III KK 75/04

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  1  MARCA  2005  R. 
III  KK  75/04 
 
 
Zabór rzeczy przez sprawcę żądającego korzyści majątkowej, jak i 
faktyczna możliwość jej zwrotu nie należą do ustawowych znamion prze-
stępstwa określonego w art. 286 § 2 k.k.  
 
Przewodniczący: sędzia SN J. Skwierawski.  
Sędziowie SN: A. Deptuła (sprawozdawca), D. Rysińska. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Pogorzelski. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Borysa A., skazanego z art. 286 § 2 k.k. i 
art. 282 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 marca 
2005 r., kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu 
Okręgowego w E. z dnia 27 listopada 2003 r., zmieniającego wyrok Sądu 
Rejonowego w E. z dnia 14 sierpnia 2003 r.,  
 
o d d a l i ł   kasację (...). 
 
 
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia 14 sierpnia 2003 r. Borys A. 
skazany został:  
- z art.286 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 33 § 3 k.k. na rok pozbawienia 
wolności i 60 stawek dziennych grzywny – za to, że w okresie od dnia 
23 listopada do dnia 4 grudnia 2002 r. w E., w celu osiągnięcia korzyści 

 
2
majątkowej, żądał od Marike A. 15 000 zł w zamian za zwrot bezprawnie 
zabranych rzeczy wartości 80 000 zł na szkodę jej męża Romana H.,  
- art. 282 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. na rok pozbawienia wolności i 60 
stawek dziennych grzywny – za to, że w dniu 22 kwietnia 2002 r. w E., 
działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej grożąc popełnieniem 
przestępstwa na szkodę Watana i Alwart G. doprowadził ich do wydania 
mu pieniędzy w kwocie 1 500 USD w zamian za dopuszczenie do pro-
wadzenia dalszej działalności gospodarczej.  
Jako karę Sąd Rejonowy w E. orzekł rok i 6 miesięcy pozbawienia 
wolności oraz 80 stawek dziennych grzywny.  
Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego; zarzucając obrazę prze-
pisów prawa materialnego, ale także błąd w ustalenia faktycznych, wnosił o 
uniewinnienie Borysa A. od przypisanego mu przestępstwa z art. 282 k.k. 
oraz o przyjęcie, że pierwsze z przypisanych oskarżonemu przestępstw 
kwalifikuje się z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., i wymierzenie kary 
z nadzwyczajnym jej złagodzeniem lub w dolnych granicach ustawowego 
zagrożenia.  
Sąd Okręgowy w E. wyrokiem z dnia 27 listopada 2003 r. zmienił za-
skarżony wyrok w ten jedynie sposób, że z kwalifikacji prawnej pierwszego 
z przestępstw przypisanych oskarżonemu wyeliminował art. 12 k.k., utrzy-
mując w mocy ten wyrok w pozostałym zakresie.  
Kasację wniósł obrońca Borysa A. formułując zarzuty w sposób na-
stępujący:  
a) w odniesieniu do czynu z art. 286 § 2 k.k. – rażące naruszenie prawa 
materialnego, tj. art. 286 § 2 k.k., polegające na błędnym zakwalifikowa-
niu zachowania oskarżonego jako wypełniające znamiona czynu opisa-
nego w tym przepisie, gdy w rzeczywistości zachowanie to wypełnia 
znamiona czynu z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k.,  

 
3
b) w odniesieniu do czynu z art. 282 k.k. – rażące naruszenie przepisów 
postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 5 § 2 i 7 
k.p.k., polegające na dokonaniu oceny dowodów w sposób przekracza-
jący zasadę swobodnej ich oceny oraz na rozstrzygnięciu nie dających 
się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego.  
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w 
E. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.  
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgo-
wej w E. wniósł o jej oddalenie.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Kasacja jest niezasadna. 
Wysunięte przez skarżącego zarzuty obrazy prawa materialnego oraz 
przepisów postępowania, będące nota bene dosłownym wręcz powtórze-
niem (i przy posłużeniu się podobną stylistyką) zarzutów zwartych w apela-
cji, opierają się na całkowicie błędnej argumentacji.  
Błędność przyjętej przez sądy kwalifikacji prawnej pierwszego z prze-
stępstw przypisanych oskarżonemu Borysowi A. autor skargi kasacyjnej 
upatruje w tym, że „sprawca przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. powinien po-
siadać skradzione rzeczy choćby wspólnie z innymi osobami, w przeciw-
nym razie nie może nastąpić wydanie rzeczy” (cytat z uzasadnienia kasa-
cji). Warunek ten nie został spełniony albowiem – jak dalej pisze skarżący 
– „oskarżony nie dokonał zaboru ani nie posiadał rzeczy skradzionych po-
krzywdzonemu ..., oskarżony jedynie powziął wiadomość od osób trzecich, 
znajomych pokrzywdzonego, że został mu skradziony towar. Okoliczność 
tę postanowił wykorzystać. Swym zachowaniem zmierzał do uzyskania ko-
rzyści majątkowej wprowadzając w błąd pokrzywdzonego o posiadaniu za-
branych rzeczy i możliwości ich zwrotu w zamian za korzyść majątkową”.  
Tak więc autor kasacji brak znamion przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. 
przypisanego Borysowi A. widzi w tym, że oskarżony nie dokonał zaboru 

 
4
rzeczy pokrzywdzonego, rzeczy tych nie posiadał i nie mógł tym samym ich 
zwrócić (w każdym razie faktów tych, zdaniem obrońcy, nie dowiedziono).  
Stanowisko takie uznać trzeba za całkowicie błędne. Ani bowiem za-
bór rzeczy przez sprawcę żądającego korzyści majątkowej, ani też faktycz-
na możliwość ich zwrotu nie stanowią o bycie przestępstwa z art. 286 § 2 
k.k. Przepis ten ma zastosowanie również do sytuacji, w których sprawca 
nie dokonał zaboru rzeczy, ani też nie będąc posiadaczem takiej rzeczy, 
wiedząc zaś jedynie o tym, że pokrzywdzony rzecz taką utracił w wyniku 
bezprawnego jej zaboru przez inną osobę, a więc wykorzystując sytuację 
spowodowaną przez innych żąda korzyści majątkowej w zamian za jej 
zwrot, pomimo że nie jest w stanie tego dokonać. Sytuacja taka podobna 
jest do typowego oszustwa, polega bowiem na wprowadzeniu pokrzyw-
dzonego w błąd, tak co do faktu posiadania utraconej przez niego rzeczy, 
jak i możliwości jej zwrotu oraz doprowadzenia go, przez oszukańcze za-
biegi, do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem po-
przez udzielenie sprawcy korzyści majątkowej. Nie jest przy tym nawet ko-
nieczne uzyskanie przez sprawcę takiej korzyści. Dla realizacji znamion 
tego przestępstwa bez znaczenia jest fakt czy sprawca rzeczywiście uzy-
skał korzyść majątkową, a także czy doszło w ten sposób do uszczuplenia 
majątku innej osoby.  
W tym stanie rzeczy, dla oceny prawnej pierwszego z przestępstw 
przypisanych Borysowi A., pozbawione są jakiegokolwiek znaczenia zawar-
te w skardze wywody o braku podstaw do przypisania oskarżonemu 
sprawstwa zaboru rzeczy pokrzywdzonego czy też podawania nawet w 
wątpliwość zaistnienia samego zaboru mienia Romana H. (bo i taki „argu-
ment” pojawił się w kasacji, co już należy uznać za oczywiste nadużycie, 
skoro fakt zaboru mienia Romana H. został dowiedziony bez cienia wątpli-
wości), a także twierdzenie o braku możliwości spełnienia przez Borysa A. 
wyrażonej przez niego obietnicy zwrotu rzeczy. Podobnie bez jakiegokol-

 
5
wiek znaczenia pozostaje fakt czy oskarżony finalnie uzyskał korzyść ma-
jątkową.  
Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że przyjęta 
przez sądy kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest całkowicie trafna, a 
wyrażone w skardze kasacyjnej żądanie jej zmiany ze wskazaniem na 
przepis art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., jako racja na rzecz uchyle-
nia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy temu Sądowi do po-
nownego rozpoznania, ocenić trzeba jako zupełnie nieuzasadnione. /.../