III KK 536/23

Sąd Najwyższy2023-12-21
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjaniepoczytalnośćumorzenie postępowaniabezstronność sędziegoprawo karne procesoweSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy oskarżonego J.O. od wyroku umarzającego postępowanie z powodu niepoczytalności, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy J.O. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Leżajsku umarzający postępowanie karne wobec J.O. z powodu niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.). Obrońca zarzucał rażące naruszenie prawa, w tym przepisów dotyczących bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) oraz podstaw umorzenia postępowania (art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.), kwestionując opinię psychiatryczną. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując, że zarzuty dotyczyły głównie ustaleń faktycznych i orzeczenia sądu pierwszej instancji, a nie uchybień sądu odwoławczego.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę oskarżonego J.O. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt III Ka 829/22, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Leżajsku z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II K 202/21. Wyrokiem Sądu Rejonowego postępowanie karne wobec J.O. o czyny z art. 191 § 1 k.k. zostało umorzone na podstawie art. 31 § 1 k.k. z powodu niepoczytalności. Obrońca w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym art. 41 § 1 k.p.k. (naruszenie bezstronności sędziego) oraz art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. (błędne zastosowanie art. 31 § 1 k.k. zamiast art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. i kwestionowanie opinii psychiatrycznej). Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że środek ten służy zwalczaniu uchybień sądu odwoławczego, a zarzuty obrońcy dotyczyły głównie ustaleń faktycznych i orzeczenia sądu pierwszej instancji, a nie nierzetelnego rozpoznania apelacji przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy obciążył oskarżonego kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja może być wniesiona jedynie od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie i tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Kwestionowanie rozstrzygnięć sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalne w kasacji, chyba że zarzuca się sądowi odwoławczemu nierzetelne rozpoznanie apelacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że kasacja jest środkiem nadzwyczajnym, którego zakres stosowania jest ograniczony. Nie jest dopuszczalne w kasacji kwestionowanie ustaleń faktycznych i rozstrzygnięć sądu pierwszej instancji. Jedynym sposobem na podniesienie takich zarzutów jest wykazanie, że sąd odwoławczy nierzetelnie rozpoznał apelację, w której te uchybienia były podnoszone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście kosztów)

Strony

NazwaTypRola
J. O.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 31 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa umorzenia postępowania karnego z powodu niepoczytalności sprawcy.

k.k. art. 191 § § 1

Kodeks karny

Czyn zabroniony polegający na zmuszeniu do określonego zachowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący obowiązku wyłączenia sędziego w przypadku uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis określający negatywne przesłanki procesowe, w tym brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu (pkt 1) lub inne okoliczności wyłączające ściganie (pkt 2).

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

Określa dopuszczalność wniesienia kasacji od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy kasacji, w tym uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. lub inne rażące naruszenie prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zarzuty kasacyjne dotyczą ustaleń faktycznych i orzeczenia sądu pierwszej instancji, a nie uchybień sądu odwoławczego. Nie jest dopuszczalne w kasacji kwestionowanie rozstrzygnięć sądu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 41 § 1 k.p.k. poprzez uznanie braku wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez zastosowanie art. 31 § 1 k.k. jako podstawy umorzenia. Zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i oparcie umorzenia na art. 31 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego kasacja okazała się oczywiście bezzasadna nie jest zatem dopuszczalne w kasacji kwestionowanie rozstrzygnięć podejmowanych przez Sąd I instancji Istota zarzutów procesowych sprowadza się zatem do kwestionowania wciąż tylko i wyłącznie ustaleń faktycznych sprawy.

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Zakres dopuszczalności kasacji, niedopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych i orzeczeń sądu pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zarzutów podniesionych przez obrońcę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy procedury kasacyjnej i prawidłowości formułowania zarzutów, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności ze względu na brak nietypowych faktów.

Kasacja oddalona: Sąd Najwyższy przypomina o granicach postępowania odwoławczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 536/23
POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 grudnia 2023 r.,
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
sprawy
J. O.,
wobec którego na podstawie art. 31 § 1 k.k. umorzono postępowanie
o czyny z art. 191 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt III Ka 829/22,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Leżajsku
z dnia 28 czerwca 2022 r, sygn. akt II K 202/21,
p o s t a n a w i a:
1)
oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2)
obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Leżajsku z dnia 28 czerwca 2022 r. (sygn. akt II K 202/21) wobec J. O. postępowanie karne o ciąg przestępstw z art. 191 § 1 k.k. zostało umorzone z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 31 § 1 k.k. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2023 r. (sygn. akt III Ka 829/22).
Od powyższego orzeczenia kasację wniósł obrońca J. O., zarzucając wyrokowi
„rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to:
• naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 41 § 1 k.p.k. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie - co zdaniem Skarżącego jest stanowiskiem błędnym - nie mamy do czynienia z taką sytuacją, w której należało na podstawie okoliczności sprawy podjąć wątpliwość co do bezstronności sędziego - podczas gdy zdaniem Skarżącego o braku tej bezstronności - wbrew stanowisku Sądu nie świadczyło jedynie subiektywne przekonanie Skarżącego, a fakty, które podawał Skarżący w toku całego postępowania, tj. nieujawnianie w protokole rozprawy uwag Skarżącego, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż zdaniem Skarżącego uwagi te nie wykraczały poza potrzebę stwierdzenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - zatem nie było podstaw do odmowy uwzględnienia ich w treści protokołu, Skarżący ponadto zwraca uwagę, iż składanie przez niego wniosków w toku procesu - o wyłączenie sędziego nie było spowodowane chęcią obstrukcji postępowania - jak to stwierdził Sąd, a jedynie zagwarantowanie sobie prawa do bezstronnego i rzetelnego procesu.
•
naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez jego zastosowanie, a tym samym uznanie, iż w niniejszej sprawie - zdaniem Skarżącego - błędnie wskazano jako podstawę wydania orzeczenia umarzającego postępowanie karne z powołaniem się na niepoczytalność Skarżącego J. O., a więc opierając się o art. 31 § 1 k.k. bowiem jego zdaniem - podstawą umorzenia postępowania powinien być art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. tj., iż czynu nie popełniono, bądź brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia - skarżący bowiem w całości kwestionuje opinię psychiatryczno - psychologiczną, która zalega w aktach sprawy, zarówno co do sposobu i przebiegu badania jego osoby, jak i co do wniosków końcowych opinii.
•
naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i nie wskazanie jako podstawy umorzenia postępowania tego przepisu - a co za tym idzie uznanie, iż należy umorzyć postępowanie karne w odniesieniu do osoby Skarżącego z powołaniem się na niepoczytalność Skarżącego J. O., a więc opierając się o art. 31 § 1 k.k. skarżący bowiem w całości kwestionuje opinię psychiatryczno - psychologiczną, która zalega w aktach sprawy, zarówno co do sposobu i przebiegu badania jego osoby, jak i co do wniosków końcowych opinii.”
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie w całości oraz orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.
Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.
Zarzuty kasacyjne, pomimo, że sformułowane stosunkowo obszernie nie dotyczą jednak wyroku Sądu II instancji. A przypomnieć wypada, że nadzwyczajny środek odwoławczy, zgodnie z art. 519 k.p.k. może być wniesiony przez stronę wyłącznie od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie, zaś zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. jedynie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Nie jest zatem dopuszczalne w kasacji kwestionowanie rozstrzygnięć podejmowanych przez Sąd I instancji. Jedynym sposobem, by dotknąć tych ewentualnych uchybień jest zarzucenie sądowi odwoławczemu, iż nierzetelnie rozpoznał apelację, w której na owe uchybienia wskazywano. Istota zarzutów procesowych sprowadza się zatem do kwestionowania wciąż tylko i wyłącznie ustaleń faktycznych sprawy.
Kasacja nie zawiera jakiejkolwiek merytorycznej argumentacji, która wykazywałaby, że przepis art. 41 k.p.k. oraz art. 17 § 1 k.p.k. naruszył w toku postępowania odwoławczego Sąd II instancji. Z uzasadnienia wyroku tego Sądu i apelacji niezbicie wynika, że to zarzuty tyczące wyłącznie treści orzeczenia pierwszoisntancyjnego.
Z uwagi na powyższe należało orzec jak w sentencji.
[PGW]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI