III KK 89/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  27  WRZEŚNIA  2011  R. 
III  KK  89/11 
 
Przy braku wskazania w opisie czynu ciągłego konkretnego dnia 
miesiąca (albo innego punktu czasowego), podanego w wyroku jako 
końcowy moment zachowania  sprawcy, za czas popełnienia tego 
przestępstwa, w rozumieniu art. 6 § 1 k.k., uznać należy ostatni dzień tego 
miesiąca. 
 
Przewodniczący: sędzia SN D. Świecki. 
Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), J. Szewczyk. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Engelking. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Grzegorza B., w przedmiocie zarządzenia 
wykonania kary pozbawienia wolności, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na 
rozprawie w dniu 27 września 2011 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora 
Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 19 lutego 
2009 r., 
 
o d d a l i ł  kasację (...). 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w O. 
zarządził wobec Grzegorza B., na podstawie art. 75 § 1 k.k., wykonanie 
kary pozbawienia wolności w rozmiarze 10 miesięcy, orzeczonej wyrokiem 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 sierpnia 2007 r. uznając, że skazany w 

 
2 
okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które został 
skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 6 czerwca 2008 r. na 
karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej 
wykonania na okres próby 4 lat. W obu przytoczonych sprawach 
Grzegorzowi B. przypisano popełnienie przestępstw zakwalifikowanych na 
podstawie art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegających na 
przywłaszczeniu na szkodę Urszuli B., w krótkich odstępach czasu i z 
powziętym z góry zamiarem, drewna w rożnych gatunkach i ilościach – 
przez 
jego 
zbycie, 
po 
dokonaniu 
wyrębu 
z 
lasu 
stanowiącego 
współwłasność jego i żony, przy czym pierwszego z przestępstw skazany 
dopuścił się w okresie od jesieni 2005 r. do marca 2007 r., a drugiego w 
okresie od września 2007 r. do grudnia 2007 r. 
Powyższe postanowienie uprawomocniło się bez zaskarżenia, 
obecnie zaś Prokurator Generalny wniósł od niego kasację na korzyść 
skazanego. Zarzucił w niej rażące i mające istotny wpływ na treść 
orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie 
art. 75 § 1 k.k., polegające na zarządzeniu wobec Grzegorza B. wykonania 
warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, pomimo braku 
określonej w tym przepisie przesłanki popełnienia przez skazanego w 
okresie próby podobnego przestępstwa umyślnego, za które orzeczono 
prawomocnie karę pozbawienia wolności. Na tej podstawie wniósł o 
uchylenie 
zaskarżonego 
postanowienia 
i 
przekazanie 
sprawy 
do 
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. 
Przytoczony zarzut kasacyjny został oparty na twierdzeniu, że błędnie 
Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż kolejnego, 
podobnego przestępstwa umyślnego skazany dopuścił się w okresie próby 
warunkowego zawieszenia poprzednio orzeczonej kary pozbawienia 
wolności, określonej wyrokiem wydanym w dniu 24 sierpnia 2007 r., w 
sprawie V K 228/07. Jak podniesiono w uzasadnieniu kasacji, wyrok w tej 

 
3 
sprawie uprawomocnił się w dniu 13 grudnia 2007 r., tj. z dniem wydania 
przez Sąd Okręgowy w O., w sprawie VII Ka 1513/07, rozstrzygnięcia 
utrzymującego w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, kolejne 
natomiast przestępstwo skazany popełnił w okresie od września 2007 r. do 
grudnia 2007 r. Zdaniem Prokuratora Generalnego oznacza to więc, że 
przestępstwa tego skazany dopuścił się nie w okresie próby, a jedynie w 
okresie pomiędzy wydaniem wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 
sierpnia 2007 r. w sprawie V K 228/07, a jego uprawomocnieniem się, co 
świadczy o tym, że nie została spełniona określona w art. 75 § 1 k.k. 
przesłanka obligatoryjnego zarządzenia wykonania kary, a kwestię tę – przy 
uwzględnieniu uwarunkowań formalno i materialno-prawnych – można co 
najwyżej rozważać fakultatywnie, na płaszczyźnie art. 75 § 3 k.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja nie jest zasadna i nie może być uwzględniona. 
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przytoczone na wstępie 
okoliczności faktyczne sprawy są bezdyskusyjne. W szczególności wypada 
zaznaczyć, 
że 
w 
podstawie 
faktycznej 
zaskarżonego 
kasacją 
postanowienia znalazło się ustalenie, iż okres próby warunkowego 
zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec 
Grzegorza B. wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 sierpnia 2007 r., 
w sprawie V K 228/07, rozpoczął swój bieg z dniem jego uprawomocnienia 
się (art. 70 § 1 k.k.), tj. w dniu 13 grudnia 2007 r. W postanowieniu tym 
przyjęto również, że kolejnego przestępstwa – umyślnego, podobnego do 
przypisanego tym wyrokiem (co w sprawie niesporne) – skazany dopuścił 
się w okresie od września 2007 r. do grudnia 2007 r., za co został 
prawomocnie skazany w sprawie V K 101/08. 
Ustaleń tych w kasacji nie podważa się w sposób procesowy. 
Kwestionuje się natomiast – za pomocą zarzutu rażącej obrazy art. 75 § 1 
k.k. – wysnuty na podstawie tych ustaleń wniosek co do zbieżności 

 
4 
czasowej okresu próby warunkowego zawieszenia wykonania kary, 
wynikającego z pierwszego skazania Grzegorza B., oraz faktu popełnienia 
przez niego, właśnie w tym okresie, kolejnego przestępstwa, objętego 
następnym 
prawomocnym 
skazaniem. 
Z 
pozoru 
zatem 
– 
przy 
uwzględnieniu, że zarzut naruszenia prawa materialnego polega m.in. na 
wytknięciu błędnego zastosowania przepisu prawa do przyjętych trafnie 
ustaleń faktycznych – mogłoby się wydawać, iż rozważany zarzut kasacyjny 
został 
sformułowany 
prawidłowo. 
Rzecz 
jednak 
w 
tym, 
że 
w 
prezentowanych realiach nie można nie dostrzec, iż kwestionowaną w 
kasacji konkluzję Sądu, w myśl której skazany dopuścił się przestępstwa w 
okresie próby, również należy zaliczyć do kategorii ustaleń faktycznych. 
Trudno więc uciec od oceny, że wyartykułowany w skardze kasacyjnej 
zarzut rażącego naruszenia art. 75 § 1 k.k. nie wysuwa w istocie 
twierdzenia o błędzie prawnym, lecz sprowadza się do zarzutu błędu w 
ustaleniach faktycznych zaskarżonego postanowienia. 
W 
ocenie 
tej 
utwierdza 
analiza 
uzasadnienia 
kasacji. 
Nie 
przedstawiono w nim żadnej innej argumentacji, niż zaprezentowana na 
wstępie niniejszego wywodu. Ograniczono się więc li tylko do wskazania 
omawianych ustaleń i wyrażenia wniosku przeciwstawnego stanowisku 
Sądu Rejonowego. Rzec wręcz można, że w zasadzie w ogóle nie 
wiadomo, na jakiej podstawie w skardze twierdzi się, że do popełnienia 
przez Grzegorza B. kolejnego przestępstwa nie doszło w okresie biegu 
próby warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary. Domyślać się 
więc tylko można, że taki punkt widzenia wynika ze swoistego rozumienia 
określenia czasu popełnienia tegoż przestępstwa, który w prawomocnym 
wyroku został ustalony na okres od września 2007 r. do grudnia 2007 r. Jak 
wspomniano, w kasacji nie wysunięto tezy, że przy ewentualnym 
wyeliminowaniu 
hipotetycznych 
wad 
procesowych 
zaskarżonego 
orzeczenia możliwe byłoby przyjęcie bardziej precyzyjnych w tym zakresie 

 
5 
ustaleń. Na marginesie należy zauważyć, że danych do poczynienia takich 
ustaleń nie dostarczały ani wywody uzasadnień wyroków Sądów pierwszej i 
drugiej instancji, wydanych w sprawie V K 101/08, ani też stan dowodowy 
tej sprawy. Należało tu zwłaszcza zwrócić uwagę na treść opinii biegłego, 
sporządzonej w dniu 25 lutego 2008 r., określającej czas kolejnych, 
będących przedmiotem zarzutu wycinek drzew na okres od 5 do 2 miesięcy 
wstecz, co umiejscawiało końcowy moment przestępnego działania w 
granicach dnia 25 grudnia 2007 r. Inną natomiast, o ile nie najważniejszą 
kwestią, byłaby skuteczność żądania dokonania odmiennych ustaleń w 
postępowaniu dotyczącym wykonania wyroku, którym prawomocnie już w 
tym przedmiocie rozstrzygnięto. Nie ulega wszak wątpliwości, że do 
ewentualnej ich zmiany mogłoby dojść tylko w wyniku (udanego) 
nadzwyczajnego zaskarżenia tegoż właśnie prawomocnego wyroku. 
Wyroku tego Prokurator Generalny jednak nie zaskarżył. Wobec tego 
można przypuszczać, że źródło prezentowanego w niniejszej kasacji 
stanowiska leży w interpretacji pojęcia czasu popełnienia przestępstwa, 
ujętego w przepisie art. 6 § 1 k.k. Tylko bowiem przy założeniu, że sedno 
zarzutu tej skargi tkwi w twierdzeniu, iż Sąd Rejonowy dokonał w 
zaskarżonym postanowieniu wadliwej, rażąco naruszającej treść tego 
unormowania jego wykładni, a dopiero wskutek tego błędnie ustalił fakt 
popełnienia przestępstwa w ujęciu czasowym, możliwe byłoby podzielenie 
rozumowania przedstawionego w kasacji, opartego na zarzucie rażącego 
naruszenia prawa materialnego. Pomimo jednak, że w uzasadnieniu 
zaskarżonego postanowienia (które zresztą pozostało poza zakresem ataku 
kasacyjnego) nie zawarto stosownych rozważań prawnych, założenia tego 
zaakceptować nie sposób. 
Trzeba przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 6 § 1 k.k. czyn 
zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub 
zaniechał 
działania, 
do 
którego 
był 
obowiązany. 
Jak 
wiadomo, 

 
6 
poszczególne typy czynów zabronionych przewidują różne formy realizacji 
znamion w ujęciu czasowym. Nie wychodząc poza realia niniejszej sprawy 
wypada zaznaczyć, że traktowany jako jedno przestępstwo czyn ciągły (art. 
12 k.k.), charakteryzujący się wielością podjętych zachowań, ze swej istoty 
jest rozciągnięty w czasie. Wobec tego, dla uściślającego określenia czasu 
popełnienia takiego przestępstwa – co ma znaczenie z punktu widzenia 
szeregu konsekwencji prawnych, w tym określonych w art. 75 § 1 k.k. – 
należy sięgnąć do wypracowanych w doktrynie i judykaturze [zob. m. in.: A. 
Marek: Prawo karne, Warszawa 2000, s. 72-73, A. Zoll (red.): Kodeks 
karny, Część ogólna, Komentarz, Kraków 2004, s. 120-122, A. Wąsek: 
Kodeks karny, Komentarz, t. I, s. 82-85, a także wyrok Sądu Najwyższego z 
dnia 15 kwietnia 2002 r., II KKN 387/01, Lex nr 52943 i przytoczone tam 
judykaty], wynikających z treści art. 6 § 1 k.k. i niebudzących wątpliwości, 
zasad. Wynika z nich jasno, że za czas popełnienia przestępstwa ciągłego 
uznaje się ostatni moment działania sprawcy, a więc mówiąc najjaśniej, 
czas ostatniego ze składających się na to przestępstwo zachowań. 
W tym świetle Sąd Rejonowy uprawniony był do stwierdzenia, że w 
prawomocnym wyroku, wydanym w sprawie V K 101/08, przypisującym 
Grzegorzowi B. dopuszczenie się, w okresie od września 2007 r. do grudnia 
2007 r., czynu ciągłego zakwalifikowanego na podstawie art. 284 § 2 k.k. w 
zw. z art. 12 k.k., czas popełnienia tego przestępstwa określono na dzień 
31 grudnia 2007 r., a więc na ostatni dzień tegoż miesiąca. Nie ma żadnych 
przesłanek do uznania – a być może i na takim założeniu bazuje kasacja – 
że przestępstwa tego, według rozważanego orzeczenia, skazany miał się 
dopuścić w innej, niż ostatni dzień grudnia dacie, choćby np. w dniu 1 
grudnia 2007 r., czy w dniu 12 grudnia 2007 r. (tj. – na co wskazuje 
argumentacja skargi – przed uprawomocnieniem się, z dniem 13 grudnia 
2007 r., wyroku w sprawie V K 228/07). W nieunikniony bowiem sposób 
musiałoby to zarazem oznaczać przyjęcie innego okresu podjętych w 

 
7 
ramach czynu ciągłego zachowań, niż wskazany w prawomocnym wyroku. 
Nie może natomiast nasuwać wątpliwości, że określenie w nim okresu 
działania „do grudnia”, w każdym razie odpowiada stwierdzeniu, że 
przypisane zachowania miały miejsce także w grudniu. To zaś z kolei – 
przy odstąpieniu od jeszcze bliższego sprecyzowania końcowej granicy 
działania, przez wskazanie choćby na początek, czy też połowę grudnia – 
odpowiada znaczeniu całego miesiąca (ustaleniu nieprzerwanego – „w 
krótkich odstępach czasu” – działania w ciągu tego miesiąca i miesięcy 
poprzedzających, od września), nie zaś jego początkowej lub innej 
dowolnej daty. Tym bardziej też nie oznacza, że działanie to miało miejsce 
w okresie do końca listopada. Dodatkowo więc trzeba w tym miejscu 
zaakcentować, że przy braku wskazania w opisie czynu ciągłego 
konkretnego dnia miesiąca (albo innego punktu czasowego), podanego w 
wyroku jako końcowy moment działania sprawcy, za czas popełnienia tego 
przestępstwa, w rozumieniu art. 6 § 1 k.k., traktować należy ostatni dzień 
tego miesiąca. 
W powyższym świetle pozostaje już tylko skonstatować, że 
zaskarżone kasacją postanowienie nie zawiera omawianych błędów z 
zakresu prawa materialnego. Stwierdzenie, że czas popełnienia przez 
skazanego czynu ciągłego został w tym rozstrzygnięciu ustalony 
prawidłowo, w zgodzie z regułą wynikającą z treści art. 6 § 1 k.k., 
przesądza o trafności zajętego w związku z tym stanowiska Sądu 
Rejonowego co do spełnienia rozważanego, wynikającego z treści art. 75 § 
1 k.k., warunku obligatoryjnego zarządzenia wykonania wobec Grzegorza 
B. kary pozbawienia wolności. Przesądza zarazem ostatecznie o ocenie, że 
zarzut skargi kasacyjnej, podnoszący rażące naruszenie przytaczanego 
przepisu przez wadliwe jego zastosowanie, sformułowany został w sposób 
nieuprawniony, bowiem polegający na niecelnej próbie podważenia 

 
8 
ustalenia leżącego u podstawy zastosowania tego unormowania w 
zaskarżonym rozstrzygnięciu. 
Z tych zatem względów Sąd Najwyższy kasację oddalił.