III KK 456/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  7  LIPCA  200 6 R. 
III  KK  456/05 
 
 
1. Przepis art. 170 § 1 k.p.k. w odniesieniu do dowodu z opinii bie-
głego może mieć zastosowanie jedynie przy rozpoznawaniu pierwszego w 
sprawie wniosku o powołanie ekspertów, których dotąd nie powołano, albo 
wniosku o powołanie biegłego odnośnie zupełnie innego przedmiotu opinii 
niż ten, którego dotyczy złożona już ekspertyza. 
2. Strona przedstawiająca wniosek o wezwanie eksperta w celu jego 
przesłuchania powinna wykazać, w jakim zakresie złożona na piśmie opinia 
jest niepełna lub niejasna czy wewnętrznie sprzeczna albo na czym polega 
jej sprzeczność z inną opinią wydaną w tej sprawie, a więc uprawdopodob-
nić zaistnienie sytuacji wskazanych w art. 201 k.p.k. Samo ogólne stwier-
dzenie, że wnioskodawca chce uzyskać informacje odnośnie określonych 
okoliczności, o których mowa w opinii. nie spełnia wymogów uwzględnienia 
takiego wniosku i wezwania biegłego lub biegłych na rozprawę. 
 
Przewodniczący: sędzia SN M. Sokołowski.  
Sędziowie SN: T. Grzegorczyk (sprawozdawca), P. Hofmański. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: J. Piechota. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Henryka G., skazanego z art. 286 § 1 i art. 
270 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 7 lipca 
2006 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na ko-
rzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 listopada 
2004 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 
maja 2004 r.  

 
2
 
o d d a l i ł   kasację (...). 
 
 
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Henryk G. został, wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 maja 
2004 r., uznany za winnego tego, „że w dniu 8 lipca 2002 r., działając nie-
umyślnie naraził Czesława K. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty 
życia w ten sposób, że jako lekarz dyżurny (…), na którym ciążył obowią-
zek opieki nad w/w pacjentem, nie rozpoznał u niego świeżego zawału 
mięśnia sercowego powikłanego wstrząsem kardiogennym, pomimo iż ba-
dania elektrokardiograficzne wykazywały cechy takiego zawału i nie podjął 
prawidłowego leczenia oraz decyzji o jego umieszczeniu w Oddziale Inten-
sywnej Terapii, przy czym skutkiem nierozpoznania u pacjenta świeżego 
zawału było przeniesienie go do Oddziału Chirurgii, gdzie niezasadnie 
poddano go zabiegowi operacyjnemu”, tj. przestępstwa z art. 160 § 3 k.k., i 
skazany  za to na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym 
zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat. W apelacji obrońcy 
oskarżonego od tego wyroku podniesiono – poza zarzutem obrazy art. 2 § 
2, art. 4, 5, 410 i 424 k.p.k. oraz błędu w ustaleniach faktycznych – także 
obrazę art. 170 § 1 i 2 k.p.k., przez bezzasadne oddalenie wniosku o po-
wołanie nowych biegłych oraz wniosku o przesłuchanie biegłych na roz-
prawie. Po jej rozpoznaniu Sąd Okręgowy w B., wyrokiem z dnia 4 listopa-
da 2004 r., zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy, uznając m.in. za pra-
widłowe oddalenie wskazanych wniosków.  
W grudniu 2005 r. kasację na korzyść oskarżonego wywiódł od pra-
womocnego wyroku sądu odwoławczego Rzecznik Praw Obywatelskich, 
podnosząc zarzut obrazy art. 6 i 170 § 1 i 2 k.p.k., przez nieuzasadnione i 

 
3
sprzeczne z prawem do obrony oddalenie przez sąd meriti wniosku obroń-
cy, popartego przez oskarżyciela, o przesłuchania biegłych na rozprawie, 
co uniemożliwiło zadawanie im pytań przez strony. W uzasadnieniu kasacji 
podniesiono, że z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż „żądanie we-
zwania biegłych przez sąd orzekający w celu umożliwienia stawiania pytań 
i wyjaśnienia istniejących niejasności nie może być oddalone, gdyż naru-
szałoby to dyspozycję art. 170 k.p.k.”, a w sprawie tej reguły owe naruszo-
no. W oparciu o powyższe, we wniosku zmodyfikowanym na rozprawie ka-
sacyjnej, skarżący wnosił o uchylenie obu zapadłych w sprawie wyroków i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji. Pro-
kurator Prokuratury Krajowej w postępowaniu przez Sądem Najwyższym 
wnosił o oddalenie tej kasacji wskazując, że zaskarżone orzeczenie jest 
prawidłowe. 
Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacją niniejszą zaskarżono wyrok Sądu Okręgowego, tymczasem, 
zarzut wyraźnie wysunięto wobec procedowania przez Sąd Rejonowy, for-
mułując go jako „naruszenie (…) art. 6 k.p.k., a także 170 § 1 i 2 k.p.k., po-
legające na nieuzasadnionym oraz z sprzecznym z prawem oskarżonego 
do obrony oddaleniem w dniu 10 maja 2004 r. przez Sąd Rejonowy w Bia-
łymstoku zgodnych wniosków stron (…) o wezwanie na rozprawę biegłych 
lekarzy”. Dopiero z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący czyni także 
zarzut Sądowi Okręgowemu, iż odniósł się „powierzchownie i ze znacznym 
uproszczeniem” do podobnego zarzutu stawianego w apelacji oraz, że „ak-
ceptując zaniechanie bezpośredniego przesłuchania biegłych na rozpra-
wie” także i on „dopuścił rażącej obrazy prawa procesowego” w postaci 
wskazanych przepisów postępowania. Tylko zatem przez art. 118 § 1 k.p.k. 
możliwe jest uznanie tej skargi jako skierowanej przeciwko wyrokowi sądu 
odwoławczego, jako orzeczeniu kończącemu postępowanie.(...) 

 
4
 Przechodząc do kwestii merytorycznych tej kasacji trzeba stwierdzić, 
że rację miał sąd odwoławczy, gdy wskazywał, iż przy rozpoznawaniu 
wniosków dowodowych dotyczących, tak powołania nowych biegłych, jak i 
wzywania biegłych na rozprawę, gdy nie zmienia się przedmiot ekspertyzy, 
należy mieć na uwadze nie art. 170 § 1, lecz art. 201 k.p.k. Przepis art. 170 
§ 1 k.p.k. w odniesieniu do dowodu z opinii biegłego może mieć zastoso-
wanie jedynie przy rozpoznawaniu pierwszego w sprawie wniosku o powo-
łanie ekspertów, których dotąd nie powołano, albo wniosku o powołanie 
biegłego odnośnie zupełnie innego przedmiotu opinii niż ten, którego doty-
czy złożona już ekspertyza. A i to należy wówczas takie wnioski rozpozna-
wać z uwzględnieniem art. 193 § 1 k.p.k. wskazującego, kiedy to możliwe i 
niezbędne jest powołanie biegłego lub biegłych. Przy czym, w razie powo-
łania biegłego, to organ procesowy decyduje o formie, w jakiej to źródło 
dowodowe złoży swoje oświadczenie dowodowe, a więc jaką postać przy-
bierze środek dowodowy pochodzący z tegoż źródła. Zgodnie bowiem z 
art. 200 § 1 k.p.k., w zależności od polecenia tego organu, biegły składa 
opinię ustnie lub na piśmie. Ta ostatnia postać wyraźnie wskazuje na od-
stępstwo od zasady bezpośredniości w kontakcie z dowodami. Bezpośred-
niość nie stanowi zatem bezwzględnej reguły w przypadku dowodu z opinii 
biegłego, i to nie od stron zależy, jaką postać przebierze omawiany środek 
dowodowy.  
Jeżeli natomiast wniosek dowodowy dotyczy powołania nowych bie-
głych odnośnie okoliczności objętych wydaną już ekspertyzą lub wezwania 
biegłych na rozprawę w celu wypowiedzenia się odnośnie do okoliczności 
objętych przedmiotem ich opinii, to jego rozpatrywanie, a tym samym 
uwzględnianie lub oddalanie, opiera się już na art. 201 k.p.k., a nie art. 170 
§ 1 k.p.k. To bowiem w tym pierwszym przepisie wskazuje się, w jakich sy-
tuacjach możliwe jest powołanie dla tej samej kwestii nowych ekspertów 
lub wezwanie autorów opinii na rozprawę w celu przesłuchania odnośnie 

 
5
tego, co było przedmiotem opinii. A contrario zatem, to przy braku wskaza-
nych w art. 201 k.p.k. okoliczności, a nie w sytuacjach określonych w art. 
170 § 1 k.p.k., wniosek taki podlega oddaleniu. Stosownie zaś do art. 201 
k.p.k. wezwanie tych samych biegłych jest niezbędne, jeżeli opinia jest nie-
pełna, niejasna (w tym z uwagi na wewnętrzne sprzeczności) oraz, gdy za-
chodzi sprzeczność między opiniami. Ponowne wezwanie biegłych, o jakim 
mowa w tym przepisie, to bądź wezwanie do złożenia uzupełniającej opinii 
odpowiadającej na dodatkowe pytania stawiane ekspertom bądź wezwanie 
na rozprawę w celu postawienia im w ramach przesłuchania takich pytań, 
dla wyjaśnienia owych niejasności, sprzeczności albo luk w dotychczaso-
wej opinii. W konsekwencji w sprawie niniejszej nie można mówić o obrazie 
art. 170 § 1 k.p.k., lecz co najwyżej rozważać, czy nie doszło do uchybienia 
przepisowi art. 201 k.p.k., a skarga kasacyjna Rzecznika Praw Obywatel-
skich, powtarzając apelacyjny zarzut obrazy art.170 k.p.k., pomija argu-
mentację sądu odwoławczego, odnośnie prawidłowego sposobu kwalifiko-
wania zarzucanego uchybienia.  
Jak wspomniano na wstępie, autor tej kasacji formułuje pogląd, że z 
orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż „żądanie wezwania biegłych na 
rozprawę w celu umożliwienia stawiania im pytań i wyjaśniania istniejących 
niejasności nie może być oddalone”, przywołując na jego poparcie szereg 
orzeczeń tego Sądu. Wyprowadza zeń jednocześnie wniosek, że tym sa-
mym skoro wystawiona w tej sprawie opinia biegłych z Katedry i Zakładu 
Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w W. stanowiła kluczowy dowód, 
zaś oskarżony nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, 
to niedopuszczalne było oddalenie wniosku obrońcy o wezwanie i przesłu-
chanie biegłych, zwłaszcza gdy przychylał się do niego prokurator. Sam 
pogląd wyrażony w oparciu o przywoływane judykaty jest poprawny, czego 
niestety nie można powiedzieć o wysnutym z niego wniosku. Rzecz w tym, 
że w orzecznictwie Sądu Najwyższego – niezależnie od ogólnikowości nie-

 
6
których publikowanych tez, kiedy to należy konfrontować je z uzasadnie-
niem orzeczenia, z którego teza taka wynika - przyjmuje się ścisły związek 
potrzeby przesłuchania biegłych na rozprawie z okolicznościami wskaza-
nymi w art. 201 k.p.k. (art. 182 k.p.k. z 1969 r.). I tak, w przywołanym w ka-
sacji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1983 r., I KR 
120/83, OSNKW 1984, z. 5-6, poz. 62, wskazano rzeczywiście na potrzebę 
bezpośredniego przeprowadzenia dowodu na rozprawie, gdy ma on istotne 
znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego, a chodziło tu o opinię bie-
głych, ale z uzasadnienia orzeczenia wynika wyraźnie, że opinia owa „nie 
zawierała pełnej informacji o stanie psychicznym oskarżonego”, była więc 
opinią niepełną. Z kolei, w wyroku z dnia 3 sierpnia 1988 r., III KR 235/87, 
OSNKW 1988, z.1-2, poz.12, do którego także odwołuje się skarżący, 
przyjmując, że opinia nie powinna zawierać ocen odnośnie trafności innych 
opinii i wskazując na potrzebę przesłuchania eksperta, podniesiono w uza-
sadnieniu, że było to niezbędne, gdyż opinia ta „różniła się diametralnie od 
opinii wydanych przez (innych – SN) biegłych”, chodziło zatem o sprzecz-
ność między opiniami. Wreszcie, nawet w wyroku z dnia 7 grudnia 1989 r., 
IV KR 116/88, OSNKW 1989, z.3-4, poz. 30, z którego zaczerpnięto wręcz 
wyrażony w kasacji pogląd o potrzebie przesłuchania biegłego na rozpra-
wie, oddalono ówczesną rewizję opartą na obrazie art.9, 155 § 1 i art. 182 
k.p.k. z 1969 r. (obecne art. 6, 170 § 1 i art. 201 k.p.k.) wskazując, że opi-
nie uzupełniające uzyskane w toku procesu uznać należy za pełne i wy-
czerpujące. Każdorazowo zatem potrzebę przesłuchania biegłego odno-
śnie treści jego opinii wiąże się z niejasnością, niepełnością lub sprzeczno-
ścią ekspertyzy. Nie ma z tym nic wspólnego, podnoszona w kasacji oko-
liczność, że oskarżony nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu 
czynu ani, że oskarżyciel przychylał się do wniosku obrońcy o przesłucha-
nie biegłego z uwagi „na taką praktykę w Sądzie Rejonowym”. To nie te 
bowiem okoliczności wskazują na zaistnienie sytuacji określonych w art. 

 
7
201 k.p.k., lecz to, czy biegły lub biegli wypowiedzieli się w sposób pełny i 
jasny we wszystkich istotnych dla danego postępowania kwestiach.  
Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidywały, i nie 
przewidują, generalnego prawa strony do każdorazowego przesłuchania 
biegłego po złożeniu przez niego opinii. Może ona zasadnie żądać takiego 
przesłuchania jedynie w tych wypadkach, w jakich sąd może także z urzę-
du zarządzić przesłuchanie biegłego mimo złożonej przez niego eksperty-
zy. To zatem strona przedstawiająca wniosek o wezwanie eksperta w celu 
jego przesłuchania powinna wykazać, w jakim zakresie złożona na piśmie 
opinia jest niepełna lub niejasna, czy wewnętrznie sprzeczna albo na czym 
polega jest sprzeczność z inną opinią wydaną w tej sprawie, a więc upraw-
dopodobnić zaistnienie sytuacji wskazanych w art. 201 k.p.k. Samo ogólne 
stwierdzenie, że wnioskodawca chce uzyskać informacje odnośnie okre-
ślonych okoliczności, o których mowa w opinii, nie spełnia wymogów 
uwzględnienia takiego wniosku i wezwania biegłego lub biegłych na roz-
prawę. W sprawie niniejszej we wniosku obrońcy złożonym na rozprawie 
głównej w dniu 10 maja 2004 r. – po uprzednim oddaleniu wniosku o we-
zwanie nowych biegłych, której to decyzji kasacja nie kwestionuje – o we-
zwanie celem przesłuchania autorów opinii podano jedynie, że chodzi o 
przesłuchanie odnośnie „prawidłowości leczenia na oddziale kardiologicz-
nym, prawidłowości diagnozowania, faktu czy okoliczność leczenia prze-
ciwstrząsowego na pododdziale intensywnej opieki medycznej oddziału 
chirurgicznego miała wpływ na stan zdrowie pacjenta i czy prawidłowe było 
postępowanie lekarzy w tym względzie”. Treść tego wniosku w ogóle nie 
wskazuje, w jakim aspekcie wydane w sprawie opinie (podstawowa i uzu-
pełniająca), są niepełne, niejasne czy wzajemnie sprzeczne. Zauważyć 
trzeba, że przedmiotem postępowania była odpowiedzialność oskarżone-
go, jako lekarza dyżurnego na oddziale kardiologicznym, za narażenie po-
krzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, przez nie-

 
8
rozpoznanie świeżego zawału mięśnia sercowego powikłanego ze stanem 
kardiogennym i przeniesienie go na odział chirurgii. Z opinii biegłych zaś 
wynikało, że już pierwsze z badań zarządzonych przez oskarżonego po 
godz.1800 wykazywało „cechy tworzącego się zawału”, zaś badanie drugie 
z godz. 2015 dawało już „ewidentne cechy zawału ściany przedniej” i „wy-
tworzenie się zawału mięśnia sercowego”, dlatego przekazanie pacjenta na 
oddział chirurgiczny z uwagi na skarżenie się pacjenta na bóle brzucha, 
którą mogą być także objawem wskazanego zawału było błędem medycz-
nym, przy czym biegli podali także, w oparciu zeznania świadków z akt 
sprawy, że lekarze chirurdzy podjęli się zabiegu jamy brzusznej pokrzyw-
dzonego ze względu na wykluczenie przez kardiologów zawału mięśnia 
sercowego, choć „przed takim zabiegiem należało chorego wyprowadzić ze 
wstrząsu (niezależnie od nie rozpoznania przez kardiologów zawału mię-
śnia sercowego)”. W efekcie po tym zabiegu pacjent zmarł, a sekcja zwłok 
wykazała m.in. świeży zawał mięśnia sercowego ściany przedniej i bocznej 
lewej komory serca, zwłóknienie śródmiąższowe mięśnia sercowego, uo-
gólnioną miażdżycę tętnic oraz stan po otwarciu jamy otrzewnowej i jej 
kontroli, przy czym przyczyną zgonu był zawał mięśnia sercowego. Powyż-
sze wskazuje, że opinie biegłych zawierały informacje odnośnie okoliczno-
ści podnoszonych we wniosku o ich przesłuchanie, a sam wniosek nie po-
dawał, jakie to fragmenty opinii są niejasne, niepełne, czy wskazują na 
wewnętrzną sprzeczność wypowiedzi biegłych. Stąd też Sąd pierwszej in-
stancji oddalił go argumentując, że „treść opinii pisemnej zawiera odpowie-
dzi na wszystkie pytania postawione przez obrońcę” uznając też, że argu-
ment prokuratora przychylającego się do wniosku obrońcy z uwagi na do-
tychczasową praktykę tegoż sądu „nie zasługuje na uwzględnienie”. Po-
nieważ także w apelacji, przy podniesieniu zarzutu obrazy art. 170 k.p.k. 
przez oddalenie wniosku o przesłuchanie biegłych, nie wskazano na żadne 
okoliczności, które czyniłyby zasadną tezę o potrzebie ich przesłuchania ze 

 
9
względu na treść art. 201 k.p.k., sąd odwoławczy trafnie uznał, że decyzja 
Sądu Rejonowego była zasadna. Autor kasacji także nie podaje jakichkol-
wiek informacji, które wskazywałyby na zaistnienie sytuacji określonych w 
tym przepisie. Wyjaśniono zaś wcześniej, że przywołanie w tej skardze ta-
kich faktów, jak brak przyznania się oskarżonego do zarzucanego mu czy-
nu, czy popieranie wniosku przez oskarżyciela nie stanowi o istnieniu pod-
staw do wezwania biegłych w celu ich przesłuchania. Kontradyktoryjność 
procesu karnego w zakresie dowodu opinii biegłych nie może być bowiem 
rozumiana jako nakaz umożliwienia przez sąd stronom rozmowy z biegły-
mi, gdy tego sobie tylko życzą, lecz polega na stworzeniu im możliwości 
przesłuchania ekspertów, gdy sporządzona przez biegłych na piśmie opinia 
zawiera mankamenty, o jakich mowa w art. 201 k.p.k.  
  Tym samym, nie można też mówić o obrazie art. 6 k.p.k., czyli pra-
wa do obrony. Prawo to nie może być bowiem także rozumiane jako 
uprawnienie do przesłuchiwania przez oskarżonego i jego obrońcę bie-
głych bez względu na to, czy w ogóle istnieje procesowa potrzeba w tej 
materii. Jeżeli oskarżony lub jego obrońca dostrzegają kwestie, których 
opinia biegłych nie wyjaśnia, to powinni wskazać organowi postępowania, 
w jakim zakresie ekspertyza ta nie spełnia wymogów określonych przepi-
sami prawa, a więc, w czym upatrują jej niepełności, niejasności lub 
sprzeczności. W sprawie tej tego jednak nie uczyniono. 
W konsekwencji wysuwany w kasacji zarzut w realiach niniejszej 
sprawy się nie potwierdził. Zarzucane uchybienie nie miało bowiem miej-
sca, a żaden – ze wskazywanych jako naruszone przepisów – nie został 
przez sąd obrażony. Dlatego Sąd Najwyższy skargę tę oddalił.  
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w wyroku.