III KK 64/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego T. S., który został uznany za winnego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna. Skazany został skazany na 5 miesięcy pozbawienia wolności, a wyrok utrzymał w mocy Sąd Okręgowy. Obrońca zarzucił rażące naruszenie prawa karnego materialnego, twierdząc, że skazany nie miał obiektywnej możliwości wykonania obowiązku alimentacyjnego z powodu bezrobocia, bezdomności i utrzymywania się z zasiłku MOPR. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na wadliwą kontrolę odwoławczą Sądu Okręgowego. Podkreślono, że dla bytu przestępstwa niealimentacji kluczowe jest ustalenie, czy skazany "uchylał się" od obowiązku, co wymaga wykazania negatywnego stosunku psychicznego i obiektywnej możliwości wykonania obowiązku. Sąd Okręgowy nie zbadał wystarczająco twierdzeń skazanego o braku możliwości płacenia alimentów. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa niealimentacji, w szczególności wymogu uchylania się od obowiązku przy jednoczesnym braku obiektywnej możliwości jego wykonania.
Dotyczy sytuacji, gdy skazany podnosi argument o braku możliwości płacenia alimentów z powodu trudnej sytuacji materialnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak obiektywnej możliwości wykonania obowiązku alimentacyjnego (np. z powodu bezrobocia, braku środków do życia) wyklucza przypisanie sprawcy przestępstwa uchylania się od tego obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dla bytu przestępstwa niealimentacji konieczne jest ustalenie, że zobowiązany miał obiektywną możliwość wykonania obowiązku, a mimo to się od niego uchylał ze złej woli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że samo niepłacenie alimentów nie jest wystarczające do skazania za przestępstwo niealimentacji. Kluczowe jest wykazanie, że zobowiązany uchylał się od obowiązku, mając ku temu obiektywną możliwość. W tej sprawie sądy niższych instancji nie zbadały wystarczająco twierdzeń skazanego o jego trudnej sytuacji materialnej i braku możliwości zarobkowania.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo przeprowadził kontrolę instancyjną, rozważając zarzuty apelacji dotyczące braku możliwości wykonania obowiązku alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie rozważył w dostateczny sposób twierdzeń oskarżonego o braku możliwości płacenia alimentów, co skutkowało wadliwością kontroli odwoławczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie zweryfikował twierdzeń skazanego o jego bezrobociu i braku środków do życia, które uniemożliwiały mu płacenie alimentów. Tym samym nie odniósł się do kluczowych zastrzeżeń podniesionych w apelacji, co było warunkiem prawidłowej kontroli odwoławczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. S. | osoba_fizyczna | uprawniony do alimentacji (syn) |
Przepisy (4)
Główne
k.k. art. 209 § 1a
Kodeks karny
Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego.
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
Podstawa kwalifikacji czynu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 118 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wiążący charakter wniosków kasacji dla sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obiektywnej możliwości wykonania obowiązku alimentacyjnego przez skazanego z powodu bezrobocia i braku środków do życia. • Niewystarczające zbadanie przez sąd odwoławczy twierdzeń skazanego o jego sytuacji materialnej. • Wadliwa kontrola instancyjna sądu odwoławczego.
Odrzucone argumenty
Kasacja wniesiona z naruszeniem przepisów formalnych (choć Sąd Najwyższy nadał jej bieg).
Godne uwagi sformułowania
Dla bytu przestępstwa niealimentacji nie wystarczy samo potwierdzenie, że oskarżony nie płaci alimentów, lecz konieczne jest równoczesne ustalenie, iż od tego obowiązku „uchyla się”. • Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. • W pojęciu „uchyla się” mieści się negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do wykonania nałożonego na nią obowiązku, który sprawia, że mimo obiektywnej możliwości jego wykonania, sprawca obowiązku tego nie wypełnia, gdyż wypełnić go nie chce lub też zlekceważył obowiązek nałożony wyrokiem; musi to więc być zachowanie umyślne.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący, sprawozdawca
Jerzy Grubba
członek
Piotr Mirek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa niealimentacji, w szczególności wymogu uchylania się od obowiązku przy jednoczesnym braku obiektywnej możliwości jego wykonania."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy skazany podnosi argument o braku możliwości płacenia alimentów z powodu trudnej sytuacji materialnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji, ale skupia się na ważnym niuansie prawnym – rozróżnieniu między niepłaceniem a świadomym uchylaniem się od obowiązku, gdy brak jest środków.
“Czy brak pieniędzy zwalnia z płacenia alimentów? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy niepłacenie staje się przestępstwem.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.