III KK 592/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego G.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu. Sąd Okręgowy pierwotnie skazał G.M. za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i z art. 304 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, uznając G.M. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 304 § 1 k.k. i skazując go na karę 1 roku pozbawienia wolności, uznając, że wykorzystał przymusowe położenie pokrzywdzonej B.W. przy sprzedaży nieruchomości za zaniżoną kwotę. Obrońca w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego (art. 304 § 1 k.k.) poprzez błędną wykładnię znamion przestępstwa, w tym brak analizy niewspółmierności świadczenia i pojęcia „przymusowego położenia”. Zarzucił również rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i in.) polegające na nierozważeniu zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Podkreślił, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i nie służy ponownej kontroli instancyjnej. Stwierdził, że zarzuty kasacji były wadliwie sformułowane, nie spełniały wymogów formalnych (art. 523 § 1 k.p.k.) i w istocie skierowane były do wyroku Sądu I instancji, a nie Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacji, eliminując kwalifikację z art. 286 § 1 k.k., ale słusznie utrzymał kwalifikację z art. 304 § 1 k.k., uznając, że pokrzywdzona znajdowała się w przymusowym położeniu, a świadczenie było niewspółmierne. Sąd Najwyższy obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogów formalnych i merytorycznych kasacji w sprawach karnych, a także zasady kontroli instancyjnej przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego w sprawach karnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy błędna wykładnia znamion przestępstwa z art. 304 § 1 k.k. przez sąd odwoławczy, w tym pojęć "niewspółmierne świadczenie" i "przymusowe położenie", może stanowić podstawę kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty kasacji dotyczące błędnej wykładni znamion przestępstwa z art. 304 § 1 k.k. są oczywiście bezzasadne, ponieważ nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych kasacji, a sąd odwoławczy prawidłowo zinterpretował te znamiona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty kasacji były wadliwie sformułowane i nie respektowały funkcji kasacji jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Podkreślono, że zarzuty te były w istocie skierowane do ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a nie do kontroli prawnej sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy prawidłowo zinterpretował znamiona przestępstwa z art. 304 § 1 k.k., uwzględniając sytuację pokrzywdzonej i niewspółmierność świadczenia.
Czy zarzuty apelacji dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy przepisów postępowania, które nie zostały w pełni rozważone przez sąd odwoławczy, mogą być skuteczną podstawą kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem, że skarżący wykaże rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez sąd odwoławczy (np. art. 433 § 2 k.p.k.) i istotny wpływ tego naruszenia na treść wyroku. W tym przypadku obrońca nie wykazał tych przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy odniósł się do zarzutów apelacji dotyczących kwestii podniesionych w kasacji, choć skarżący twierdził inaczej. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że kwalifikacja prawna czynu z art. 286 § 1 k.k. była niezasadna, ale utrzymał kwalifikację z art. 304 § 1 k.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarżący nie wykazał, iż naruszenie przepisów procesowych przez sąd odwoławczy miało charakter rażący i istotny wpływ na treść wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| B. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 304 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo polegające na wykorzystaniu przymusowego położenia innej osoby i doprowadzeniu jej do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem. Sąd Najwyższy potwierdził, że przymusowe położenie i niewspółmierność świadczenia były kluczowe dla tej kwalifikacji.
Pomocnicze
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Sąd Apelacyjny wyeliminował kwalifikację z tego przepisu, uznając, że pokrzywdzona nie została wprowadzona w błąd co do treści umowy i dysproporcji świadczeń.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Pierwotnie zastosowany przez Sąd Okręgowy, ale nie utrzymał się w mocy po apelacji.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zastosowany przez Sąd Okręgowy w kontekście kumulacji przepisów.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Zastosowany przez Sąd Okręgowy w kontekście działania w krótkich odstępach czasu.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy kasacji, wymagając rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu do oparcia orzeczenia na całokształcie materiału dowodowego.
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu do przeprowadzania dowodów z urzędu.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzekania o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia stron kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. • Zarzuty kasacji są w istocie skierowane do ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a nie do kontroli prawnej sądu odwoławczego. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował znamiona przestępstwa z art. 304 § 1 k.k. • Sąd Apelacyjny prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrońcy dotyczące błędnej wykładni prawa materialnego (art. 304 § 1 k.k.). • Zarzuty obrońcy dotyczące naruszenia prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i in.). • Twierdzenie, że sąd odwoławczy nie rozpoznał zarzutów apelacji. • Próba podważenia ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji pod pozorem zarzutów prawnych.
Godne uwagi sformułowania
kasacja będąc nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który przysługuje stronom postępowania od prawomocnego (...) orzeczenia sprawia, iż nie można jej, tak w zakresie jej przedmiotu, podstaw, jak i funkcji, utożsamiać ze zwykłym środkiem zaskarżenia jakim jest apelacja. • funkcją kasacji jest tylko bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego takich prawomocnych orzeczeń, które z powodu zawartych w nich bardzo poważnych uchybień nie powinny w nim funkcjonować w demokratycznym państwie. • nie każde (...) uchybienie, którym jest dotknięty wyrok sądu odwoławczego (...) może stanowić skuteczną podstawę kasacji. Jest nią tylko takie, które wypełnia rygory wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. • zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia nie może stanowić podstawy kasacji.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych i merytorycznych kasacji w sprawach karnych, a także zasady kontroli instancyjnej przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie jest ciekawe ze względu na szczegółowe omówienie zasad składania kasacji i kryteriów jej dopuszczalności, co jest kluczowe dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Kasacja to nie apelacja – dlaczego Twoja skarga może zostać odrzucona z powodu błędów formalnych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.