III KK 98/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione przez obrońców skazanych K.S. i N.L. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach skazujący ich za przestępstwa skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w deklaracjach VAT-7 i narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku VAT w kwocie 700 330 zł. Obrońcy zarzucili m.in. nienależytą obsadę sądu odwoławczego (orzekanie w składzie jednego sędziego zamiast trzech) oraz przedawnienie karalności czynu. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut dotyczący nienależytej obsady sądu odwoławczego, wskazując, że w sprawach o przestępstwa skarbowe, gdzie postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, sąd odwoławczy powinien orzekać w składzie trzyosobowym, zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Przepis art. 14fa ustawy covidowej, który dopuszczał orzekanie w składzie jednoosobowym, nie miał zastosowania do przestępstw skarbowych. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania w należycie obsadzonym składzie. Zarzut przedawnienia karalności został uznany za niezasadny, gdyż czyny przypisane oskarżonym zostały zakwalifikowane również z art. 76 § 1 k.k.s., co wykluczało przedawnienie w sposób podnoszony przez obronę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy orzekający w sprawie o przestępstwo skarbowe, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, może orzekać w składzie jednego sędziego, czy też wymagany jest skład trzyosobowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy orzekający w sprawie o przestępstwo skarbowe, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, musi orzekać w składzie trzech sędziów. Orzekanie w składzie jednoosobowym stanowi rażące naruszenie przepisów (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) i jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (m.in. I KZP 15/21, IV KK 619/21, II KK 310/22) stwierdził, że przepis art. 14fa ustawy covidowej, dopuszczający orzekanie w składzie jednoosobowym, nie obejmuje przestępstw skarbowych. W sprawach o przestępstwa skarbowe, gdzie postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, obowiązuje ogólna reguła orzekania w składzie trzyosobowym na rozprawie apelacyjnej.
Czy przedawnienie należności publicznoprawnej, której narażenie na uszczuplenie jest przedmiotem przestępstwa skarbowego, skutkuje przedawnieniem karalności tego przestępstwa?
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie należności publicznoprawnej nie zawsze skutkuje przedawnieniem karalności przestępstwa skarbowego, zwłaszcza gdy czyn został zakwalifikowany również z przepisów penalizujących inne zachowania niż samo narażenie na uszczuplenie (np. podanie nieprawdy).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut przedawnienia oparty na przedawnieniu należności publicznoprawnej byłby zasadny jedynie w przypadku, gdyby przypisane czyny polegały wyłącznie na narażeniu na uszczuplenie należności. W tej sprawie czyny zostały kumulatywnie zakwalifikowane także z art. 76 § 1 k.k.s. (wprowadzenie w błąd organu poprzez podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy), co wyklucza uznanie, że nastąpiło przedawnienie karalności czynów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| N.L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu (orzekanie w składzie jednego sędziego zamiast trzech w sądzie odwoławczym w sprawie o przestępstwo skarbowe, gdzie postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem) jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.
k.k.s. art. 76 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy wprowadzenia w błąd właściwego organu poprzez podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy i narażenie na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 29 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Przepisy k.p.k. stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe.
ustawa covidowa art. 14fa § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten, dopuszczający orzekanie w składzie jednoosobowym w sądzie odwoławczym w określonych sytuacjach, nie ma zastosowania do spraw o przestępstwa skarbowe.
k.p.k. art. 449 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje sądowi odwoławczemu orzekać na rozprawie jednoosobowo, jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia oraz w sprawach z oskarżenia prywatnego, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji wydał w innym składzie niż w składzie jednego sędziego. W przypadku śledztwa wymagany jest skład trzyosobowy.
k.k.s. art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy podania nieprawdy lub zatajenia prawdy w deklaracji podatkowej.
k.k.s. art. 44 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przedawnienia karalności czynu.
k.k.s. art. 44 § § 5
Kodeks karny skarbowy
Określa zasady przedawnienia karalności czynów.
u.p.t.u. art. 42 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Ord.pod. art. 151a
Ordynacja podatkowa
Dotyczy pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyta obsada sądu odwoławczego (orzekanie w składzie jednego sędziego zamiast trzech w sprawie o przestępstwo skarbowe, gdzie postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem).
Odrzucone argumenty
Przedawnienie karalności czynu z uwagi na przedawnienie należności publicznoprawnej. • Naruszenie art. 151a Ordynacji podatkowej w zakresie doręczenia decyzji podatkowych.
Godne uwagi sformułowania
uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 18 maja 2022 r., I KZP 15/21 • przepis art. 14fa ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie obejmuje spraw o przestępstwa skarbowe • konieczna jest wąska interpretacja przepisu szczególnego, w powiązaniu z odseparowaniem przez ustawodawcę pojęcia »przestępstwa« od »przestępstwa skarbowego«
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący-sprawozdawca
Kazimierz Klugiewicz
członek
Waldemar Płóciennik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego składu sądu w sprawach karnych skarbowych, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i może wpływać na ważność wielu orzeczeń.
“Czy jednoosobowy skład sądu odwoławczego może uchylić wyrok w sprawie o przestępstwo skarbowe? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.