III KK 501/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III KK 501/23, wytknął Sądowi Okręgowemu w Krakowie oczywistą obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 93b § 1 i 3 k.k. Uchybienie to polegało na zaakceptowaniu zastosowanego wobec A. O. środka zapobiegawczego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, pomimo braku przesłanki znacznej szkodliwości społecznej czynów. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd okręgowy błędnie ocenił stopień szkodliwości społecznej, nie uwzględniając braku agresji w działaniach podejrzanej oraz jej stanu psychicznego, a także hipotetycznego charakteru zagrożenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena szkodliwości społecznej jest wyłączną domeną sądu, a nie biegłych, i że sąd okręgowy nieprawidłowo zinterpretował przepisy, ignorując sposób i okoliczności popełnienia czynu. Dodatkowo, Sąd Najwyższy skrytykował wywód sądu okręgowego o możliwości orzeczenia bezwzględnej kary pozbawienia wolności w przypadku osoby poczytalnej, wskazując, że powtarzalność zachowań podejrzanej była uwarunkowana jej chorobą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zapobiegawczych, oceny szkodliwości społecznej czynu w kontekście niepoczytalności oraz roli niezawisłości sędziowskiej.
Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środka zapobiegawczego w przypadku osoby z zaburzeniami psychicznymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd okręgowy prawidłowo zastosował środek zapobiegawczy w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, oceniając szkodliwość społeczną czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd okręgowy dopuścił się oczywistej obrazy prawa materialnego, nieprawidłowo oceniając szkodliwość społeczną czynu i brak przesłanek do zastosowania środka zapobiegawczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy błędnie ocenił szkodliwość społeczną czynu, nie uwzględniając braku agresji w działaniach podejrzanej, jej stanu psychicznego oraz hipotetycznego charakteru zagrożenia. Ocena szkodliwości społecznej jest wyłączną domeną sądu, a nie biegłych.
Czy niezawisłość sędziowska pozwala na naruszanie przepisów prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niezawisłość sędziowska nie jest tarczą dla obrazy przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że niezawisłość sędziowska nie ma związku z naruszaniem prawa i nie może stanowić tarczy dla obrazy przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. O. | osoba_fizyczna | podejrzana |
| B. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (9)
Główne
u.SN art. 97 § 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Instytucja wytknięcia uchybienia ma charakter obligatoryjny w przypadku stwierdzenia oczywistej obrazy przepisów.
k.k. art. 93b § 1 i 3
Kodeks karny
Określa przesłanki stosowania środków zabezpieczających, w tym ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu.
k.p.k. art. 537 § 2 in fine
Kodeks postępowania karnego
Obliguje Sąd Najwyższy do uchylenia orzeczenia o środku zabezpieczającym i umorzenia postępowania w tym zakresie, jeśli orzeczenie było oczywiście niesłuszne.
Pomocnicze
k.k. art. 190a § 1
Kodeks karny
k.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks karny
Bezwzględna przyczyna odwoławcza.
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
Działanie w warunkach wyłączenia poczytalności.
k.p.k. art. 202 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Powodowanie zespołu lekarzy psychiatrów i psychologa do oceny stanu zdrowia psychicznego.
k.k. art. 115 § 2
Kodeks karny
Określa kryteria oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu.
u.o.z.p. art. 23 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do zastosowania środka zapobiegawczego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. • Nieprawidłowa ocena szkodliwości społecznej czynu przez sąd okręgowy. • Brak agresji w działaniach podejrzanej. • Stan psychiczny podejrzanej nie uzasadniał izolacji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądu okręgowego oparta na hipotetycznym zagrożeniu i błędnej ocenie szkodliwości społecznej. • Wywód o możliwości orzeczenia bezwzględnej kary pozbawienia wolności w przypadku osoby poczytalnej.
Godne uwagi sformułowania
oczywista obraza art. 93b § 1 i 3 k.k. • niezależnie od innych uprawnień – wytyka uchybienie właściwemu sądowi • nie ulega wątpliwości, że o ile ocena stanu zdrowia psychicznego podejrzanego... wymaga powołania zespołu lekarzy..., o tyle określenie stopnia społecznej szkodliwości czynu... to wyłączna domena sądu • nie ma znaczenia czy czyn zarzucany podejrzanemu... jest, lub też nie jest, nacechowany agresją • niezawisłość sędziowska nie może stanowić bowiem tarczy dla obrazy przepisów prawa
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Grubba
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zapobiegawczych, oceny szkodliwości społecznej czynu w kontekście niepoczytalności oraz roli niezawisłości sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środka zapobiegawczego w przypadku osoby z zaburzeniami psychicznymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli orzecznictwa przez Sąd Najwyższy i prawidłowego stosowania środków zapobiegawczych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Pokazuje również napięcie między niezawisłością sędziowską a obowiązkiem przestrzegania prawa.
“Sąd Najwyższy: Niezawisłość sędziowska nie chroni przed rażącym naruszeniem prawa!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.