Orzeczenie · 2026-07-10

III KK 684/25Wyłączenie sędziego SN kwestie ustrojowe 4

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2026-07-10

SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy

wyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sądownictwaKrajowa Rada SądownictwaSąd Najwyższykasacjaprawo karne procesowekonstytucjaTSUEETPCz

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.B. został złożony przez obrońcę skazanego w sprawie kasacyjnej. Głównymi argumentami obrońcy były: wadliwy tryb powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r., co w ocenie obrońcy prowadzi do nienależytej obsady sądu, a także wcześniejsza działalność sędziego jako prokuratora i orzekanie w Izbie Dyscyplinarnej SN. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, szczegółowo analizował przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wyłączenia sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) oraz Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych w danej sprawie (in concreto), a nie z ogólnych kwestii ustrojowych czy procedury powołania (in abstracto). Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując, że wadliwość procedury nominacyjnej nie skutkuje automatycznym podważeniem statusu sędziego ani ważności powołania. Sąd zaznaczył, że Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi RP wyłączną kompetencję do powoływania sędziów, a akty te nie podlegają weryfikacji sądowej. Wskazano również, że przepisy dotyczące wyłączenia sędziego z mocy prawa (art. 40 k.p.k.) mają charakter zamknięty i nie mogą być stosowane w drodze analogii. Sąd uznał, że wcześniejsza kariera zawodowa sędziego (prokurator, Izba Dyscyplinarna) ani sam fakt powołania przez KRS ukształtowaną w określony sposób, nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, zwłaszcza gdy nie wykazano konkretnych okoliczności faktycznych wskazujących na brak bezstronności w rozpatrywanej sprawie kasacyjnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o wyłączenie sędziego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście kwestii ustrojowych i procedury powołania, potwierdzenie statusu sędziów powołanych po 2017 r.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w oparciu o argumenty ustrojowe.

Zagadnienia prawne (3)

Czy okoliczności ustrojowe związane z trybem powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r., mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności ustrojowe związane z trybem powołania sędziego nie stanowią podstawy do jego wyłączenia, jeśli nie towarzyszą im konkretne okoliczności faktyczne wskazujące na brak bezstronności w danej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych w danej sprawie (in concreto), a nie z ogólnych kwestii ustrojowych czy procedury powołania (in abstracto). Orzecznictwo TK, TSUE i ETPCz nie podważa statusu sędziów powołanych po 2017 r. Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi RP wyłączną kompetencję do powoływania sędziów, a akty te nie podlegają weryfikacji sądowej. Przepisy o wyłączeniu sędziego z mocy prawa mają charakter zamknięty.

Czy wcześniejsza działalność zawodowa sędziego (np. jako prokuratora, orzekanie w Izbie Dyscyplinarnej SN) może stanowić podstawę do jego wyłączenia od udziału w sprawie kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie towarzyszą temu konkretne okoliczności faktyczne wskazujące na brak bezstronności w danej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa dopuszcza powoływanie sędziów SN z innych zawodów prawniczych, w tym prokuratorów. Przeniesienie sędziego do innej Izby SN nie narusza jego statusu. Brak jest racjonalnych przesłanek do zaaprobowania stanowiska, że wcześniejsza kariera zawodowa budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w konkretnej sprawie, jeśli nie wykazano takich okoliczności.

Czy zarzut kasacyjny dotyczący nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) w odniesieniu do składu sądu odwoławczego, może automatycznie skutkować wyłączeniem sędziego Sądu Najwyższego, który miałby rozpoznać tę kasację?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ wyliczenie przyczyn wyłączenia sędziego z mocy samego prawa (art. 40 § 1 k.p.k.) ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 40 § 1 k.p.k. ma charakter zamknięty i nie można go uzupełniać w drodze wykładni rozszerzającej. Przesłanka z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest stroną lub quasi-stroną w sprawie, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania kasacji przez sędziego SN.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M.S.	osoba_fizyczna	skazany
M.B.	osoba_fizyczna	sędzia Sądu Najwyższego

Przepisy (14)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymaga istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wątpliwość musi być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji (in concreto).

k.p.k. art. 40 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyliczenie przyczyn wyłączenia sędziego z mocy samego prawa ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej. Dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest osobiście zainteresowany sprawą lub ma w niej interes prawny.

Konstytucja RP art. 179