Orzeczenie · 2025-02-19

III KK 612/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-02-19
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłośćKRSIzba Dyscyplinarnaprocedura powołaniaart. 439 k.p.k.art. 41 k.p.k.

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.R. od udziału w sprawie karnej o sygn. akt III KK 612/24 został złożony przez obrońcę skazanych P.W. i B.L. Podstawą wniosku były uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z jego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze uznanej za wadliwą, w szczególności poprzez pierwotne powołanie do Izby Dyscyplinarnej na mocy ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że wielokrotnie już rozpoznawał podobne wnioski dotyczące tego samego sędziego, opierając się na zarzutach braku bezstronności i niezawisłości. Sąd odwołał się do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z 2017 r. Podkreślono, że brak transparentności i weryfikacji kompetencji w procesie powoływania na urząd sędziego Sądu Najwyższego rodzi podejrzenia o polityczne motywacje i wyklucza spełnienie obiektywnych warunków postrzegania takich osób jako bezstronnych i niezawisłych. Dodatkowo, wskazano, że Izba Dyscyplinarna nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a powołanie sędziego A.R. do Izby Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów art. 179 Konstytucji RP. Sąd uznał, że sędzia A.R. orzekając w tej sprawie, pośrednio wypowiadałby się we własnej sprawie, co naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua oraz prawo stron do bezstronnego sądu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego A.R. od udziału w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury powołania, w tym powołania do Izby Dyscyplinarnej i późniejszego orzekania w Izbie Karnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i powołaniami sędziów w określonym okresie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w procedurze uznanej za wadliwą, może orzekać w sprawie, gdy jego status jest kwestionowany?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sędzia taki powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego w wadliwej procedurze, w tym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., narusza instytucjonalne i ustrojowe gwarancje bezstronności i niezawisłości. Sędzia taki, orzekając w sprawie, pośrednio wypowiadałby się we własnej sprawie, co jest niedopuszczalne.

Czy sędzia powołany pierwotnie do Izby Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, może orzekać w Izbie Karnej Sądu Najwyższego bez spełnienia wymogów art. 179 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie powołanie jest wadliwe i stanowi podstawę do wyłączenia sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że nominacje do Izby Dyscyplinarnej nie obejmowały możliwości orzekania w Sądzie Najwyższym, a powołanie do Izby Karnej wymagało spełnienia procedury określonej w art. 179 Konstytucji RP, co nie zostało dochowane.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazani P.W. i B.L.

Strony

NazwaTypRola
P.W.osoba_fizycznaskazany
B.L.osoba_fizycznaskazany
A.R.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 42 § 4

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza, w tym niewłaściwa obsada sądu.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Procedura powołania sędziego Sądu Najwyższego.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do rzetelnego procesu i sądu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS.

Pomocnicze

k.k. art. 258 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia A.R. został powołany w wadliwej procedurze, co budzi wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości. • Powołanie do Izby Dyscyplinarnej, która nie była sądem konstytucyjnym, a następnie przeniesienie do Izby Karnej bez spełnienia wymogów art. 179 Konstytucji RP, jest wadliwe. • Sędzia orzekający w sprawie, której dotyczy wadliwość jego powołania, wypowiadałby się we własnej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego • bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. • niewłaściwej obsady sądu • sędzia niezależny i bezstronny • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • brak transparentności procesu powołania • naruszenie instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu • nemo iudex in causa sua • prawo do bezstronnego sądu

Skład orzekający

Paweł Wiliński

przewodniczący

A.R.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury powołania, w tym powołania do Izby Dyscyplinarnej i późniejszego orzekania w Izbie Karnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i powołaniami sędziów w określonym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i wadliwości procedury powoływania sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania. Czy to koniec sporu o praworządność?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst