III KK 454/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego M. K. od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w L. z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II K (...). Sąd Rejonowy uznał M. K. winnym czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 lata próby. Kasacja zarzucała rażące naruszenie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez prowadzenie postępowania bez udziału obrońcy, mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonego, których sąd nie wyjaśnił. Sąd Najwyższy podzielił argumentację Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazując, że informacja o poprzedniej karalności z art. 31 § 2 k.k. w połączeniu z wiarygodną informacją o hospitalizacji psychiatrycznej oskarżonego powinna wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności i zdolności do obrony. Brak zapewnienia obrony obligatoryjnej stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie treści art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku zapewnienia obrony obligatoryjnej w przypadku wątpliwości co do poczytalności oskarżonego oraz stosowania art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie istniały konkretne przesłanki wskazujące na potrzebę obrony obligatoryjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prowadzenie postępowania karnego bez udziału obrońcy, mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonego, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowadzenie postępowania bez udziału obrońcy, gdy istniały uzasadnione wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonego, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że informacja o poprzedniej karalności z art. 31 § 2 k.k. w połączeniu z hospitalizacją psychiatryczną oskarżonego powinna wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności i zdolności do obrony. Brak zapewnienia obrony obligatoryjnej w takiej sytuacji jest rażącym naruszeniem prawa procesowego.
Czy obowiązek zapewnienia obrony obligatoryjnej powstaje z chwilą powzięcia przez organ procesowy uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego lub pojawienia się okoliczności, które powinny takie wątpliwości wzbudzić?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek zapewnienia obrony obligatoryjnej powstaje od chwili ujawnienia się uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego lub okoliczności, które powinny takie wątpliwości wzbudzić.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na bogate orzecznictwo, które jasno stanowi, że obowiązek obrony obligatoryjnej jest związany z sytuacją przewidzianą w art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. od momentu, gdy organ procesowy powziął uzasadnione wątpliwości lub pojawiły się okoliczności je wzbudzające.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 79 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zapewnienia obrony obligatoryjnej związany jest z sytuacją przewidzianą w tym przepisie od chwili jej ujawnienia, tj. powzięcia przez organ procesowy uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności lub pojawienia się okoliczności, które powinny taką uzasadnioną wątpliwość wzbudzić.
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konglomerat informacji o stanie psychicznym oskarżonego obligował przewodniczącego do wyjaśnienia tak istotnych okoliczności sprawy, które wiązały się z koniecznością zapewnienia oskarżonemu obrony obligatoryjnej.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie sprawy bez obowiązkowego udziału obrońcy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Pomocnicze
k.k. art. 279 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 283
Kodeks karny
k.k. art. 31 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 479 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowadzenie postępowania bez udziału obrońcy, mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonego, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.). • Informacja o poprzedniej karalności z art. 31 § 2 k.k. w połączeniu z hospitalizacją psychiatryczną oskarżonego powinna wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności i zdolności do obrony. • Sąd miał obowiązek wyjaśnienia wątpliwości co do stanu psychicznego oskarżonego i zapewnienia mu obrony obligatoryjnej (art. 366 § 1 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza • uzasadnione wątpliwości co do stanu poczytalności • obowiązek zapewnienia obrony obligatoryjnej • konglomerat informacji o stanie psychicznym oskarżonego obligował przewodniczącego do wyjaśnienia tak istotnych okoliczności sprawy
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący
Józef Szewczyk
członek
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku zapewnienia obrony obligatoryjnej w przypadku wątpliwości co do poczytalności oskarżonego oraz stosowania art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie istniały konkretne przesłanki wskazujące na potrzebę obrony obligatoryjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony i pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy proceduralne sądów niższych instancji, nawet w przypadku wyroków zaocznych.
“Sąd Najwyższy: Brak obrońcy mimo problemów psychicznych skazanego to poważne naruszenie prawa!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.