III KK 63/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie karne wobec R. K. z powodu jego niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.) i jednocześnie skierował go na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne (art. 93 k.k.) oraz orzekł zakaz kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.) przez zaniechanie wszechstronnej kontroli odwoławczej, co doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku wydanego z naruszeniem prawa materialnego (art. 93 k.k.). Sąd Najwyższy przyznał rację Rzecznikowi, wskazując, że w dacie orzekania art. 93 k.k. miał charakter ogólnej normy gwarancyjnej i nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do orzeczenia leczenia ambulatoryjnego, które wymagało spełnienia przesłanek z innych przepisów (art. 95a, art. 97 k.k.). Wobec umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności, orzeczenie leczenia ambulatoryjnego było rażącym naruszeniem prawa materialnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd odwoławczy powinien był wyjść poza granice zarzutów apelacji i uchylić wadliwe orzeczenie na podstawie art. 440 k.p.k., co stanowiło rażącą niesprawiedliwość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność oraz obowiązek sądu odwoławczego do korygowania rażących naruszeń prawa materialnego z urzędu.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania w sądach niższych instancji (przed nowelizacjami kodeksu karnego).
Zagadnienia prawne (1)
Czy skierowanie sprawcy niepoczytalnego, wobec którego umorzono postępowanie karne, na psychiatryczne leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k. jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skierowanie na leczenie ambulatoryjne na podstawie art. 93 k.k. w oderwaniu od innych przepisów rozdziału X Kodeksu karnego, w przypadku umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.
Uzasadnienie
Art. 93 k.k. miał charakter ogólnej normy gwarancyjnej i nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do orzeczenia leczenia ambulatoryjnego. W przypadku niepoczytalności i umorzenia postępowania, zastosowanie miały inne przepisy (art. 94 § 1 k.k. lub art. 95a, art. 97 k.k.), a art. 93 k.k. nie był właściwą podstawą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| E. O. | osoba_fizyczna | oskarżycielka prywatna |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (17)
Główne
k.p.k. art. 31 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 93
Kodeks karny
Nie może stanowić samodzielnej podstawy orzekania środków zabezpieczających w postaci umieszczenia w zakładzie zamkniętym lub skierowania na leczenie ambulatoryjne, w oderwaniu od innych przepisów rozdziału X k.k. W przypadku sprawców niepoczytalnych, zastosowanie ma art. 94 § 1 k.k., a leczenie ambulatoryjne wymaga przesłanek z art. 95a § 1 i § 1a k.k. oraz art. 97 § 1 k.k.
Pomocnicze
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 99 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 39 § 2b
Kodeks karny
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt. 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 193
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 95a § § 1 i § 1a
Kodeks karny
k.k. art. 97 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci leczenia ambulatoryjnego na podstawie art. 93 k.k. w oderwaniu od innych przepisów rozdziału X k.k. jest rażącym naruszeniem prawa materialnego w przypadku sprawcy niepoczytalnego, wobec którego umorzono postępowanie. • Sąd odwoławczy miał obowiązek wyjść poza granice zarzutów apelacji i uchylić wadliwe orzeczenie na podstawie art. 440 k.p.k. z uwagi na rażącą niesprawiedliwość.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 93 k.k. ma charakter ogólnej normy gwarancyjnej. • Rażąca niesprawiedliwość musi być nie tylko 'oczywista', ale też ma wyrażać poważny 'ciężar gatunkowy' uchybienia.
Skład orzekający
Krzysztof Cesarz
przewodniczący
Andrzej Stępka
członek
Dorota Rysińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność oraz obowiązek sądu odwoławczego do korygowania rażących naruszeń prawa materialnego z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania w sądach niższych instancji (przed nowelizacjami kodeksu karnego).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących środków zabezpieczających, zwłaszcza w kontekście niepoczytalności sprawcy, oraz jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Leczenie ambulatoryjne nie dla każdego niepoczytalnego sprawcy!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.