Orzeczenie · 2026-07-31

III KK 658/25Wyłączenie sędziego kwestie ustrojowe SN

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-07-31
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sądownictwaKrajowa Rada Sądownictwaneo-KRSSąd Najwyższykodeks postępowania karnegoorzecznictwo

Wniosek obrońcy skazanego M.F. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w sprawie kasacyjnej opierał się na zarzucie istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikających z procedury jego powołania do Sądu Najwyższego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca argumentował, że sędzia P.K. znalazłby się w sytuacji oceny okoliczności analogicznych do tych dotyczących jego własnego powołania, co naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu bez udziału stron, oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że przepis art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, co odnosi się do jego neutralności wobec stron. Kwestie ustrojowo-prawne dotyczące trybu powoływania sędziów, o ile nie wpływają na stosunek sędziego do stron w konkretnej sprawie, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia. Sąd podkreślił, że art. 41 § 1 k.p.k. obejmuje jedynie okoliczności natury faktycznej, a nie prawno-ustrojowej. Odwołano się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego, które potwierdzają, że rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa nie są podstawą do wyłączenia sędziego. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że instytucje procesowe uregulowane w ustawie o Sądzie Najwyższym (np. test niezawisłości) i w Kodeksie postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k.) mają charakter rozłączny.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście zarzutów dotyczących wadliwości procedury powoływania sędziów i zasady bezstronności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji zarzutów ustrojowych podnoszonych w kontekście wniosku o wyłączenie sędziego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy okoliczności dotyczące trybu powołania sędziego do Sądu Najwyższego, w tym udział tzw. neo-KRS, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności ustrojowe dotyczące trybu powoływania sędziów nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, rozumianej jako neutralność wobec stron. Kwestie ustrojowe, takie jak sposób powoływania sędziów, nie wpływają bezpośrednio na stosunek sędziego do stron i nie mogą być podstawą do wyłączenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa TK i SN potwierdzającego tę interpretację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Wniosek nie uwzględniono
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
M.F.osoba_fizycznaskazany
P.K.innesędzia SN
A.M.inneobrońca

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (neutralność wobec stron). Nie obejmuje kwestii ustrojowych dotyczących trybu powoływania sędziów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosku o wstrzymanie czynności merytorycznych do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o wyłączenie.

u.SN art. 29 § § 5-25

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dotyczy testu niezawisłości i bezstronności sędziego, który jest instytucją rozłączną z wnioskiem o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

u.KRS art. 9a

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Dotyczy zasad wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, których wadliwość była podstawą wniosku o wyłączenie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych, a nie ustrojowych. • Bezstronność sędziego oznacza neutralność wobec stron w danej sprawie. • Kwestie ustrojowe dotyczące powoływania sędziów nie wpływają na stosunek sędziego do stron. • Instytucje procesowe z ustawy o SN i k.p.k. są rozłączne.

Odrzucone argumenty

Wadliwa procedura powołania sędziego (z udziałem neo-KRS) budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. • Sędzia oceniający kasację z zarzutem wadliwego powołania znajduje się w sytuacji naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. • Należy przeprowadzić test niezawisłości i bezstronności sędziego w trybie ustawy o Sądzie Najwyższym.

Godne uwagi sformułowania

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • chodzi tutaj o stronniczość skonkretyzowaną, tj. odnoszącą się do danej sprawy • bezparcyalność, nieprzywiązanie do żadnéy strony lub partyi • nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy • nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego • instytucje procesowe uregulowane [...] mają charakter rozłączny

Skład orzekający

Antoni Bojańczyk

przewodniczący

P.K.

sędzia SN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście zarzutów dotyczących wadliwości procedury powoływania sędziów i zasady bezstronności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarzutów ustrojowych podnoszonych w kontekście wniosku o wyłączenie sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Czy wadliwe powołanie sędziego dyskwalifikuje go do orzekania? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst