III KK 77/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w P., który warunkowo umorzył postępowanie karne wobec K. O. oskarżonego o znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną oraz małoletnią córką (art. 207 § 1 k.k.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego i materialnego, w szczególności art. 339 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 66 § 1 k.k. Podstawowym błędem Sądu Rejonowego było niezasadne skierowanie sprawy na posiedzenie i warunkowe umorzenie postępowania, mimo że okoliczności popełnienia czynu budziły wątpliwości. Sąd Najwyższy podkreślił, że warunkowe umorzenie wymaga, aby stan faktyczny sprawy nie budził żadnych wątpliwości, a sąd ocenił sprawstwo, stopień zawinienia i społeczną szkodliwość czynu. W tej sprawie Sąd Rejonowy nie rozważył, czy zachowanie oskarżonego wobec pięcioletniej córki nie wyczerpuje znamion kwalifikowanego typu przestępstwa z art. 207 § 1a k.k., penalizującego znęcanie się nad osobą nieporadną ze względu na wiek. Brak takiej analizy, mimo istnienia podstaw w materiale dowodowym, stanowił obrazę prawa materialnego i procesowego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność rozważenia kwalifikowanej formy przestępstwa i potencjalnych konsekwencji dla możliwości zastosowania warunkowego umorzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek warunkowego umorzenia postępowania karnego, zwłaszcza w kontekście wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu i ochrony małoletnich.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważną wskazówkę interpretacyjną dla sądów niższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeśli okoliczności popełnienia czynu budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, warunkowe umorzenie postępowania wymaga, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 § 1 k.k.) wymaga, aby sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił sprawstwo, stopień zawinienia i społeczną szkodliwość czynu, a także aby okoliczności jego popełnienia nie budziły wątpliwości. Brak takich ustaleń uniemożliwia skorzystanie z tej instytucji.
Czy zachowanie polegające na znęcaniu się nad małoletnim dzieckiem może być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 207 § 1a k.k. (znęcanie nad osobą nieporadną)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zachowanie wobec małoletniego dziecka, które jest nieporadne ze względu na wiek, może wyczerpywać znamiona kwalifikowanego typu przestępstwa z art. 207 § 1a k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nowelizacja Kodeksu karnego z 2017 r. wprowadziła art. 207 § 1a k.k. w celu wzmocnienia ochrony osób nieporadnych, w tym dzieci. Brak rozważenia przez sąd I instancji, czy zachowanie oskarżonego wobec 5-letniej córki nie stanowiło przestępstwa z art. 207 § 1a k.k., było błędem, który mógł mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Czy sąd może skierować sprawę na posiedzenie w celu warunkowego umorzenia, jeśli istnieją wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli istnieją wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu, sprawę należy skierować na rozprawę, a nie na posiedzenie w celu warunkowego umorzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka merytoryczna warunkowego umorzenia (niebudzące wątpliwości okoliczności popełnienia czynu), sąd powinien postąpić zgodnie z art. 341 § 2 k.p.k., tj. uznać niedopuszczalność warunkowego umorzenia i skierować sprawę na rozprawę, a nie na posiedzenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. O. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| I. O. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| G. O. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokurator Rejonowy w P. | organ_państwowy | oskarżyciel |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 207 § 1
Kodeks karny
Podstawowy typ przestępstwa znęcania się.
k.k. art. 207 § 1a
Kodeks karny
Kwalifikowany typ przestępstwa znęcania się nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny.
k.k. art. 66 § 1
Kodeks karny
Przesłanki warunkowego umorzenia postępowania karnego, w tym wymóg, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości.
k.p.k. art. 339 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności uzasadniające skierowanie sprawy na posiedzenie w celu warunkowego umorzenia.
k.p.k. art. 341 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek skierowania sprawy na rozprawę, gdy warunkowe umorzenie jest niedopuszczalne.
Pomocnicze
k.k. art. 67 § 1
Kodeks karny
Warunki orzeczenia okresu próby przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 67 § 3
Kodeks karny
Możliwość zobowiązania do informowania kuratora przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 72 § 1
Kodeks karny
Środki wychowawcze lub terapeutyczne orzekane przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów przy zbiegu przestępstw.
k.k. art. 66 § 2
Kodeks karny
Wyłączenie stosowania warunkowego umorzenia do przestępstw zagrożonych karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.
k.p.k. art. 521 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne kasacji.
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia kasacją.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. • Sąd Rejonowy nie rozważył, czy zachowanie oskarżonego wobec małoletniej córki nie wyczerpuje znamion art. 207 § 1a k.k. • Niewłaściwa kwalifikacja prawna czynu mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia i możliwość zastosowania warunkowego umorzenia.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa karnego procesowego i materialnego • niezasadne skierowanie sprawy na posiedzenie i warunkowe umorzenie postępowania • okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości • zachowanie oskarżonego mogło wyczerpywać również znamiona czynu stypizowanego w art. 207 § 1a k.k., mającego postać psychicznego znęcania się nad małoletnim dzieckiem - nieporadnym z uwagi na jego wiek (5 lat) • nie może ulegać więc wątpliwości, że grupą, którą nowela miała chronić w sposób szczególny, są dzieci, zwłaszcza najmłodsze.
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Eugeniusz Wildowicz
członek
Andrzej Stępka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek warunkowego umorzenia postępowania karnego, zwłaszcza w kontekście wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu i ochrony małoletnich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważną wskazówkę interpretacyjną dla sądów niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony dzieci przed przemocą domową i błędów proceduralnych, które mogą prowadzić do niesprawiedliwych rozstrzygnięć. Podkreśla znaczenie prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu.
“Czy warunkowe umorzenie postępowania może być nadużyciem? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe błędy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.