III KK 460/19

Sąd Najwyższy2019-10-30
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiŚrednianajwyższy
prawo karnejazda po alkoholuart. 178a k.k.kasacjaSąd Najwyższypostępowanie karnenaruszenie przepisów procesowychzakaz prowadzenia pojazdów

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za jazdę pod wpływem alkoholu po wcześniejszym skazaniu, uznając zarzut pogorszenia sytuacji procesowej za bezzasadny.

Obrońca skazanego za prowadzenie motoroweru pod wpływem alkoholu (art. 178a § 4 k.k.) wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie przepisów procesowych poprzez dopuszczenie z urzędu dowodów z zeznań świadków na etapie postępowania odwoławczego, co miało pogorszyć sytuację procesową skazanego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że sąd odwoławczy miał prawo przeprowadzić dodatkowe dowody, a ich przeprowadzenie, nawet jeśli potwierdziły wcześniejsze ustalenia, nie stanowiło naruszenia zakazu pogarszania sytuacji procesowej oskarżonego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego W.B. za czyn z art. 178a § 4 k.k. (prowadzenie motoroweru w stanie nietrzeźwości, będąc uprzednio prawomocnie skazanym za to przestępstwo). Sąd pierwszej instancji skazał oskarżonego na karę roku pozbawienia wolności, zasądził świadczenie pieniężne oraz orzekł dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację obrońcy, dopuścił z urzędu dowody z zeznań dodatkowych świadków, co miało stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego o naruszenie przepisów procesowych i pogorszenie sytuacji procesowej skazanego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że sąd odwoławczy ma prawo przeprowadzać dodatkowe dowody, a samo ich przeprowadzenie nie narusza zakazu pogarszania sytuacji procesowej, zwłaszcza gdy dowody te potwierdzają wcześniejsze ustalenia faktyczne i nie prowadzą do zmiany oceny prawnej czynu ani ustaleń faktycznych na niekorzyść oskarżonego. Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada ne peius nie została naruszona, a wyrok sądu odwoławczego jest wolny od wad.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, dopuszczenie z urzędu dowodów przez sąd odwoławczy nie stanowi naruszenia przepisów prawa procesowego ani pogorszenia sytuacji procesowej oskarżonego, jeśli dowody te potwierdzają wcześniejsze ustalenia faktyczne i nie prowadzą do zmiany oceny prawnej czynu lub ustaleń faktycznych na jego niekorzyść.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy ma prawo przeprowadzać dodatkowe dowody, a samo ich przeprowadzenie, nawet jeśli potwierdzają wcześniejsze ustalenia niekorzystne dla oskarżonego, nie narusza zasady ne peius, która dotyczy podjęcia decyzji mniej korzystnej niż ta podjęta przez sąd pierwszej instancji. W tym przypadku nie doszło do pogorszenia sytuacji procesowej skazanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Prokurator Rejonowy w S. (w imieniu Skarbu Państwa)

Strony

NazwaTypRola
W.B.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 178a § § 4

Kodeks karny

Prowadzenie w stanie nietrzeźwości motoroweru przez osobę uprzednio prawomocnie skazaną z art. 178a § 1 k.k.

Pomocnicze

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 413 § § 2 pkt. 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 434 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz pogarszania sytuacji procesowej oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Rozpoznanie sprawy w trybie posiedzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy miał prawo przeprowadzić dodatkowe dowody z urzędu. Przeprowadzenie dowodów przez sąd odwoławczy, które potwierdzają wcześniejsze ustalenia, nie stanowi naruszenia zakazu pogarszania sytuacji procesowej. Nie doszło do faktycznego pogorszenia sytuacji procesowej skazanego.

Odrzucone argumenty

Dopuszczenie z urzędu zeznań świadków przez sąd odwoławczy pogorszyło sytuację procesową skazanego. Naruszenie przepisów prawa procesnego (art. 434 § 1 k.p.k.).

Godne uwagi sformułowania

kasację uznać należy za oczywiście bezzasadną Samo przeprowadzenie dowodu, będące wyrazem realizacji jednej z naczelnych zasad procesu karnego – zasady prawdy materialnej, nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego. Twierdzenie, że w przypadku, w którym dowody przeprowadzone przed Sądem odwoławczym potwierdzają wcześniejsze, niekorzystne dla oskarżonego ustalenia, dochodzi do naruszenia zasady ne peius jest sprzeczne z istotą tej zasady.

Skład orzekający

Piotr Mirek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne peius w postępowaniu karnym, dopuszczalność przeprowadzania dowodów z urzędu przez sąd odwoławczy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu karnym, gdzie apelacja była wniesiona na korzyść oskarżonego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej w prawie karnym – granic dopuszczalności dowodów z urzędu w postępowaniu odwoławczym i interpretacji zasady ne peius, co jest istotne dla praktyków.

Czy sąd odwoławczy może sam dowodzić przeciwko oskarżonemu? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice zasady ne peius.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KK 460/19
POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 października 2019 r.,
sprawy
W.B.
skazanego z art. 178a § 4 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w S.
z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt II Ka (…),
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.
z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…),
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…), uznał oskarżonego W.B. za winnego tego, że w dniu 23 maja 2018 r., w miejscowości O., znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. mając 2,89 promila stężenia alkoholu we krwi, prowadził w ruchu lądowym motorower marki K. o nr rej. (…), będąc uprzednio prawomocnie skazanym z art. 178a § 1 k.k., co stanowiło realizację typu czynu zabronionego opisanego w art. 178 a § 4 k.k. Za popełnione przestępstwo wymierzył mu karę „1 (jednego) roku miesięcy” pozbawienia wolności, jednocześnie zasądzając od oskarżonego kwotę 10.000 złotych tytułem świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, a także orzekł środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. a także art. 439 § 1 pkt. 7 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt. 2 k.p.k. Mając na względzie treść sformułowanych zarzutów obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego, bądź, alternatywnie, o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2019 r., Sąd Okręgowy w S., dokonując zmiany zaskarżonego wyroku, polegającej na wyeliminowaniu słowa „miesięcy”, w pozostałym zakresie utrzymał go w mocy.
W toku rozprawy odwoławczej Sąd przeprowadził dowód z urzędu, przesłuchując dwóch dodatkowych świadków.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości na jego korzyść i zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 434 § 1 k.p.k., polegające na pogorszeniu sytuacji procesowej W.B.  w następstwie dopuszczenia z urzędu zeznań świadków w osobach K.K.  i  W.J., podczas rozpoznania apelacji wniesionej wyłącznie na jego korzyść, w sytuacji gdy zeznania te posłużyły następnie Sądowi Okręgowemu do poczynienia ustaleń faktycznych na niekorzyść W.B.. Ze względu na powyższe uchybienie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S..
Odpowiedź na kasację obrońcy złożył Prokurator Rejonowy w S., wnosząc o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasację uznać należy za oczywiście bezzasadną, zaś podniesiony przez skarżącego zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący zarzucił w kasacji, że „Sąd Okręgowy pogorszył sytuację procesową W. B.  poprzez dopuszczenia z urzędu zeznań świadków w osobach K.K. i W.J.  na rozprawie odwoławczej w dniu 16 maja 2019 r.”. Taka ocena rozstrzygnięcia jest w opinii Sądu Najwyższego niewłaściwa, z następujących powodów.
Po pierwsze, Sąd odwoławczy miał prawo przeprowadzić dodatkowe dowody w ramach postępowania odwoławczego. Procedura karna nie przewiduje w tym zakresie zakazu. Oczywistym jest, że dowody takie mogą doprowadzić do poczynienia nowych ustaleń faktycznych, zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Samo przeprowadzenie dowodu, będące wyrazem realizacji jednej z naczelnych zasad procesu karnego – zasady prawdy materialnej, nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego.
Po drugie, zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego, podnoszony przez obronę, sprowadza się do podjęcia decyzji mniej korzystnej niż ta, którą podjął Sąd pierwszej instancji. W tym zakresie nie doszło jednak do żadnej zmiany – zarówno w ocenie prawnej czynu, jak i w zakresie ustaleń faktycznych. Przywołane zeznania świadków potwierdziły jedynie wcześniejsze, prawidłowo poczynione ustalenia. Twierdzenie, że w przypadku, w którym dowody przeprowadzone przed Sądem odwoławczym potwierdzają wcześniejsze, niekorzystne dla oskarżonego ustalenia, dochodzi do naruszenia zasady
ne peius
jest sprzeczne z istotą tej zasady.
W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło pogorszenie sytuacji sprawcy – pozostała ona niezmieniona. W związku z powyższym nie ma możliwości stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego. Wyrok Sądu odwoławczego jest w oczywisty sposób wolny od wad, zarzucanych mu w kasacji.
Mając na względzie powyższe należało orzec jak w postanowieniu.
as

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI