III KK 725/18

Sąd Najwyższy2019-11-29
SNKarneprzestępstwa skarboweWysokanajwyższy
gry hazardoweprzestępstwo skarbowekasacjaSąd Najwyższyczyn ciągłypowaga rzeczy osądzonejustawa o grach hazardowychk.k.s.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, który umorzył postępowanie z powodu rzekomej powagi rzeczy osądzonej, uznając, że czyny oskarżonego nie stanowiły czynu ciągłego w rozumieniu art. 6 § 2 k.k.s.

Sąd Okręgowy w E. uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie wobec oskarżonego M.W., uznając, że sprawa dotyczy powagi rzeczy osądzonej z uwagi na wcześniejsze skazania za czyny ciągłe. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego i Prokurator Rejonowy wnieśli kasacje, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. Sąd Najwyższy uznał kasacje za zasadne, stwierdzając, że czyny przypisane oskarżonemu w różnych miejscach i na różnych automatach nie stanowiły jednego czynu ciągłego w rozumieniu art. 6 § 2 k.k.s., co wykluczało zastosowanie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionych przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego oraz Prokuratora Rejonowego od wyroku Sądu Okręgowego w E., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w D. i umorzył postępowanie wobec oskarżonego M.W. z powodu rzekomej powagi rzeczy osądzonej. Sąd Okręgowy uznał, że czyn przypisany M.W. (urządzanie gier losowych na automatach) stanowił element czynów ciągłych, za które oskarżony był już prawomocnie skazany. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasacje, stwierdził, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął istnienie przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej. Analizując jednolitą linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, wskazano, że urządzanie gier hazardowych na automatach w różnych miejscach i na różnych automatach stanowi odrębne czyny, a nie jeden czyn ciągły w rozumieniu art. 6 § 2 k.k.s., chyba że zachodzi tożsamość czynów. W niniejszej sprawie czyny przypisane w różnych wyrokach były popełnione w innych miejscach geograficznych, na innych automatach, z innymi umowami i podmiotami, co wykluczało tożsamość czynów. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że dla zastosowania art. 6 § 2 k.k.s. wymagany jest ten sam zamiar od początku działalności, a w tym przypadku ustalenia faktyczne wskazywały na przypadkowe działania bez z góry ustalonego planu. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, czyny te nie stanowią jednego czynu ciągłego, jeśli są popełnione w różnych miejscach geograficznych, na różnych automatach, z innymi umowami i podmiotami, co wyklucza tożsamość czynów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na utrwalonej linii orzeczniczej, zgodnie z którą urządzanie gier hazardowych w różnych lokalizacjach stanowi odrębne czyny, a nie jeden czyn ciągły, chyba że zachodzi tożsamość czynów. W analizowanej sprawie brak było tożsamości czynów, a ustalenia faktyczne nie wskazywały na jeden zamiar od początku działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony M.W. (w zakresie uchylenia wyroku umarzającego)

Strony

NazwaTypRola
M.W.osoba_fizycznaoskarżony
Naczelnik (…) Urzędu Celno-Skarbowego w O.organ_państwowyskarżący
Prokurator Rejonowy w D.organ_państwowyskarżący

Przepisy (10)

Główne

k.k.s. art. 107 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 7 - powaga rzeczy osądzonej

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 8 - bezwzględna przyczyna odwoławcza

Pomocnicze

u.g.h. art. 14 § 1

Ustawa o grach hazardowych

u.g.h. art. 6 § 1

Ustawa o grach hazardowych

u.g.h. art. 23a

Ustawa o grach hazardowych

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 93

k.p.k. art. 442 § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak tożsamości czynów w rozumieniu art. 6 § 2 k.k.s. pomiędzy sprawą obecną a sprawami, w których oskarżony był wcześniej prawomocnie skazany. Niewłaściwe zastosowanie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. przez Sąd Okręgowy. Art. 6 § 2 k.k.s. nie ma zastosowania do przestępstw trwałych lub wieloczynowych.

Godne uwagi sformułowania

Nie ulega wątpliwości, że przyjęcie w zaskarżonym wyroku przez Sąd Okręgowy w E., iż w niniejszej sprawie zaistniała wskazana w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, nie jest poglądem trafnym. skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach [...] wymaga koncesji na kasyno gry [...], to zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo – od strony prawnokarnej – inny czyn podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc. nie było możliwe przyjęcie, tożsamości czynu, którego dotyczył zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w E. z „czynami ciągłymi” osądzonym prawomocnie przez Sądy Rejonowe w K., N., B. i L., a tylko wówczas można byłoby mówić o zaistnieniu przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej.

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Tomasz Artymiuk

sprawozdawca

Małgorzata Gierszon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia czynu ciągłego w kontekście przestępstw hazardowych i powagi rzeczy osądzonej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z urządzaniem gier hazardowych na automatach i stosowania art. 6 § 2 k.k.s.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego interpretacji czynu ciągłego w kontekście przestępstw hazardowych i powagi rzeczy osądzonej, co ma znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.

Sąd Najwyższy wyjaśnia: Czy granie na automatach w różnych miejscach to jeden czyn ciągły?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 725/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 listopada 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Gierszon
Protokolant Łukasz Biernacki
w sprawie
M.W.
oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
‎
w dniu 29 listopada 2019 r.
kasacji wniesionych przez Naczelnika (…) Urzędu Celno-Skarbowego w O. oraz Prokuratora Rejonowego w D., na niekorzyść oskarżonego,
od wyroku Sądu Okręgowego w E. z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI Ka (…),
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w D.  z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II K (…), w odniesieniu do M.W. i umarzającego postępowanie w sprawie,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w E. w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w D.  z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II K (…), obejmującym trzech oskarżonych, M.W. został uznany za winnego tego, że w lokalu o nazwie „T." w miejscowości U. od dnia 22 lipca 2015 r. do dnia 7 września 2015 r. urządzał gry losowe na  automacie do gry A.  nr (…) i G. nr  (…) oraz na automacie do gry A. nr (…) i A. nr (…), wbrew przepisom art. 3, art. 4, art.14 ust. 1, art. 23, art.23a ustawy z dnia19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm. – dalej w tekście u.g.h.), tj. popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. i za to wymierzono mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 zł.
Wyrok ten zaskarżył w całości osobistą apelacją oskarżony, który zawarł w  niej następujące zarzuty:
1)
obrazę przepisów postępowania, które mogła mieć wpływ na treść wyroku, tj.  art.  7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji odmówienie wiarygodności odczytanym wyjaśnieniom w zakresie odnoszącym się do przekonania i stanu świadomości, że prowadzona działalność była ówcześnie działalnością legalną, w sytuacji gdy  złożone wyjaśnienia były spójne, rzeczowe i uwiarygodnione złożonymi do  akt sprawy dokumentami: nie tylko prywatnymi opiniami prawnymi, ale także indywidualną interpretacją podatkową dotyczącą prowadzanej działalności, tożsamej co zawarta w opisie czynu przypisanego w niniejszej sprawie jako przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s., komunikatem do funkcjonariuszy służby celnej, przykładowymi wyrokami sądów powszechnych w wydziałach cywilnych zasądzającymi odszkodowania za bezprawne wówczas zatrzymywanie automatów eksploatowanych w ramach tej samej działalności, co  zawarta w opisie czynu przypisanego w niniejszej sprawie jako przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s., następnie przykładowymi wyrokami sądów powszechnych w wydziałach karnych uniewinniającymi od zarzucanych czynów oraz przykładowymi prawomocnymi postanowieniami sądów powszechnych w  wydziałach karnych umarzającymi postępowania, również tożsamymi co czyn przypisany w niniejszej sprawie jako przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.;
2)
art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegającą na tym, że w sentencji wyroku Sądu I  instancji nie wskazano jakie przepisy ustawy o grach hazardowych zostały naruszone, co wobec blankietowego charakteru przepisu art. 107 § 1 k.k.s., który  dla zastosowania wymaga wypełnienia przepisami ustawy szczególnej (w  tym wypadku u.g.h.), czyni zastosowaną kwalifikację prawną niepełną.
Nadto, na podstawie art. 113 § 1 k.k.s. w
zw. z art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z  art. 438 pkt 1 k.p.k. skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego w postaci błędnego przypisania realizacji znamion przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s., polegającego na działaniu wbrew regulacji zawartej w art. 14 ust. 1 u.g.h., art. 6 ust. 1 u.g.h. oraz art. 23a u.g.h. poprzez wydanie wyroku skazującego pomimo:
1)
braku realizacji znamion strony podmiotowej w postaci umyślności oraz oczywistej i usprawiedliwionej tak bezprawności, jak i karalności naruszenia art.  6 ust. 1 u.g.h., a to ze względu na powszechne traktowanie tego przepisu, jako tożsamego z art. 14 ust. 1 u.g.h., co znajduje wyraz w orzecznictwie sądowym jak i stanowisku Komisji Europejskiej i pozwala uznać, że przepisy u.g.h. w usprawiedliwiony sposób mogły być traktowane jako bezskuteczne, nadto w związku z prowadzeniem działalności w tzw. okresie przejściowym wprowadzonym przez art. 4 ustawy nowelizującej, a to ze względu na  powszechne przyjmowanie przez organy ścigania i sądy powszechne, że  wprowadzony okres przejściowy odnosi się nie tylko do podmiotów, które prowadziły działalność polegającą na eksploatowaniu automatów do gier, zgodnie z wymaganiami u.g.h. przed 3 września 2015 r., ale także dotyczył podmiotów, które prowadziły taką działalność również legalnie (w zakresie, o  którym mowa w art. 6 ust. 1-3 u.g.h.), w związku z brakiem wywiązania się  przez Państwo Polskie z obowiązku notyfikowania przepisów technicznych, co w okolicznościach niniejszej sprawy bezpodstawnym czyni przypisanie umyślności dotyczącej działania wbrew obowiązującym przepisom prawa;
2)
bezskuteczności przepisu z art. 14 ust. 1 u.g.h., który jako nienotyfikowany przepis techniczny, w braku przekazania Komisji Europejskiej projektu ustawy z  dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34, nie może być zastosowany wobec jednostek, co stanowi okoliczność wyłączającą odpowiedzialność karną, potwierdzoną wiążącą wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dokonaną wyrokami: z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15 oraz z  dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i inni), jak i wcześniejszym wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 (Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej), a następnie wprowadzenia mocą art. 4 noweli u.g.h., celem umożliwienia dostosowania się do nowej regulacji prawnej z art. 14 ust. 1 u.g.h., która zastąpiła, nieskuteczną z powodu braku jej notyfikacji zgodnie z dyrektywą, treść tego przepisu z tekstu pierwotnego ustawy;
3)
występowania przesłanek do uznania w niniejszej sprawie usprawiedliwionej nieświadomości karalności, w świetle okoliczności faktycznych ze sfery stosunku  psychicznego, wskazujących na występowanie błędu co do karalności, w tym niejasności prawa i występujące z tego powodu wątpliwości interpretacyjne co do skuteczności wskazanego w prawie krajowym zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry i bez koncesji na kasyno gry, potwierdzane nie tylko opiniami prawnymi, którymi dysponował, ale przecież także zapadającymi licznymi wyrokami uniewinniającymi oraz postanowieniami o  umorzeniu postępowań przygotowawczych, czy postanowieniami odmawiającymi zatwierdzenia zatrzymania eksploatowanych automatów lub  zarządzającymi zwrot zatrzymanych automatów, co sposób oczywisty mogło utwierdzać każdego w przekonaniu, że prowadzenie działalności, polegającej na  urządzaniu gier na automatach poza kasynem, bez koncesji na kasyna gry było wówczas, to jest przed dniem 3 września 2015 r., legalne, nie było karalne, zwłaszcza jeśli uznać, że kryterium „usprawiedliwienia” w znaczeniu art. 10 §  4  k.k.s. winno uwzględniać przede wszystkim okoliczności obiektywne w  postaci zamętu legislacyjnego, jaki wytworzył się wokół ustawy o grach hazardowych.
W konkluzji wniesionej apelacji oskarżony zawarł wniosek o wydanie rozstrzygnięcia uniewinniającego.
Rozpoznawszy tak skonstruowany środek odwoławczy Sąd Okręgowy w  E. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI Ka (…), uchylił na  podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. zaskarżony wyrok w części dotyczącej M.W. i umorzył postępowanie karne w zakresie czynu tego oskarżonego.
Od tego wyroku kasacje wnieśli: Naczelnik (…) Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie oraz Prokurator Rejonowy w D.. W obu tych nadzwyczajnych środkach zaskarżenia skargą objęto całość rozstrzygnięcia na  niekorzyść M.W., zarzucając:
- w kasacji Naczelnika (…) Urzędu Celno-Skarbowego w  O.:
1)
„rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegające na błędnym przyjęciu, że zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M.W. został wcześniej prawomocnie skazany za czyn będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w  K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017  r., sygn. akt VIII K (…) (powinno być II K
[…]
– uwaga SN), prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II K (…), prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z  dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…), w sytuacji gdy oskarżony nie  został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w  związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było prawnej przeszkody do  orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia,
2)
rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na  treść wyroku, a mianowicie art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s. polegające na uznaniu, że art. 6 § 2 k.k.s. obejmuje swą treścią normatywną i  znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych - wieloczynowych, do których należą czyny zabronione spenalizowane w art. 107 § 1 k.k.s.,
3)
rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 632 pkt 2 i art. 634 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegające na błędnym przyjęciu, że zaistniała podstawa do obciążenia kosztami procesu odnośnie M.W., Skarbu Państwa w pkt II sentencji wyroku sądu odwoławczego, w sytuacji, gdy oskarżony M.W. nie  został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w  związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było prawnej przeszkody do  orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia i skutkiem czego nie było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s.”;
- w kasacji Prokuratora Rejonowego w D.:
1)
„rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, tj. art.439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej wskutek uprzedniego skazania za czyn ciągły zakwalifikowany z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. sygn. II K (…) z dnia 3 kwietnia 2017  r., Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt II K (…) Sądu Rejonowego w B.  z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w B.  z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. II K (…) (powinno być Sądu Rejonowego w L. sygn. II K (…) z  dnia 23 sierpnia 2017 r. – uwaga SN), stanowiące czas popełnienia przestępstwa przypisanego M.W. w niniejszej sprawie, w  sytuacji, gdy nie ma podstaw do zastosowania art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. oraz  art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i umorzenia na tej podstawie postępowania w  zakresie czynu M.W.
2)
rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia - art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s., poprzez uznanie, że art. 6 § 2 k.k.s. znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych i o wieloczynowo określonych znamionach, do których należy przestępstwo kamo-skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s.”.
W obu tych skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w E. w części dotyczącej M.W. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona kasacja jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., w  brzmieniu nadanym od dnia 5 października 2019 r. (
art. 1 pkt 93 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw,
Dz.U. 2019, poz.1694), co uprawniało do jej uwzględnienia na  posiedzeniu bez udziału stron.
Nie ulega wątpliwości, że przyjęcie w zaskarżonym wyroku przez Sąd  Okręgowy w E., iż w niniejszej sprawie zaistniała wskazana w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, nie jest poglądem trafnym. Oparty on został na twierdzeniu, że czyn popełniony przez oskarżonego w okresie od dnia 22 lipca 2015 r. do dnia 7 września 2015 r. w lokalu o nazwie „T.” w m. U., polegający na urządzaniu na automatach gier o charakterze losowym, stanowił element czynów ciągłych objętych wyrokami: Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres  od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 4 listopada 2015 r.),  Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres od dnia 20 lipca 2015 r. do dnia 28 października 2015 r.), Sądu Rejonowego w  B. z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 2 września 2015 r.) i Sądu Rejonowego w L.  z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…) (okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 28  października 2015 r.). Tożsamość czynu, co do którego zapadł wyrok Sądu Rejonowego w D., z czynami wcześniej osądzonymi, popełnionymi w  krótkim odstępie czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności, oznacza – zdaniem sądu
ad quem
– że czyn ten wchodził w skład czynów ciągłych określonych w art. 6 § 2 k.k.s. co  do które zapadły już prawomocne orzeczenia Sądów Rejonowych w K., w  N., w B.  i w L.. W związku z tym Sąd ten uznał, że zaskarżony wyrok sądu
meriti
dotknięty jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., co skutkować musiało jego uchyleniem i  umorzeniem postępowania w oparciu o przesłankę
res iudicata
. Tymczasem w  realiach tej sprawy o wystąpieniu ujemnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej – co zasadnie zarzucili autorzy obu kasacji – mowy być nie może.
Problem tożsamości czynu polegającego na urządzaniu gry hazardowej w postaci gry na automatach o charakterze losowym był w ostatnim czasie przedmiotem szeregu wypowiedzi Sądu Najwyższego, które uznać należy za jednolitą i niewątpliwie już utrwaloną linię orzeczniczą. W szczególności w wyroku z dnia 19 września 2018 r., V KK 415/18 (OSNKW 2018, z. 10, poz. 71) Sąd Najwyższy trafnie stwierdził, że „skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach [art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (obecnie tj.: Dz. U. 2019, poz. 847)] wymaga koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.), a koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do  jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 u.g.h.), to zachowanie osoby, która nie  posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo – od strony prawnokarnej – inny czyn podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc. Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. popełnione w innym miejscu, w  warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s., co do którego toczy się  jeszcze postępowanie karno-skarbowe, nie stanowi, w późniejszym procesie, przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów”. Pogląd ten potwierdzony został w szeregu kolejnych orzeczeń (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 2018 r., V  KK 314/08; z dnia 5 grudnia 2018, V KK 399/18; z dnia 29 stycznia 2019 r., V  KK  562/18; z dnia 4 kwietnia 2019 r., IV KK 359/18; z dnia 11 czerwca 2019 r., III KK 307/18; z dnia 26 czerwca 2019 r., III KK 359/18), a skład Sądu Najwyższego rozpoznający niniejszą sprawę, podzielając zarówno interpretację przepisów Kodeksu karnego skarbowego oraz ustawy o grach hazardowych dokonaną w  powołanych orzeczeniach (i do niej się w tym miejscu odwołując), jak i wynik dokonanej w ten sposób wykładni, nie znajduje podstaw faktycznych oraz prawnych aby od poglądu tego odstępować.
Przechodząc na grunt przedmiotowego postępowania wskazać w związku z tym należy, że czyny objęte wyrokami Sądu Rejonowego w K.  z dnia 3  kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w  B. z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II K (…) i Sądu Rejonowego w  L. z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…), popełnione zostały w  zupełnie innych miejscach geograficznych (R., K., I.,  K., Ł., B., C.) niż czyn objęty wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem sądu
a quo
(U.), gry były urządzane w różnych lokalach i  na rożnych automatach, inne były osoby, z którymi oskarżony zawierał umowy  na  wynajem powierzchni użytkowej, a nawet w części inne były podmioty, które  reprezentował M.W. (T. Sp. z o.o. z siedzibą w  W., H. Sp. z o.o. z siedzibą w W., H. Sp. z o.o. z siedzibą w R., H. Sp. z o.o. z siedzibą w K., H. Sp. z o.o. z siedzibą w  O., H. Sp. z o.o.). Powyższe wskazuje, że
in  concreto
nie było możliwe przyjęcie, tożsamości czynu, którego dotyczył  zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w E. z „czynami ciągłymi” osądzonym prawomocnie przez Sądy Rejonowe w K., N., B.  i L., a tylko wówczas można byłoby mówić o zaistnieniu przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej.
Nadto podnieść należy, co również trafnie zauważyli autorzy kasacji, że dla zastosowania niniejszej sprawie wobec M.W. art. 6 § 2 k.k.s. niezbędne byłyby ustalenia, iż w każdym z przywołanych przypadków oskarżony miał ten sam zamiar, to jest od samego początku prowadzenia tego rodzaju działalności miał on świadomość zakresu tej działalności i obejmował nią wolę realizacji każdego ze znamion czynu zabronionego w każdym z tych przypisanych mu działań. Tymczasem poczynione w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne pozwalają jedynie przyjąć, że oskarżony realizował swoje działania w sposób przypadkowy, w różnych miejscach i bez z góry ustalonego planu. Za każdym razem oskarżony tworzył nowe warunki do popełnienia kolejnych przestępstw i działania te obejmował odrębnym zamiarem. W związku z tym nie było to – każdorazowo – zachowanie realizowane w ramach tego samego pierwotnego zamiaru (jak wymaga tego art. 6 § 2 k.k.s.), lecz jedynie w ramach takiego samego zamiaru. Oczywiste jest też, że nie istnieje w tej sprawie możliwość przyjęcia, aby oskarżony wykorzystywał tę samą sposobność, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie, ponieważ dla urządzania gier losowych nie było konieczne wystąpienie jakieś określonej sposobności, do wykorzystania której miałoby dojść. W realiach spraw tego rodzaju, przy realizacji określonych zachowań w postaci urządzania gier na automatach bez posiadania koncesji, nie ma wszak żadnego elementu już istniejącego albo takiego, który pojawia się na początkowym etapie realizacji czynu przestępczego i jest później wykorzystywany (zob. powołane już wyżej wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., V KK 415/18 i z dnia 26 czerwca 2019 r., III KK 359/18). M.W. w ramach złożonej i wielokierunkowo kontynuowanej aktywności przy urządzaniu gier hazardowych na kolejnych, indywidualnie oznaczonych automatach, realizował zróżnicowane scenariusze, wymagające nawiązywania różnych kontaktów oraz czynienia odrębnych porozumień, a nawet szczegółowych uzgodnień z wieloma dysponentami lokali (sklepów, punków gastronomicznych, punktów gier, sanatoriów, moteli, stacji paliw) przy których lokalizowane były poszczególne urządzenia hazardowe. Jego kolejne, liczne działania nie stanowiły prostego powielenia uprzednich zachowań, gdyż każdorazowo odmienne były szczegółowe warunki i okoliczności towarzyszące takim zachowaniom, jak również inne były występujące w tym zakresie podmioty (jednostki gospodarcze, osoby fizyczne), z  którymi kontaktował się oraz podejmował pertraktacje organizacyjne i finansowe dotyczące ustawiania automatów i urządzania na nich gier.
Należy wreszcie zauważyć, że w odniesieniu do poszczególnych działań,  w tym tych realizowanych w lokalu o nazwie „T.” w U., oskarżony nigdy nie posiadał odrębnych koncesji na kasyno gry w konkretnym miejscu, a co więcej, nawet o uzyskanie takich koncesji w każdym z omawianych przypadków się nie ubiegał.
Zasadność podniesionych w kasacjach zarzutów rażącego naruszenia: art.  17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. (pkt 1 kasacji prokuratora i  pkt 1 kasacji oskarżyciela publicznego) oraz art. 6 § 2 k.k.s., który nie ma, jak  słusznie zauważyli skarżący, odniesienia do przestępstw trwałych - wieloczynowych (pkt. 2 obu kasacji), co bez wątpienia mało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia (umorzenie postępowania w oparciu o przesłankę
res iudicata
w sytuacji braku podstaw do przyjęcia takiej okoliczności) implikowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w E. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Z uwagi na  uchylenie wyroku w odniesieniu do oskarżonego M.W. w  całości zbędne było rozpoznawanie zarzutu sformułowanego w pkt. 3 kasacji Naczelnika (…) Urzędu Celno-Skarbowego w O. (art.  436 k.p.k.).
Procedując powtórnie Sąd ten, uwzględniając zapatrywania prawne Sądu  Najwyższego poczynione wyżej (art. 442 § 3 k.p.k.), rozpozna ponownie apelację oskarżonego M.W..
Mając to na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.
as

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI