III KK 96/26Wyłączenie sędziego sąd najwyższy wniosek bez rozpoznania 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. od udziału w sprawie kasacyjnej. Obrońca argumentował, że istnieją systemowe wady powołania sędziego, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał jednak, że wniosek nie zawierał istotnych argumentów o charakterze indywidualnym, które mogłyby wykazać istnienie realnych podstaw do analizy zasadności wyłączenia sędziego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, wskazując, że okoliczności związane z trybem powołania sędziego, w tym kwestie związane z Krajową Radą Sądownictwa, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k., jeśli nie wykazano bezpośredniego związku sprawy z osobą sędziego lub jego osobistego interesu prawnego. Sąd podkreślił, że zarzuty o charakterze ustrojowym, bez zindywidualizowania poddających się ocenie sądu okoliczności w realiach danej sprawy, pozostają w sferze teoretycznej. Sąd zaznaczył również, że próby wyrugowania sędziów z czynności sądowych poprzez prawotwórczą wykładnię przepisów dotyczących wadliwości powołania sędziego są nieuprawnione, a orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące tych kwestii należy traktować jako poglądy prawne, a nie podstawę do automatycznego wyłączenia sędziego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie odmowy wyłączenia sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą wyłącznie ustrojowych wadliwości procedury nominacyjnej, a nie konkretnych okoliczności sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kwestiami ustrojowymi dotyczącymi powoływania sędziów w Polsce.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczności związane z trybem powołania sędziego na stanowisko, w tym kwestie związane z Krajową Radą Sądownictwa, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykazano istnienia realnych podstaw faktycznych i prawnych, indywidualnych argumentów o charakterze osobistym, które mogłyby wykazać istnienie realnych podstaw do analizy zasadności wyłączenia sędziego, a zarzuty mają charakter wyłącznie ustrojowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, jeśli nie wykazano bezpośredniego związku sprawy z osobą sędziego lub jego osobistego interesu prawnego. Podkreślono, że przepisy o wyłączeniu sędziego wymagają zindywidualizowania okoliczności w realiach danej sprawy.
Czy zarzut nieprawidłowej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) może być podstawą do wyłączenia sędziego, jeśli dotyczy on ustrojowych ułomności procedury nominacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt podniesienia zarzutu nieprawidłowej obsady sądu z przyczyn ustrojowych nie jest wystarczający do wyłączenia sędziego, jeśli nie towarzyszą temu konkretne okoliczności wskazujące na brak bezstronności w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut nieprawidłowej obsady sądu z powodu ustrojowych ułomności procedury nominacyjnej nie może prowadzić do automatycznego wyłączenia sędziego. Konieczna jest ocena konkretnej sytuacji 'in casu' i wykazanie, że sędzia nie jest bezstronny w danej sprawie, a nie tylko kwestionowanie jego inwestytury.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.O. | osoba_fizyczna | skazany |
| J.O. | osoba_fizyczna | skazany |
| S.S. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Przepisy te, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario, stanowią podstawę do pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania, gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego. Sąd uznał, że przedstawione przez obrońcę okoliczności nie mogą być rozpoznane w tym trybie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazany jako zarzut kasacyjny dotyczący nieprawidłowej obsady sądu, który obrońca powiązał z wnioskiem o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samego prawa. Sąd uznał, że obrońca nie przedstawił dostatecznych okoliczności uzasadniających zastosowanie tego przepisu.
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak indywidualnych, istotnych argumentów o charakterze osobistym uzasadniających wyłączenie sędziego. • Zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące trybu powołania sędziego, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wyłączenia. • Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być rozpoznawany w trybie art. 41 § 1 k.p.k., jeśli dotyczy wyłącznie kwestii ustrojowych. • Nie można automatycznie wyłączać sędziów z powodu kwestionowania procedury nominacyjnej, gdyż prowadziłoby to do paraliżu wymiaru sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Sędzia powinien zostać wyłączony z powodu systemowych wadliwości powołania go na stanowisko. • Zarzut nieprawidłowej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) uzasadnia wyłączenie sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wnioskujący nie podał w swoim piśmie żadnych istotnych argumentów o charakterze indywidualnym • Przedstawione przez obrońcę okoliczności nie mogą zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Związek sędziego ze sprawą, zgodnie z omawianą normą, musi mieć charakter bezpośredni. • Pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą, nie może być ogniw pośrednich • Nie sposób więc inaczej, niż za przykład takiego działania, postrzegać uchwały składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. • Nie można przy tym działając w oparciu o art. 190 ust. 1 Konstytucji podzielić tezy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, jest tzw. wyrokiem nieistniejącym • żaden organ państwa nie ma kompetencji do dokonywania oceny czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydano we właściwym składzie i z zachowaniem określonej w przepisach prawa procedury
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie odmowy wyłączenia sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą wyłącznie ustrojowych wadliwości procedury nominacyjnej, a nie konkretnych okoliczności sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kwestiami ustrojowymi dotyczącymi powoływania sędziów w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i sposobu interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście ustrojowych kontrowersji, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Czy wadliwe powołanie sędziego automatycznie dyskwalifikuje go do orzekania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.