III KK 582/17

Sąd Najwyższy2019-02-05
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczenieprzedawnieniekasacjakodeks wykroczeńSąd Najwyższykara grzywnypostępowanie karne

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie wykroczenia z art. 107 k.w. z powodu przedawnienia karalności, mimo że kasacja została wniesiona na niekorzyść obwinionego.

Sąd Rejonowy uznał J.M. winnym wykroczenia z art. 107 k.w. i nałożył grzywnę. Sąd Okręgowy uchylił wyrok i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia. Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść obwinionego, zarzucając błędną interpretację przepisów o przedawnieniu. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne, uznając, że przedawnienie nastąpiło przed rozpoznaniem kasacji, co stanowi negatywną przesłankę jej prowadzenia.

Sprawa dotyczyła wykroczenia z art. 107 Kodeksu wykroczeń, popełnionego przez J. M. Sąd Rejonowy w S. uznał obwinionego za winnego i wymierzył karę grzywny. Następnie Sąd Okręgowy w S., rozpoznając apelację obrońcy, uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia karalności czynu. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego kasacją na niekorzyść obwinionego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 45 § 1 k.w. w nowym brzmieniu, które weszło w życie 1 czerwca 2017 r. Prokurator argumentował, że przedawnienie następuje z upływem dwóch lat od zakończenia rocznego okresu, w którym wszczęto postępowanie. Sąd Najwyższy, analizując nowelizację art. 45 § 1 k.w., stwierdził, że zgodnie z przepisami przejściowymi, po nowelizacji okres przedawnienia został przedłużony, a przedawnienie karalności wykroczenia nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2018 r. Sąd Najwyższy powołał się na art. 529 k.p.k., który stanowi, że wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie m.in. okoliczność wyłączająca ściganie. Sąd przyjął interpretację a contrario, że niedopuszczalne jest rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego, gdy wystąpiła taka okoliczność. Ponieważ kasacja została wniesiona na niekorzyść obwinionego, a do czasu jej rozpoznania upłynął termin przedawnienia, Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w., obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nowelizacja art. 45 § 1 k.w. wprowadziła takie rozwiązanie, przedłużając okres przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że nowelizacja art. 45 § 1 k.w. z dnia 23 marca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 966), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., zmieniła zasady przedawnienia karalności wykroczeń. Zgodnie z nowym brzmieniem, jeśli w ciągu roku od popełnienia wykroczenia wszczęto postępowanie, karalność ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia tego rocznego okresu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania kasacyjnego

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (8)

Główne

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Umorzenie postępowania kasacyjnego z powodu wystąpienia okoliczności wyłączającej ściganie.

k.w. art. 107

Kodeks wykroczeń

Przepis określający znamiona czynu, który był przedmiotem postępowania.

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

Przepis określający termin przedawnienia karalności wykroczenia, zmieniony ustawą z dnia 23 marca 2017 r.

Pomocnicze

k.p.k. art. 529

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący dopuszczalności kasacji na korzyść oskarżonego mimo wystąpienia okoliczności wyłączających ściganie, interpretowany a contrario.

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 8

Przepis określający datę wejścia w życie zmian w Kodeksie wykroczeń.

k.p.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa prawna zaskarżenia wyroku Prokuratora Generalnego.

k.p.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczeń

Podstawa obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Podstawa obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności wykroczenia nastąpiło przed rozpoznaniem kasacji. Kasacja wniesiona na niekorzyść obwinionego nie może być rozpoznana, gdy wystąpiła okoliczność wyłączająca ściganie.

Odrzucone argumenty

Błędna interpretacja art. 45 § 1 k.w. przez Sąd Okręgowy, skutkująca niezasadnym umorzeniem postępowania.

Godne uwagi sformułowania

a contrario z art. 529 k.p.k. niedopuszczalne jest rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego (obwinionego) w wypadku zaistnienia jednej z powyższych okoliczności. do czasu jej rozpoznania okres ten upłynął, co oznacza wystąpienie negatywnej przesłanki prowadzenia postępowania kasacyjnego

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

przewodniczący

Jerzy Grubba

członek

Andrzej Stępka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń oraz dopuszczalności kasacji na niekorzyść po nowelizacji przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów w trakcie postępowania i interpretacji art. 529 k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak zmiany w prawie i upływ czasu mogą wpłynąć na losy postępowania, nawet w kasacji. Interpretacja art. 529 k.p.k. jest istotna dla praktyków.

Przedawnienie zniweczyło kasację: Sąd Najwyższy umarza postępowanie mimo wniesienia skargi na niekorzyść.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 582/17
WYCIĄG Z PROTOKOŁU
Dnia 5 lutego 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)
Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga
‎
w sprawie J. M.
‎
obwinionego z art. 107 k.w.
Sąd Najwyższy postanowił:
‎
1. Na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 529 k.p.k.
a contrario
umorzyć postępowanie kasacyjne;
2. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążyć Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt XIV W
[…]
, Sąd Rejonowy w S. uznał obwinionego J. M. za winnego czynu wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 107 k.w., popełnionego w okresie od początku września 2014 r. do końca sierpnia 2015 r. - i za to wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 100 zł.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy obwinionego
Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 3 października 2017 r.,
uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. oraz art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył postępowanie o czyn z art. 107 k.w., wobec przedawnienia orzekania.
Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. powyższy wyrok w całości zaskarżył Prokurator Generalny, na niekorzyść J. M., zarzucając rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 45 § 1 k.w. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r.), polegające na błędnym uznaniu, że zgodnie z tym przepisem – w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wykroczenie w terminie roku od jego popełnienia jego karalność ustaje z upływem dwóch lat od popełnienia wykroczenia, podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisu prowadzi do wniosku, że przedawnienie karalności w zaistniałej sytuacji następuje z upływem 2 lat od zakończenia rocznego okresu, w którym wszczęto postępowanie, biegnącego od popełnienia wykroczenia, skutkiem czego było niezasadne uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 11 lipca 2017 r., o sygn. XIV W
[…]
, wynikające z przyjęcia, że zachodzi okoliczność wyłączająca postępowanie oraz niezasadne umorzenie prowadzonego przeciwko J. M. postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w.
Należy stwierdzić, że na mocy ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 966) zmieniono treść art. 45 § 1 k.w. określając, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Zmiana treści art. 45 § 1 k.w., zgodnie z art. 8 ustawy nowelizującej, weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. W tej sytuacji Sąd Okręgowy w S. rozpoznający w dniu 3 października 2017 r. apelację, powinien zastosować przepis art. 45 § 1 k.w. w aktualnym brzmieniu. W rezultacie okres przedawnienia karalności został przedłużony po jego nowelizacji o dalsze dwa lata, a zatem przedawnienie karalności wykroczenia zarzuconego J. M. nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2018 r.
Przepis art. 529 k.p.k. stanowi, że wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania.
Innymi słowy, w wypadku występowania okoliczności wyłączających ściganie, do których zalicza się przedawnienie karalności czynów zarzucanych oskarżonym (obwinionym), przepis art. 529 k.p.k. zezwala na wniesienie i rozpoznanie kasacji wyłącznie na korzyść oskarżonego (obwinionego). Należy wyrazić pogląd, że
a contrario
z art. 529 k.p.k. niedopuszczalne jest rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego (obwinionego) w wypadku zaistnienia jednej z powyższych okoliczności. A zatem, jeżeli doszło do zaistnienia okoliczności wskazanej w art. 529 k.p.k. po wniesieniu kasacji, to postępowanie kasacyjne ulega umorzeniu. Kasacja Prokuratora Generalnego została wniesiona na niekorzyść obwinionego J. M. w dniu 4 grudnia 2017 r., a więc przed upływem wskazanego powyżej okresu przedawnienia karalności, co przesądzało o dopuszczalności tej skargi. Jednakże do czasu jej rozpoznania okres ten upłynął, co oznacza wystąpienie negatywnej przesłanki prowadzenia postępowania kasacyjnego, określonej w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w.
Z tych zatem względów postanowiono jak na wstępie, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego (art. 118 § 2 k.p.w. i art. 637a k.p.k.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI