Orzeczenie · 2022-12-15

III KK 473/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2022-12-15
SNKarneinneWysokanajwyższy
odszkodowanieinternowanierepresjeustawa represyjnaSąd Najwyższykasacjaprawo karnehistoria

Sprawa dotyczyła odszkodowania za szkodę wynikłą z decyzji o internowaniu, wydanej wobec wnioskodawcy J. C. na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził kwotę 221.887,06 zł tytułem odszkodowania za utracone wynagrodzenie, wraz z odsetkami, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał ten wyrok w mocy. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł kasację, zarzucając rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy represyjnej. Zarzut dotyczył niewłaściwego zastosowania przepisów poprzez odliczenie 22% wartości należnego odszkodowania, które obejmowało utracone zwaloryzowane wynagrodzenie, jako „kosztów utrzymania wnioskodawcy” w okresie ukrywania się przed zatrzymaniem. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając, że sposób ustalenia wysokości odszkodowania, który opiera się na kryterium oszczędności i pomniejsza utracone zarobki o koszty utrzymania, jest niesprawiedliwy. Sąd Najwyższy podkreślił, że odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości doznanej szkody, rozumianej jako strata dochodów, bez umniejszania jej o hipotetyczne koszty utrzymania. Wskazał na potrzebę uwzględnienia wytycznych Sądu Najwyższego z przywołanych orzeczeń (IV KK 75/20 i II KK 295/19) i uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej odszkodowania ponad zasądzoną kwotę, przekazując sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za represje polityczne, w szczególności w zakresie sposobu ustalania jego wysokości i nieuwzględniania kosztów utrzymania represjonowanego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej z 1991 r. i sytuacji internowania.

Zagadnienia prawne (1)

Czy koszty utrzymania osoby represjonowanej w okresie ukrywania się przed internowaniem mogą być odliczone od należnego jej odszkodowania za utracone zarobki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, koszty utrzymania nie mogą być odliczone od należnego odszkodowania, ponieważ odszkodowanie ma na celu wyrównanie straty, a nie uwzględnienie oszczędności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że odliczenie kosztów utrzymania od należnego odszkodowania jest niesprawiedliwe i narusza przepisy prawa materialnego. Odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości doznanej szkody (straty dochodów), a nie uwzględniać hipotetycznych kosztów utrzymania czy potencjalnych oszczędności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawca J. C. (w części dotyczącej odszkodowania)

Strony

NazwaTypRola
J. C.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (2)

Główne

ustawa represyjna art. 8 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Odszkodowanie powinno wyrównywać szkodę (utratę dochodów), a nie uwzględniać kosztów utrzymania represjonowanego.

Pomocnicze

k.c. art. 361 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące zakresu odszkodowania, zastosowane w kontekście ustawy represyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego poprzez odliczenie kosztów utrzymania wnioskodawcy od należnego odszkodowania. • Odszkodowanie powinno wyrównywać szkodę (utratę dochodów), a nie uwzględniać oszczędności czy kosztów utrzymania.

Odrzucone argumenty

Argumenty Sądu Apelacyjnego i Sądu Okręgowego dotyczące możliwości odliczenia kosztów utrzymania od odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej • orzekanie odszkodowania w granicach tego, co osoba represjonowana utraciła, a nie tego czego w wyniku represji nie zaoszczędziła • sposób ustalenia wysokości odszkodowania, który opiera się na kryterium oszczędności, polegającym między innymi także, jak w niniejszej sprawie, na pomniejszeniu utraconych zarobków o koszty utrzymania działacza niepodległościowego w okresie ukrywania się przed internowaniem, jest niesprawiedliwy

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

członek

Paweł Wiliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za represje polityczne, w szczególności w zakresie sposobu ustalania jego wysokości i nieuwzględniania kosztów utrzymania represjonowanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej z 1991 r. i sytuacji internowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odszkodowania za represje komunistyczne i porusza kwestie sprawiedliwości społecznej oraz interpretacji prawa w kontekście historycznym, co może być interesujące dla prawników i osób zainteresowanych historią.

Czy koszty utrzymania można odliczyć od odszkodowania za internowanie? Sąd Najwyższy odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 23 006,02 PLN

odszkodowanie: 221 887,06 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst