III KK 585/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt IX K 1308/19. Postanowieniem tym Sąd Rejonowy umorzył postępowanie karne wobec M.U. podejrzanego o popełnienie czynów z art. 190a § 1 k.k. (stalking) i art. 190 § 1 k.k. (groźba karalna) w zw. z art. 11 § 2 k.k., a także orzekł wobec niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnym zastosowaniu wskazanych przepisów, gdyż w opisie czynu przypisanego podejrzanemu brakowało znamion "uzasadnionego okolicznościami" poczucia zagrożenia (stalking) oraz "uzasadnionej" obawy spełnienia groźby (groźba karalna). Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano na wadliwość wniosku kasacyjnego w kontekście art. 324 k.p.k. oraz na kluczowe rozróżnienie między wyrokiem a postanowieniem w kwestii integralności uzasadnienia. Podkreślono, że uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego zawierało wszystkie niezbędne znamiona czynów, w tym stwierdzenie, że poczucie zagrożenia u pokrzywdzonego było uzasadnione okolicznościami, a obawa spełnienia groźby była uzasadniona. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że przypisanie podejrzanemu sprawstwa czynów było prawidłowe, a kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja wymogów formalnych postanowienia w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia i jego integralności z częścią rozstrzygającą. Procedura stosowania środków zabezpieczających w przypadku niepoczytalności.
Dotyczy specyfiki polskiego postępowania karnego i interpretacji przepisów k.p.k. oraz k.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak wskazania w opisie czynu znamion "uzasadnionego okolicznościami" poczucia zagrożenia (stalking) lub "uzasadnionej" obawy spełnienia groźby (groźba karalna) stanowi obrazę prawa materialnego, jeśli te znamiona wynikają z uzasadnienia postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie postanowienia zawiera te znamiona, stanowi ono integralną część orzeczenia i prawidłowo wypełnia wymogi ustawowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uzasadnienie postanowienia jest jego integralną częścią, w przeciwieństwie do uzasadnienia wyroku. W analizowanej sprawie, Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia prawidłowo ustalił i opisał wszystkie znamiona czynów z art. 190a § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k., w tym uzasadnione poczucie zagrożenia i uzasadnioną obawę spełnienia groźby, co czyniło zarzut obrazy prawa materialnego bezzasadnym.
Jaka jest procedura postępowania sądu w przypadku wniosku o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających, gdy podejrzany dopuścił się czynu w stanie niepoczytalności, ale sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd przekazuje sprawę prokuratorowi do dalszego prowadzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 324 § 1 i 2 k.p.k., wskazując, że jeśli sąd nie stwierdzi spełnienia obu przesłanek (popełnienie czynu w stanie niepoczytalności oraz istnienie podstaw do zastosowania środków zabezpieczających), zobowiązany jest do przekazania sprawy prokuratorowi do dalszego prowadzenia, a nie do umorzenia postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. U. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| M. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący (wnoszący kasację) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 190a § 1
Kodeks karny
Odpowiedzialności karnej podlega ten, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność.
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
Odpowiedzialności karnej podlega ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zastosowanie przepisów o zbiegu przepisów, gdy jeden czyn wyczerpuje znamiona więcej niż jednego typu przestępstwa.
k.p.k. art. 324 § 1
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie w przypadku wniosku o umorzenie i zastosowanie środków zabezpieczających.
k.p.k. art. 324 § 2
Kodeks postępowania karnego
Konsekwencje braku podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie i zastosowanie środków zabezpieczających.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ukaranie, w tym brak znamion czynu zabronionego.
k.p.k. art. 31 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w przypadku niepoczytalności sprawcy.
k.k. art. 93a § 1
Kodeks karny
Rodzaje środków zabezpieczających.
k.k. art. 93b § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93c § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93g § 1
Kodeks karny
k.k. art. 45a § 1
Kodeks karny
Przepadek dowodów rzeczowych.
k.p.k. art. 94 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zawartość postanowienia.
k.p.k. art. 413
Kodeks postępowania karnego
Zawartość wyroku.
k.p.k. art. 98 § 2
Kodeks postępowania karnego
Odroczone sporządzenie uzasadnienia.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie postanowienia jest integralną częścią orzeczenia i zawiera wszystkie wymagane znamiona czynów. • Sąd nie jest związany opisem czynu i kwalifikacją prawną z aktu oskarżenia/wniosku prokuratora. • Procedura umorzenia postępowania i zastosowania środków zabezpieczających jest uregulowana w art. 324 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Brak w opisie czynu znamion "uzasadnionego okolicznościami" poczucia zagrożenia (stalking). • Brak w opisie czynu znamion "uzasadnionej" obawy spełnienia groźby (groźba karalna).
Godne uwagi sformułowania
uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia • uzasadniona obawa spełnienia groźby • uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia • kasację należało wprawdzie oddalić jako oczywiście bezzasadną
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Artymiuk
członek
Jerzy Grubba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych postanowienia w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia i jego integralności z częścią rozstrzygającą. Procedura stosowania środków zabezpieczających w przypadku niepoczytalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki polskiego postępowania karnego i interpretacji przepisów k.p.k. oraz k.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie karnym, w szczególności roli uzasadnienia postanowienia i jego wpływu na ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Jest to interesujące dla prawników procesualistów.
“Czy uzasadnienie postanowienia może "uratować" wadliwy opis czynu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.