III KK 8/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M. G., który został skazany za naruszenie nietykalności funkcjonariusza policji, posiadanie narkotyków oraz podanie fałszywych danych. Obrońca zarzucał m.in. naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (brak obrony obligatoryjnej) oraz rażące naruszenie przepisów procesowych dotyczących powołania biegłych, doręczeń i oceny dowodów. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano, że wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego skazanego, które pojawiły się po jego oświadczeniu o leczeniu psychiatrycznym, nie były na tyle uzasadnione, aby wymagać ustanowienia obrony obligatoryjnej od początku postępowania. Sąd podkreślił, że obrońca został ustanowiony po tym, jak sąd powziął uzasadnione wątpliwości, a późniejsza opinia biegłych wykazała brak podstaw do obrony obligatoryjnej. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał doręczenia za prawidłowe, wskazując na obowiązek skazanego informowania o zmianie miejsca pobytu, nawet w przypadku pozbawienia wolności, oraz na skutki niedopełnienia tego obowiązku zgodnie z art. 139 § 1 k.p.k. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 410 k.p.k. i zasady obiektywizmu uznano za niezasadne, wskazując, że sąd odwoławczy nie stosuje tych przepisów, a jedynie kontroluje ich zastosowanie przez sąd niższej instancji, chyba że sam dokonuje ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy oddalił kasację, zwolnił skazanego od kosztów postępowania kasacyjnego i zasądził koszty obrony z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących obrony obligatoryjnej, doręczeń w postępowaniu karnym oraz granic kontroli kasacyjnej w zakresie oceny dowodów.
Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w szczególności oceny uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności i sytuacji związanych z doręczeniami w przypadku pozbawienia wolności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak ustanowienia obrony obligatoryjnej w sytuacji, gdy sąd powziął uzasadnione wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak ustanowienia obrony obligatoryjnej nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli wątpliwości co do poczytalności nie były uzasadnione w stopniu wymaganym przez prawo, a opinia biegłych nie potwierdziła potrzeby takiej obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości co do stanu psychicznego skazanego, które pojawiły się po jego oświadczeniu o leczeniu psychiatrycznym, nie były na tyle uzasadnione, aby wymagać obrony obligatoryjnej od początku postępowania. Obrońca został ustanowiony po tym, jak sąd powziął uzasadnione wątpliwości, a późniejsza opinia biegłych wykazała brak podstaw do obrony obligatoryjnej.
Czy doręczenie pisma sądowego (aktu oskarżenia, wezwania na rozprawę) jest prawidłowe, jeśli skazany nie poinformował sądu o zmianie miejsca pobytu (np. pozbawieniu wolności), a pismo zostało wysłane na ostatni znany adres?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie jest prawidłowe na mocy art. 139 § 1 k.p.k., jeśli skazany nie wykazał, że miał ograniczoną możliwość poinformowania sądu o zmianie miejsca pobytu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skazany miał obowiązek informowania sądu o zmianie miejsca pobytu, nawet jeśli był pozbawiony wolności. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje domniemaniem doręczenia pisma zgodnie z art. 139 § 1 k.p.k., chyba że skazany wykaże brak możliwości wywiązania się z tego obowiązku.
Czy sąd pierwszej instancji powinien niezwłocznie powołać biegłych psychiatrów po uzyskaniu od oskarżonego informacji o leczeniu psychiatrycznym w przeszłości?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd może kontynuować rozprawę, jeśli wątpliwości co do poczytalności nie są jeszcze uzasadnione w stopniu wymagającym natychmiastowego powołania biegłych, a dopiero całokształt zebranych dowodów może skłonić do zasięgnięcia opinii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że decyzja sądu pierwszej instancji o kontynuacji rozprawy mimo informacji o leczeniu psychiatrycznym była prawidłowa, ponieważ dowód z opinii biegłych nie może być przeprowadzany jedynie na podstawie domysłów, lecz musi mieć oparcie w konkretnych okolicznościach sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| D. J. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz Policji |
| T. P. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
Przepisy (22)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - brak ustanowienia obrony obligatoryjnej.
k.k. art. 224 § 2
Kodeks karny
Przestępstwo zmuszania funkcjonariusza publicznego do zaniechania prawnej czynności służbowej.
k.k. art. 11 § 3
Kodeks karny
Kwalifikacja czynu jako przestępstwa.
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
Recydywa.
u.p.n. art. 62 § 3
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Posiadanie środków odurzających.
k.w. art. 65 § 1
Kodeks wykroczeń
Podanie nieprawdziwych danych osobowych.
k.k. art. 85 § 1
Kodeks karny
Zasady łączenia kar.
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
Zasady łączenia kar.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji bez udziału stron w trybie oczywistej bezzasadności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 202 § 1
Kodeks postępowania karnego
Powołanie biegłych w celu wydania opinii.
k.p.k. art. 79 § 1 pkt 3 i 4
Kodeks postępowania karnego
Obrona obligatoryjna.
k.p.k. art. 134 § 2
Kodeks postępowania karnego
Doręczenie pisma.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice apelacji - ocena materiału dowodowego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek działania na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 139 § 1
Kodeks postępowania karnego
Domniemanie doręczenia pisma.
k.p.k. art. 75 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek informowania o zmianie miejsca pobytu.
u.p.a. art. 29 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Wynagrodzenie adwokata z urzędu.
Dz.U.2019.18
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Określenie wysokości wynagrodzenia adwokata z urzędu.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Wątpliwości co do poczytalności skazanego nie były uzasadnione w stopniu wymagającym obrony obligatoryjnej od początku postępowania. • Doręczenia były prawidłowe, gdyż skazany nie poinformował o zmianie miejsca pobytu. • Sąd odwoławczy nie naruszył art. 7 i 410 k.p.k., kontrolując jedynie zastosowanie tych przepisów przez sąd niższej instancji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. przez brak obrony obligatoryjnej. • Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 202, 79, 134 § 2, 410 k.p.k.). • Niewłaściwe zastosowanie art. 202 § 1 k.p.k. przez brak wyznaczenia biegłych. • Niewłaściwe zastosowanie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. przez brak ustanowienia obrońcy. • Niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 2 k.p.k. przez brak prawidłowego doręczenia. • Obraza art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
oczywiście bezzasadna • nie każda bowiem wątpliwość dotycząca stanu psychicznego oskarżonego skutkuje uruchomieniem instytucji obrony obligatoryjnej ze wszystkimi konsekwencjami • domniemanie doręczenia pisma • sąd odwoławczy nie może naruszyć art. 7 k.p.k. ani art. 410 k.p.k., gdy tylko kontroluje zastosowanie tych przepisów, ale sam ich nie stosuje
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obrony obligatoryjnej, doręczeń w postępowaniu karnym oraz granic kontroli kasacyjnej w zakresie oceny dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w szczególności oceny uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności i sytuacji związanych z doręczeniami w przypadku pozbawienia wolności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii procesowych w postępowaniu karnym, takich jak prawo do obrony i prawidłowość doręczeń, co jest istotne dla prawników praktyków.
“Czy brak obrony obligatoryjnej i wadliwe doręczenia mogą unieważnić wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.