III KK 54/15

Sygn. akt III KK 54/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Szewczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Michał Laskowski
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
Protokolant Jolanta Włostowska
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie
E. Ż.
skazanego z art. 65 § 2 i 4 k.k.s.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 24 marca 2015 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w O.
z dnia 15 października 2014 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O.
z dnia 18 czerwca 2014 r.,
I. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O. i uniewinnia E. Ż. od popełnienia zarzucanego mu czynu;
II. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r., Sąd Rejonowy w O. uznał oskarżonego E. Ż. za winnego tego, że nie później niż w dniu 7 maja 2013 r. w miejscowości W. nabył, od PHU E. N. wyroby akcyzowe, bez uprzedniego oznaczenia znakami skarbowymi akcyzy, w postaci krajanki tytoniowej w ilości 4,0 kg, przesłanej przesyłką pocztową o nr 87780823 i ujawnionej w dniu 8 maja 2013 r. w sortowni przesyłek kurierskich O. sp. z o.o., o którym to towarze na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że stanowi przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 63 § 7 k.k.s., od którego to towaru należny był podatek akcyzowy w wysokości 2.518,00 zł, tj. wykroczenia skarbowego z art. 65 § 2 i 4 k.k.s. i za to skazał go na karę grzywny w kwocie 500 złotych.
Od powyższego wyroku apelację złożył oskarżony E. Ż., zarzucając:
1.
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 i 4 k.k.s. w zw. z art. 63 § 7 k.k.s. poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy oskarżonemu należy przypisać winę;
2.
naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy przez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza z pominięciem ustaleń istotnych dla ustalenia braku winy oskarżonego;
3.
nie rozpoznanie istoty sprawy.
Autor w apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz uniewinnienie oskarżonego.
Wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. Sąd Okręgowy w O., zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Od powyższego wyroku kasację na korzyść E. Ż. wniósł Prokurator Generalny, który na podstawie art. 113 § 1 k.k.s. w zw. z art. 523 § 1 i 4 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 65 § 2 i 4 k.k.s., polegające na wyrażeniu błędnego poglądu, iż do przyjęcia „nabycia” będącego formą sprawczą nieumyślnego paserstwa akcyzowego zastosowanie mają art. 155 k.c., art. 348 k.c. i art. 544 k.c. dotyczące przeniesienia własności i posiadania rzeczy, a w konsekwencji uznanie, że do nabycia przez oskarżonego E. Ż. zamówionego tytoniu doszło z chwilą wydania go przez zbywcę przewoźnikowi, a okoliczność, że oskarżony nie zetknął się z zamówionym towarem nie oznacza, iż nie nabył on nad nim stosowanego władztwa, podczas gdy użyte w art. 65 § 1 i 2 k.k.s. pojęcie „nabywa” powinno być rozumiane zgodnie z jego znaczeniem w języku ogólnym, obejmując swoim zakresem każde uzyskanie przez sprawcę faktycznego władztwa nad wyrobami akcyzowymi wymienionymi w tym przepisie.
Autor kasacji wniósł
o uchylenie
zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonego E. Ż. od popełnienia zarzuconego mu czynu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 65 § 2 k.k.s. karze w nim określonej podlega ten, kto nabywa, przechowuje, przewozi, przesyła lub przenosi wyroby akcyzowe, o których na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że stanowią one przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 63, art. 64 lub art. 73 k.k.s., lub pomaga w ich zbyciu albo te wyroby akcyzowe przyjmuje lub pomaga w ich ukryciu. Przy czym ustawodawca nie zdefiniował ani w przytoczonym przepisie, ani w pozostałych uregulowaniach Kodeksu karnego oraz Kodeksu karnego skarbowego pojęcia "nabywa". W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w doktrynie prawa karnego uznaje się jednak, że „nabycie” w rozumieniu tego przepisu
wyrobów akcyzowych
powinno być rozumiane zgodnie z jego znaczeniem w języku ogólnym i obejmować swoim zakresem
uzyskanie przez sprawcę, w oparciu o porozumienie stron, faktycznego i pełnego władztwa nad tymi wyrobami, najczęściej połączonego z przekazaniem ich posiadania. Podnieść przy tym należy, że użytemu w Kodeksie karnym skarbowym pojęciu "nabycia" należy
nadawać znaczenie swoiste, właściwe dla tej dziedziny prawa, nie zaś
znaczenie tożsame, z tym które nadaje się mu na gruncie prawa cywilnego.
Zatem do "nabycia wyrobów akcyzowych" w rozumieniu art. 65 k.k.s. nie dojdzie w drodze samego tylko konsensusu między nabywcą, a zbywcą. Warunkiem koniecznym skutecznego dokonania tego przestępstwa jest bowiem przeniesienia posiadania rzeczy. Dokonane pomiędzy stronami u
zgodnienie może zaś być uznane jedynie za usiłowanie popełnienia przestępstwa, czy wykroczenia (por. R. Kubacki, A. Bartosiewicz, Kodeks karny skarbowy. Przestępstwa i wykroczenia podatkowe oraz dewizowe. Komentarz do art. 65 k.k.s., Warszawa 2010, Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r., I KZP 23/14, LEX nr 1551289, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2013 r., III KK 158/12, OSNKW 2013/5/45).
Odnosząc powyższe rozważania natury ogólnej do realiów rozpoznawanej sprawy zważyć należy, że zamówiona przez E. Ż. za pomocą internetu przesyłka o nr 87780823, zawierająca krajankę tytoniową nieoznaczoną znakami skarbowymi akcyzy, została ujawniona w sortowni przesyłek kurierskich O. Sp. z o.o. i wskutek zatrzymania przez funkcjonariuszy Służby Celnej nigdy nie została dostarczona do adresata. Jak zatem t
rafnie zauważa skarżący,
skazany E. Ż. nigdy nie uzyskał faktycznego władztwa nad zamówionym przez siebie towarem. W konsekwencji działanie skazanego nie było „nabyciem” przez niego wyrobów akcyzowych w rozumieniu art. 65 § 2 i 4 k.k.s. i nie stanowiło realizacji znamion tego wykroczenia.
P
rzypisanie zatem E. Ż. przez Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy, popełnienia czynu określonego w art. 65 § 2 i 4 k.k.s. nastąpiło z rażącą obrazą tego przepisu,
która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Działanie skazanego polegające na zawarciu przezeń umowy sprzedaży wyrobu akcyzowego, o którym to towarze powinien i mógł przypuszczać, że stanowi przedmiot czynu zabronionego, mogło być rozpatrywane wyłącznie w kategoriach usiłowania popełnienia wykroczenia skarbowego z art. 65 § 2 i 4 k.k.s., jednakże zgodnie z treścią art. 21 § 1 k.k.s. czyn ten nie jest karalny.
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnił oskarżonego E. Ż. od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Orzeczenie następcze w postaci uniewinnienia od popełnienia zarzucanego czynu może zapaść w postępowaniu kasacyjnym wówczas, gdy „skazanie jest oczywiście niesłuszne”. W judykaturze trafnie i konsekwentnie wskazuje się, że
każde skazanie za czyn, który nie zawiera znamion czynu zabronionego, a więc w sytuacji obligującej w aktualnym stanie prawnym do uniewinnienia (art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.), musi być uznane za oczywiście niesłuszne w rozumieniu art. 537 § 2 k.p.k.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. i art. 638 k.p.k.