III KO 119/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego, uznając, że wójt gminy może pełnić funkcję ławnika.
Wiceprezes Sądu Okręgowego zawnioskował o wznowienie postępowania z urzędu, wskazując na udział w wydaniu wyroku Sądu I instancji ławnika, który był jednocześnie wójtem gminy, co miało naruszać art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów, stwierdził, że wójt jako organ jednoosobowy nie wchodzi w skład organu kolegialnego, a zatem nie podlega zakazowi łączenia funkcji. W konsekwencji, nie stwierdzono podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania z urzędu, zainicjowanego przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego we W. Podstawą wniosku miał być art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazujący na udział w wydaniu wyroku osoby nieuprawnionej. Wnioskodawca argumentował, że ławnik A. O. nie mógł pełnić tej funkcji, ponieważ był jednocześnie wójtem Gminy A., co miało być sprzeczne z art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten wyklucza ławnictwo osób wchodzących w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Sąd Najwyższy, rozważając sprawę w oparciu o art. 542 § 3 k.p.k. (możliwość wznowienia z urzędu), uznał, że wójt gminy, będący organem jednoosobowym zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, nie wchodzi w skład organu kolegialnego w rozumieniu art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. W związku z tym, literalna wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że wójt może pełnić funkcję ławnika. Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanki z art. 439 k.p.k. muszą być wykładane ściśle. Wobec braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, postanowiono o stwierdzeniu braku takich podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wójt gminy nie podlega wykluczeniu z pełnienia funkcji ławnika na podstawie art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na literalnej wykładni art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, wskazując, że przepis ten dotyczy osób wchodzących w skład organów kolegialnych. Wójt gminy, będący organem jednoosobowym zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, nie spełnia tego kryterium. Dlatego też, niezależnie od celów teleologicznych, nie można uznać, że piastowanie stanowiska wójta wyklucza pełnienie funkcji ławnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. G. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne podstawy odwoławcze, które mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu.
P.u.s.p. art. 159 § § 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wyklucza z pełnienia funkcji ławnika osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Sąd interpretuje to jako organy kolegialne.
Pomocnicze
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje, że bezwzględne podstawy odwoławcze nie są powodem do wznowienia postępowania na wniosek stron, ale mogą stanowić podstawę do podjęcia czynności ex officio.
k.p.k. art. 9 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy inicjatywy sądu w postępowaniu.
u.s.g. art. 26
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa, że organem wykonawczym gminy jest wójt, wskazując na jednoosobowy charakter tego organu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wójt gminy jako organ jednoosobowy nie wchodzi w skład organu kolegialnego w rozumieniu art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Literalna wykładnia przepisów prawa jest kluczowa przy stosowaniu przesłanek wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Udział wójta gminy w funkcji ławnika stanowił bezwzględną podstawę wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na naruszenie art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanki opisane w art. 439 k.p.k. z uwagi na to, że niejako automatycznie prowadzą do wzruszenia prawomocnego wyroku, muszą być wykładane ściśle. Zwrot „skład” więc implicite zakłada kolegialność. Niezależnie, zatem od wątpliwości natury teleologicznej, co do aktualnego brzmienia art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, nie można uznać, iż osoba piastująca stanowisko wójta wchodzi w skład organu opisanego w ustawie o samorządzie gminnym i przez to nie może pełnić funkcji ławnika.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
członek
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących niepołączalności funkcji ławnika z innymi funkcjami publicznymi, zwłaszcza w kontekście organów jednoosobowych i kolegialnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji łączenia funkcji wójta z funkcją ławnika; wymaga ostrożności przy stosowaniu do innych organów lub sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym, a konkretnie interpretacji przepisów o niepołączalności funkcji, co jest istotne dla praktyków. Choć nie ma tu zaskakujących faktów, to precyzyjna analiza prawna jest wartościowa.
“Czy wójt może być ławnikiem? Sąd Najwyższy rozstrzyga wątpliwości.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III KO 119/18 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie R. G. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 listopada 2018 r., w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II AKa […] , p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II AKa […] UZASADNIENIE Wiceprezes Sądu Okręgowego we W. złożył wniosek o rozważenie wznowienia z urzędu postepowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 29 listopada 2017 r. (II AKa […]) zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 14 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II K […]). Jako podstawę wskazał art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., tzn. okoliczność wzięcia udziału w wydaniu wyroku Sądu I instancji przez osobę nieuprawnioną. Zdaniem wnioskodawcy taki status miał ławnik A. O., który w dniu wyboru na ławnika oraz w trakcie pełnienia tej funkcji był jednocześnie wójtem Gminy A.. Z kolei jego status jako ławnika wykluczać miałby art. 159 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych („Ławnikami nie mogą być osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego”). W odpowiedzi na powyższy wniosek Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o nieuwzględnianie postulatu zawartego w przedmiotowym piśmie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wznowienie postępowania z urzędu możliwe jest jedynie wtedy, gdy ujawniło się jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. i to pod warunkiem, że nie były one przedmiotem postępowania w trybie kasacji (art. 542 § 3 i 4 k.p.k.). Przepis art. 542 § 3 k.p.k. wskazuje, że bezwzględne podstawy odwoławcze nie są powodem do wznowienia postępowania na wniosek stron, do których odnoszą się tylko przyczyny z art. 540 i 540a k.p.k., stanowiąc podstawę wyłącznie do podjęcia czynności ex officio. Z tych względów wniosek o wznowienie postępowania, w którym wskazuje ona na uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k., interpretować należy wyłącznie, jako inicjatywę (art. 9 § 2 k.p.k.) potrzeby rozważenia przez sąd możliwości wznowienia postępowania z urzędu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Analogiczne postąpić należało z informacją zawartą w wystąpieniu wiceprezesa Sądu Okręgowego we W., która mogła stanowić impuls do wyznaczenia posiedzenia w przedmiocie rozważenia z urzędu wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 542 § 3 k.p.k. Uwzględniając powyższe, a także okoliczność, że przedmiotowa sprawa nie była przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji, Sąd Najwyższy dokonał jej kontroli pod kątem wystąpienia bezwzględnych powodów odwoławczych, stwierdzając, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o wskazaną przesłankę udziału osoby nieuprawnionej w wydaniu orzeczenia. Objęcie określonej grupy osób zakazem incompatibilitas (niepołączalnością formalną) wynika to z konieczności wyeliminowania ze sprawowania wymiaru sprawiedliwości osób zajmujących się zawodowo zagadnieniami ochrony prawnej. Taka konkluzja uzasadniona jest brzmieniem art. 159 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że ratio stojące za wprowadzeniem wskazanego przepisu nie może powodować, by w jego aplikacji na grunt procedury karnej, a dokładniej na kanwę rozważań o nadzwyczajnych przyczynach odwoławczych, dokonywać rozszerzającej wykładni funkcjonalnej. Przesłanki opisane w art. 439 k.p.k. z uwagi na to, że niejako automatycznie prowadzą do wzruszenia prawomocnego wyroku, muszą być wykładane ściśle. Brzmienie przepisu art. 159 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych wyraźnie wyklucza udział, jako ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Ustawa nie posługuje się pojęciem „osób piastujących funkcję” lub synonimicznym. Zatem literalna wykładnia przepisu musi prowadzić do konkluzji, że chodzi tutaj jedynie o osoby biorące udział w pracach organów kolegialnych. Zgodnie zresztą ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (edycja on-line sjp.pwn.pl) „skład” oznacza „ zespół osób tworzących jakąś całość”. Zwrot ten więc implicite zakłada kolegialność. Zgodnie z art. 26 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, organem wykonawczym gminy jest wójt. Cały ten akt prawny wyraźnie używa na określenie tej funkcji liczby pojedynczej wskazując na jednoosobowy charakter tego organu. Niezależnie, zatem od wątpliwości natury teleologicznej, co do aktualnego brzmienia art. 159 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, nie można uznać, iż osoba piastująca stanowisko wójta wchodzi w skład organu opisanego w ustawie o samorządzie gminnym i przez to nie może pełnić funkcji ławnika. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI