III KK 49/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, Antoniego Bojańczyka, od rozpoznawania kasacji w sprawie III KK 49/26, został złożony z powodu wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających z rzekomo wadliwego sposobu powołania na stanowisko sędziowskie przez Krajową Radę Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia konstytucyjnych standardów. Prokurator argumentował, że udział takiego sędziego narusza wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, powołując się na przepisy prawa unijnego i polskiej Konstytucji. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie wskazuje, że wniosek prokuratora nie podlegał zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych, a został przekazany sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji zgodnie z zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego. Sąd uznał, że wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ zarzuty miały charakter ustrojowy i abstrakcyjny, nie odnosząc się do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych związanych z rozpoznawaną sprawą. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19, który stwierdził niezgodność przepisów k.p.k. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na niekonsekwencję prokuratora, który jednocześnie powołuje się na przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, a jednocześnie twierdzi, że osoba ta sędzią nie jest.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych i braku konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym, opartego na zarzutach ustrojowych związanych z powołaniem sędziego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego, mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego, nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego wymagają odniesienia do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy też niezawisłości nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od tego, w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło do tego powołania. Zarzuty takie nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych sędziów.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który nie spełnia wymogów formalnych lub opiera się na niedopuszczalnych podstawach prawnych, podlega rozpoznaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego, który jest niedopuszczalny z mocy ustawy lub nie spełnia wymogów formalnych, podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych i abstrakcyjnych, nie spełnia wymogów art. 41 § 1 k.p.k. i jest niedopuszczalny z mocy ustawy, co skutkuje jego pozostawieniem bez rozpoznania. Procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym, jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (19)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
art. 42 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
per analogiam
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
per analogiam
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Karta Praw Podstawowych UE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
EKPC art. 6 § 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 2
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
ustawa z dnia 12 maja 2011 r.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 17
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 1
k.p.k. art. 29 § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 286 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 65 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 91 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące ustroju sądownictwa i procedury nominacyjnej nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Wniosek o wyłączenie sędziego musi odnosić się do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych związanych ze sprawą. • Wniosek oparty na zarzutach ustrojowych jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19 wyłącza możliwość badania wadliwości powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego z udziałem niespełniającej konstytucyjnych standardów KRS powoduje, że skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. • Wątpliwość co do bezstronności sędziego, wzmocniona lekceważeniem prawa unijnego i orzeczeń TSUE/ETPC, uzasadnia wyłączenie. • Dopuszczenie do orzekania przez taki skład doprowadzi do wydania rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
wnioski prokuratorów, zawierające „wnioski o wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i przekazanie sprawy, mające wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie Najwyższym (...) - nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji • złożony w niniejszej sprawie wniosek o „wyłączenie od rozpoznawania kasacji” jest niedopuszczalny z mocy ustawy • Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych sędziów • Do okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa • kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne • nie sposób zatem nie dostrzec – zaiste osobliwej – niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku, który z jednej strony składa wniosek oparty na przywołanych przez siebie przepisach procedury karnej m. in. na art. 41 § 1 k.p.k. […]
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych i braku konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym, opartego na zarzutach ustrojowych związanych z powołaniem sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co budzi duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy: Zarzuty ustrojowe nie wystarczą do wyłączenia sędziego. Kluczowe znaczenie mają konkretne okoliczności sprawy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.