuciu sąd orzekający in causa sua nie służyłby dobru wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, taka sytuacja stanowi podstawę do przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd orzekający we własnej sprawie narusza zasadę nemo iudex idoneus in propria causa i dobro wymiaru sprawiedliwości, nawet jeśli nie ma pewności co do braku obiektywizmu sędziów. W społecznym odczuciu sąd taki orzekałby in causa sua, co jest sprzeczne z dobrem wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uwzględniono wniosek i przekazano sprawę do rozpoznania innemu sądowi
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie (wnioskodawca)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie | instytucja | wnioskodawca |
| Prokuratura Rejonowa Szczecin-Zachód w Szczecinie | organ_państwowy | organ prowadzący dochodzenie |
| Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie | instytucja | sąd przekazany do rozpoznania |
Przepisy (1)
Główne
k.p.k. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, gdy przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy sytuacji, gdy sąd właściwy do rozpoznania sprawy ma status strony (pokrzywdzonego).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd właściwy do rozpoznania sprawy ma status pokrzywdzonego. Orzekanie we własnej sprawie narusza zasadę nemo iudex idoneus in propria causa. Taka sytuacja może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności. W społecznym odczuciu sąd orzekający in causa sua nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości.
Godne uwagi sformułowania
zagrożeniem dla dobra wymiaru sprawiedliwości in causa sua nemo iudex idoneus in propria causa
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi, gdy sąd właściwy jest stroną postępowania (pokrzywdzonym)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową i pokazuje, jak sądy dbają o pozory bezstronności i obiektywizmu, nawet w nietypowych sytuacjach.
“Sąd miał orzekać we własnej sprawie? Sąd Najwyższy interweniuje!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KO 122/25 POSTANOWIENIE Dnia 24 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie zainicjowanej zażaleniem pełnomocnika Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie , na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Zachód w Szczecinie o umorzeniu dochodzenia z dnia 24 marca 2025 r., [...], po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 24 lipca 2025 r., wniosku Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, zawartego w postanowieniu z dnia 8 lipca 2025 r., VI Kp 616/25, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k., p o s t a n o w i ł uwzględnić wniosek i przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 lipca 2025 r., VI Kp 616/25 , Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy z zażalenia pełnomocnika Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia, innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. W uzasadnieniu wniosku Sąd Rejonowy podniósł, że zagrożeniem dla dobra wymiaru sprawiedliwości jest w tej sprawie sytuacja, w której stroną postępowania – pokrzywdzonym – jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu wnioskującego przekazanie sprawy ma na celu przeciwdziałanie zarzutom dotyczącym braku obiektywizmu i bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy. Sąd Rejonowy wskazał również, że tego typu sytuacje były już w orzecznictwie Sądu Najwyższego kwalifikowane jako podstawa do zmiany właściwości w trybie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie, dlatego też Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa składał w tej sprawie pełnomocnik Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie. Obecnie ten właśnie Sąd miałby rozpoznać zażalenie tego pełnomocnika na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Zachód w Szczecinie o umorzeniu dochodzenia w tej sprawie. Jak trafnie wskazano we wniosku, w sytuacji, w której sąd właściwy do rozpoznania sprawy ma status strony (pokrzywdzonego), w postępowaniu, które miałoby się przed nim toczyć, zachodzi podstawa do zastosowania instytucji z art. 37 § 1 k.p.k. Wprawdzie wskazana okoliczność sama w sobie nie pozwala na przyjęcie założenia, że sędziowie tego Sądu nie są w stanie zachować do tej sprawy dystansu i niezbędnego obiektywizmu, jednak w społecznym odczuciu sąd ten orzekałby in causa sua , a to nie służyłoby z całą pewnością dobru wymiaru sprawiedliwości. Przepis art. 37 k.p.k. ma bowiem zastosowanie w myśl zasady nemo iudex idoneus in propria causa . Sytuacja, gdy sąd miałby orzekać we własnej sprawie jest w sposób oczywisty sprzeczna z dobrem wymiaru sprawiedliwości, będącym przesłanką zmiany właściwości na podstawie art. 37 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 kwietnia 2006 r., III KO 20/06; z dnia 19 maja 2006 r., IV KO 31/06; z dnia 11 lutego 2020 r., V KO 14/20; z dnia 27 października 2022 r., V KO 103/22). Wskazując Sąd mający rozpoznać sprawę po przekazaniu, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że nie ma przeszkody w postaci zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, aby niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [WB] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI