III KK 70/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów Z.K., A.B. i A.R. od rozpoznania kasacji Prokuratora Generalnego w sprawie dotyczącej M.M. Wniosek oparty był na zarzutach dotyczących trybu powołania sędziów przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r., co miało rzekomo naruszać wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. Sąd Najwyższy, po analizie formalnej i merytorycznej wniosku, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd wskazał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą być podstawą do wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a jedynie w trybie art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym, który ma charakter lex specialis. Ponadto, sąd podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując, że sam fakt udziału władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego nie prowadzi do zależności ani wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu nie podlega presji. Sąd uznał, że prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, a jedynie podniósł kwestie ustrojowe i negatywnie ocenił interpretację przepisów przez sędziów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania, a także wskazanie właściwej ścieżki proceduralnej dla takich zarzutów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego w kontekście zmian legislacyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa może być rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i powinien być rozpoznany w trybie art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym zarzuty dotyczące wadliwości procedury powołania przez KRS, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29) stanowią lex specialis w tym zakresie i określają odrębną procedurę badania kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu.
Czy wątpliwość co do bezstronności sędziego może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwość taka nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty dotyczące bezstronności sędziego muszą mieć charakter zindywidualizowany i nie mogą opierać się wyłącznie na abstrakcyjnych kwestiach ustrojowych związanych z procedurą powołania sędziego, zwłaszcza gdy nie wskazują na konkretne okoliczności wpływające na jego bezstronność w danej sprawie.
Czy udział władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego może prowadzić do wątpliwości co do jego bezstronności?
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt udziału tych władz nie prowadzi do zależności sędziego ani wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu nie podlega on presji ani nie otrzymuje instrukcji.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, wskazując, że wymóg 'sądu ustanowionego ustawą' dotyczy regulacji prawnych dotyczących funkcjonowania sądu i jego składu, ale nie oznacza, że udział innych władz w procesie mianowania automatycznie podważa bezstronność sędziego, o ile nie jest on poddawany presji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | inne | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Regionalna | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 144 § 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
u.SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 29 § 6-9
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 29 § 24
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania nie może być rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k., lecz w trybie art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym. • Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. • Zarzuty dotyczące bezstronności sędziego muszą mieć charakter zindywidualizowany i nie mogą być abstrakcyjne. • Udział władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego nie podważa jego bezstronności, jeśli nie podlega presji.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziów z powodu wadliwości ich powołania przez KRS powinien zostać rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Udział sędziów powołanych w wadliwym trybie narusza wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy • kwestie ustrojowe związane z jego powołaniem nie mogą być podstawą do wyłączenia • ustawa o Sądzie Najwyższym w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • sam fakt, że władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Z.K.
przewodniczący
A.B.
członek
A.R.
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania, a także wskazanie właściwej ścieżki proceduralnej dla takich zarzutów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego w kontekście zmian legislacyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i praworządnością, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Sąd Najwyższy: Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wad powołania jest niedopuszczalny z mocy prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.