III KK 482/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego A.P. o wyłączenie sędziego Z.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Głównym argumentem wniosku były wątpliwości co do bezstronności sędziego wynikające z trybu jego powołania do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego, w szczególności w kontekście zmian w Krajowej Radzie Sądownictwa. Sąd Najwyższy, odwołując się do przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uznał, że sam fakt powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, nawet jeśli procedura budzi kontrowersje, nie stanowi samoistnej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy. Podkreślono, że wątpliwości co do bezstronności muszą mieć charakter konkretny i obiektywny (in concreto), a nie abstrakcyjny (in abstracto), i muszą wynikać z okoliczności faktycznych, a nie jedynie z kwestii prawno-ustrojowych. Sąd wskazał, że akty powołania sędziów przez Prezydenta RP nie podlegają weryfikacji sądowej, a orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące konstytucyjności przepisów nie unieważniają skuteczności powołań sędziowskich. W konsekwencji, wniosek o wyłączenie sędziego został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie podstaw wyłączenia sędziego, interpretacja przepisów dotyczących bezstronności i niezawisłości sędziowskiej, status sędziów powołanych w nowym trybie.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczności związane z trybem powołania sędziego do pełnienia urzędu, w tym sposób funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa, mogą stanowić podstawę do uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam tryb powołania sędziego, nawet jeśli budzi wątpliwości ustrojowe, nie stanowi samoistnej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy. Wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych (in concreto), a nie jedynie z kwestii prawno-ustrojowych (in abstracto).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą być uzasadnione i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych, a nie z abstrakcyjnych kwestii ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziego. Akty powołania sędziów przez Prezydenta RP są ostateczne i nie podlegają weryfikacji sądowej. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące konstytucyjności przepisów nie unieważniają skuteczności powołań sędziowskich. Wnioski o wyłączenie sędziego mogą dotyczyć jedynie okoliczności faktycznych, a nie prawno-ustrojowych.
Czy zasada "nemo iudex in causa sua" (nikt nie może być sędzią we własnej sprawie) ma zastosowanie do sytuacji, gdy sędzia rozpoznaje sprawę, która nie ma bezpośredniego wpływu na jego sferę uprawnień lub obowiązków prawnych, a jedynie dotyczy kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy sprawa ma bezpośredni związek z osobą sędziego i jego osobistym interesem, a nie do spraw dotyczących ogólnych kwestii ustrojowych związanych z trybem powołania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zasada "nemo iudex in causa sua" dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest osobiście zainteresowany wynikiem sprawy lub gdy sprawa ma bezpośredni wpływ na jego uprawnienia lub obowiązki. Rozpoznanie sprawy kasacyjnej dotyczącej kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego nie narusza tej zasady, jeśli sędzia nie jest osobiście zainteresowany jej wynikiem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (16)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwość musi mieć charakter konkretny i obiektywny (in concreto), a nie abstrakcyjny (in abstracto).
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powoływanie sędziów przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja RP art. 180
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancje nieusuwalności sędziego.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydencka prerogatywa powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jako najwyższe prawo RP.
u.SN art. 29
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Możliwość badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu.
p.u.s.p. art. 42a
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Możliwość badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu.
k.p.k. art. 40 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zamknięty katalog przyczyn wyłączenia sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sam tryb powołania sędziego, nawet jeśli budzi wątpliwości ustrojowe, nie stanowi samoistnej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy. • Wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych (in concreto), a nie jedynie z kwestii prawno-ustrojowych (in abstracto). • Akty powołania sędziów przez Prezydenta RP są ostateczne i nie podlegają weryfikacji sądowej. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące konstytucyjności przepisów nie unieważniają skuteczności powołań sędziowskich. • Zasada "nemo iudex in causa sua" ma zastosowanie tylko do spraw, w których sędzia jest osobiście zainteresowany lub które mają bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną.
Odrzucone argumenty
Wady proceduralne związane z powołaniem sędziego do pełnienia urzędu stanowią podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. • Uchwała składu połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) jest wiążąca dla Sądu Najwyższego.
Godne uwagi sformułowania
Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto. • Nie może więc stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji. • Konstytucja RP przyznaje wyłącznie Prezydentowi RP kompetencję do powoływania sędziów. • Żaden sąd (...) nie dysponuje, w świetle norm konstytucyjnych, kompetencją do weryfikacji pozycji ustrojowej sędziego... • Instytucja określona w art. 41 § 1 k.p.k. nie stanowi bowiem narzędzia kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego. • Wnioski, składane w oparciu o podstawę z art. 41 § 1 k.p.k., mogą zatem dotyczyć określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawno-ustrojowych.
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
przewodniczący
Z.K.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw wyłączenia sędziego, interpretacja przepisów dotyczących bezstronności i niezawisłości sędziowskiej, status sędziów powołanych w nowym trybie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i prawem do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Czy sposób powołania sędziego może podważyć jego bezstronność? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię dla wymiaru sprawiedliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.