III KK 63/20

Sąd Najwyższy2020-05-21
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
paserstwowykroczenieprzestępstwowartość przedmiotuminimalne wynagrodzenieprzedawnieniekasacjaSąd Najwyższykodeks karnykodeks wykroczeń

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za paserstwo, uznając czyn za wykroczenie, a nie przestępstwo, ze względu na niską wartość przedmiotu i przedawnienie.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego w sprawie M. T. skazanego za pomoc w zbyciu skradzionej butli gazowej. Sąd Najwyższy przychylił się do kasacji, stwierdzając, że wartość przedmiotu (150 zł) nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2015 r., co kwalifikowało czyn jako wykroczenie, a nie przestępstwo z art. 291 § 1 k.k. Dodatkowo, stwierdzono przedawnienie karalności wykroczenia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części dotyczącej skazania i umorzył postępowanie.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego M. T. Sąd Rejonowy w C. skazał M. T. za pomoc w zbyciu butli gazowej o wartości 150 zł, uzyskanej w drodze kradzieży z włamaniem, kwalifikując czyn jako przestępstwo z art. 291 § 1 k.k. (paserstwo). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że wartość przedmiotu nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę, co zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 122 § 1 k.w. w zw. z art. 47 § 9 k.w.) kwalifikowało czyn jako wykroczenie, a nie przestępstwo. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Stwierdził, że sąd I instancji błędnie zastosował art. 291 § 1 k.k., nie uwzględniając, że wartość przedmiotu (150 zł) była niższa niż 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (437,50 zł). Podkreślono, że nawet przed nowelizacją z 2013 r. wartość poniżej 250 zł podlegała ocenie jako wykroczenie. Sąd Najwyższy przywołał również orzecznictwo potwierdzające, że przedmiotem wykroczenia z art. 122 § 1 k.w. może być mienie pochodzące z kradzieży z włamaniem, jeśli jego wartość nie przekracza ustawowego progu. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia, zgodnie z art. 45 § 1 k.w. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania M. T. i umorzył postępowanie karne, obciążając Skarb Państwa kosztami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi przestępstwa z art. 291 § 1 k.k., lecz wykroczenie z art. 122 § 1 k.w.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że od 9 listopada 2013 r. granica między przestępstwem paserstwa a wykroczeniem jest pochodną minimalnego wynagrodzenia za pracę (1/4 tego wynagrodzenia). W 2015 r. 1/4 minimalnego wynagrodzenia wynosiła 437,50 zł. Ponieważ wartość zbywanej butli gazowej (150 zł) była niższa, czyn kwalifikuje się jako wykroczenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

M. T. (w zakresie objętym kasacją)

Strony

NazwaTypRola
M. T.osoba_fizycznaskazany
J. F.osoba_fizycznawspółsprawca
K. H.osoba_fizycznapokrzywdzony
M. K.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (11)

Główne

k.k. art. 291 § § 1

Kodeks karny

Zastosowany przez Sąd Rejonowy, ale błędnie, gdyż czyn nie spełniał znamion przestępstwa ze względu na niską wartość przedmiotu.

k.p.w. art. 122 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Przepis właściwy dla czynu, który został uznany za wykroczenie przez Sąd Najwyższy.

k.p.w. art. 45 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia karalności wykroczenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do uchylenia wyroku w przypadku rażącego naruszenia prawa materialnego.

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

Zastosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w przedmiocie kasacji.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

Dz.U. z 2013 r., poz. 1247 art. 2 pkt 6

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Nowelizacja wprowadzająca granicę kwotową dla wykroczenia z art. 122 § 1 k.w. jako 1/4 minimalnego wynagrodzenia.

k.w. art. 47 § § 9

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Definicja minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Dz.U. z 2002 r., nr 200, poz.1679 ze zm.

Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

Ustawa określająca zasady ustalania minimalnego wynagrodzenia.

Dz.U. 2014 poz. 1220

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r.

Określenie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość przedmiotu czynu (150 zł) nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2015 r. (437,50 zł), co kwalifikuje czyn jako wykroczenie, a nie przestępstwo paserstwa. Nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia.

Godne uwagi sformułowania

wartość pochodzącego z kradzieży z włamaniem przedmiotu, który pomógł zbyć oskarżony, nie przekraczała progu umożliwiającego taką ocenę jego zachowania, to jest ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę przypisany oskarżonemu czyn nie był przestępstwem przypisany M. T. czyn polegający na pomocy w zbyciu mienia o wartości 150 zł stanowił wykroczenie z art. 122 § 1 k.w. Sąd I instancji dokonując zmiany opisu i oceny karnoprawnej zarzucanego czynu oraz skazując M. T. za przestępstwo, a nie wykroczenie, uczynił to z rażącą obrazą przepisu prawa materialnego

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Piotr Mirek

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja granicy między przestępstwem paserstwa a wykroczeniem w zależności od wartości przedmiotu i minimalnego wynagrodzenia, a także kwestia przedawnienia karalności wykroczeń."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 2015 r. oraz zmian w prawie wykroczeniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest precyzyjna kwalifikacja prawna czynu i jak drobne różnice (wartość przedmiotu) mogą decydować o tym, czy czyn jest przestępstwem, czy wykroczeniem, a także jak ważna jest kwestia przedawnienia.

Czy pomoc w zbyciu skradzionej butli gazowej to przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy czyn staje się wykroczeniem.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KK 63/20
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
Protokolant Jolanta Grabowska
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie
M. T.
skazanego z art. 291 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 maja 2020 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w C.
z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt II K (…),
I.
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania
M. T.  za czyn z art. 291 § 1 k.k. i na podstawie
art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie
karne umarza;
II.
obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania w
sprawie.
UZASADNIENIE
Prokurator oskarżył M. T.  o to, że w okresie od 10 marca 2015 r. do 15 kwietnia 2015 r. w C.  działając w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, zanim zapadł pierwszy choćby nieprawomocny wyrok, dokonał kradzieży z włamaniem:
- w dniu 10 marca 2015 r. w C.  działając wspólnie i w porozumieniu według określonego podziału ról z J. F. , poprzez wybicie szyby w oknie włamał się do mieszkania przy ul. Ś. i dokonał z jego wnętrza zaboru w celu przywłaszczenia butli gazowej wartości 150 zł oraz grzejnika wartości 140 zł, czym działał na szkodę K. H., tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. (pkt Ia);
- w dniu 14/15 kwietnia 2015 r. w C.  dokonał włamania do piwnicy przy ul. S. w ten sposób, że przy pomocy nieustalonego narzędzia oderwał skobel zabezpieczający drzwi, po czym wszedł do jego wnętrza, skąd dokonał zaboru w celu przywłaszczenia 15 słoików różnego rodzaju z przetworami wartości 100 zł, czym działał na szkodę M. K. , tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. (pkt Ib).
Sąd Rejonowy w C., wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt II K (…), w ramach czynu opisanego w pkt Ia aktu oskarżenia uznał M. T.  za winnego tego, że w dniu 10 marca 2015 r. w C.  pomógł J. F.  w zbyciu butli gazowej o wartości 150 zł, w ten sposób, że na swoje dane osobowe zastawił tę butlę w lombardzie za kwotę 45 zł wiedząc o tym, że została ona uzyskana za pomocą czynu zabronionego w postaci włamania, czym działał na szkodę K. H. , tj. występku z art. 291 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat. Natomiast uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynu opisanego w pkt Ib aktu oskarżenia.
Powyższym wyrokiem J. F.  skazano za występek z art. 279 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 2 lat.
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 24 grudnia 2015 r., wobec niezaskarżenia go przez strony postępowania.
Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego M. T.  wniósł Prokurator Generalny. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu
prawa materialnego, tj. art. 291 § 1 k.k., polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy czyn popełniony w dniu 10 marca 2015 r.
‎
w C. i przypisany oskarżonemu w wyroku, polegający na udzieleniu pomocy J. F.  w zbyciu butli gazowej o wartości 150 zł, uzyskanej za pomocą czynu zabronionego, w czasie orzekania stanowił wykroczenie z art. 122 § 1 k.w. ze względu na wartość będącego przedmiotem zbycia mienia, bowiem nie przekraczała ona ¼ minimalnego wynagrodzenia.
Wskazując na powyższe
wniósł
o uchylenie
wyroku w zaskarżonej części
‎
i umorzenie postępowania wobec M. T. .
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodzić się należy ze skarżącym, że wyrok w zaskarżonej części wydano
‎
z rażącym naruszeniem art.
291 § 1 k.k., co miało istotny wpływ na treść wyroku.
Sąd Rejonowy w C.  dokonując zmiany opisu czynu i przyjmując, że zarzucany oskarżonemu
M. T.  czyn wypełniał ustawowe znamiona występku z art. 291 § 1 k.k. nie uwzględnił bowiem tego, że wartość pochodzącego z kradzieży z włamaniem przedmiotu, który pomógł zbyć oskarżony, nie przekraczała progu umożliwiającego taką ocenę jego zachowania, to jest ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Wobec wejścia w życie w dniu 9 listopada 2013 r. art. 2 pkt 6
ustawy z dnia 27 września 2013 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1247), na mocy którego to przepisu
dokonano zmiany
dotychczasowego uregulowania
w
zakresie wskazania granicy oddzielającej wykroczenie
z art. 122 § 1 k.w. od
przestępstwa
z art. 291 § 1 k.k.,
wprowadzając
‎
w
miejsce dotychczasowego ograniczenia kwotowego
250 zł, ograniczenie, które jest
pochodną minimalnego wynagrodzenia za pracę
, tj. 1/4
tego wynagrodzenia
,
przypisany oskarżonemu czyn nie był przestępstwem.
W myśl obowiązującego bowiem
również od 9 listopada 2013 r. art. 47 § 9 k.w. minimalnym wynagrodzeniem za pracę jest wynagrodzenie ustalane na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
(Dz.U. z 2002 r., nr 200, poz.1679 ze zm.).
Zgodnie zaś z wydanym na podstawie art. 2 ust. 5 tej ustawy
rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz.U. 2014 poz. 1220) od dnia 1 stycznia 2015 r., a po tej dacie orzekał w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy, wynagrodzenie to zostało ustalone w wysokości 1750 zł, a zatem ¼ tego wynagrodzenia wynosiła 437,50 zł.
N
ie ulega tym samym wątpliwości, że przypisany M. T.  czyn polegający na pomocy w zbyciu mienia o wartości 150 zł stanowił wykroczenie z art. 122 § 1 k.w.
Na marginesie wskazać należy, że ustalone zachowanie oskarżonego nie stanowiłoby przestępstwa paserstwa również na gruncie stanu prawnego sprzed nowelizacji dokonanej w 2013 r., jako że i wówczas pomoc do zbycia przedmiotu o warości nie przekraczającej 250 zł podlegała ocenie na podstawie art. 122 § 1 k.w.
Na przeszkodzie zakwalifikowniu czynu oskarżonego jako wykroczenia z art. 122 § 1 k.w. nie stało również to, iż mienie, które pomagał zbyć oskarżony, pochodziło z kradzieży z włamaniem. W orzecznictwie Sąd Najwyższego jednoznacznie przyjmuje się, że przedmiotem wykroczenia, określonego w art. 122 § 1 k.w. może być także mienie pochodzące z kradzieży z włamaniem, jeżeli jego wartość nie przekracza obowiązującej w danym czasie dla wykroczeń wysokości (tak m.in. w uchwale z dnia 24 września 1997 r., sygn. I KZP 15/97, Lex nr 31024; w wyrokach: z dnia 10 kwietnia 2002 r., sygn. II KKN 114/00, Lex nr 563132; z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. V KK 104/04, Lex nr 121684; z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. II KK 298/14, Lex nr 1539465; z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. II KK 129/15, Lex 1750140).
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że
Sąd I instancji dokonując zmiany opisu i oceny karnoprawnej zarzucanego czynu
oraz skazując M. T.  za przestępstwo, a nie wykroczenie, uczynił to z rażącą obrazą przepisu prawa materialnego, tj. art. 291 § 1 k.k.
Naruszenie wskazanego przepisu istotnie wpłynęło na treść zapadłego orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.
Stwierdzić ponadto należy, że w sprawie doszło już do przedawnienia orzekania. Zgodnie bowiem z art. 45 § 1 k.w., karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie
‎
– jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Jak wynika z akt sprawy do popełnienia zarzucanego M. T.  czynu miało dojść w dniu 10 marca 2015 r., tym samym upłynął już dwuletni okres od zakończenia rocznego okresu wskazanego w zdaniu pierwszym powołanego przepisu, a więc trzyletni okres przedawnienia popełnienia wykroczenia.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok
w części dotyczącej skazania M. T.  za czyn z art. 291 § 1 k.k. i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie karne umorzył.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 518 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k.
Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI