Orzeczenie · 2013-02-07

III KK 445/12

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2013-02-07
SNKarneprawo karne materialneWysokanajwyższy
prawo do obronynaruszenie procedurykasacjaSąd Najwyższyobrońcaodroczenie rozprawyart. 6 k.p.k.art. 117 k.p.k.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanych J. M., S. B., S. K. i A. K., którzy zostali uznani za winnych popełnienia przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. i skazani na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Kasacja dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w Ł., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ł. Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja jest oczywiście zasadna, ponieważ doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 117 § 2 k.p.k., co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku. Naruszenie to polegało na pozbawieniu oskarżonych prawa do korzystania z pomocy ustanowionego w sprawie obrońcy (art. 6 k.p.k.). Obrońca nie stawił się na rozprawie apelacyjnej z powodu nagłego pobytu w szpitalu, co udokumentował zaświadczeniem i złożył wniosek o odroczenie terminu rozprawy, jednocześnie oświadczając, że nie był w stanie zapewnić zastępstwa. Sąd Okręgowy nie uwzględnił tego wniosku, powołując się na art. 37a Prawa o adwokaturze, uznając, że obrońca nie wywiązał się z obowiązku zapewnienia zastępstwa. Sąd Najwyższy uznał to stanowisko za błędne, wskazując, że obrońca wykazał, iż z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł się wywiązać z obowiązku zastępstwa. Podkreślono, że prawo do obrony jest zasadą konstytucyjną i nie może być ograniczane w sposób przyjęty przez Sąd Okręgowy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Naruszenie prawa do obrony poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy z powodu nieobecności obrońcy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, ale ogólna zasada prawa do obrony ma uniwersalne zastosowanie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej bez udziału obrońcy, którego wniosek o odroczenie z powodu nagłego pobytu w szpitalu został oddalony, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i ograniczenie prawa do obrony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej bez udziału obrońcy, którego nieobecność była usprawiedliwiona nagłym pobytem w szpitalu i brakiem możliwości zapewnienia zastępstwa, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i ograniczenie prawa do obrony.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 37a Prawa o adwokaturze, uznając, że obrońca naruszył obowiązek zapewnienia zastępstwa mimo udokumentowania niemożności stawiennictwa z przyczyn od niego niezależnych. Prawo do obrony jest zasadą konstytucyjną i nie może być ograniczane przez błędną interpretację przepisów proceduralnych.

Jaka jest relacja między art. 117 § 2 k.p.k. a art. 37a Prawa o adwokaturze w kontekście usprawiedliwienia nieobecności obrońcy na rozprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Art. 37a Prawa o adwokaturze nie może być traktowany jako przepis szczególny wobec art. 117 § 2 k.p.k. w sposób prowadzący do ograniczenia prawa do obrony.

Uzasadnienie

Obowiązek zapewnienia zastępstwa przez adwokata (art. 37a pr. adw.) nie może prowadzić do sytuacji, w której oskarżony zostaje pozbawiony pomocy obrońcy, jeśli ten ostatni usprawiedliwił swoją nieobecność w sposób zgodny z art. 117 § 2 k.p.k. i wykazał niemożność zapewnienia zastępstwa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skazani (poprzez Rzecznika Praw Obywatelskich)

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaskazany
S. B.osoba_fizycznaskazany
S. K.osoba_fizycznaskazany
A. K.osoba_fizycznaskazany
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 278 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 6

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 117 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 42 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

pr. adw. art. 37a

Ustawa - Prawo o adwokaturze

k.p.k. art. 538 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej bez udziału obrońcy, którego nieobecność była usprawiedliwiona, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. • Oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy z powodu nagłego pobytu obrońcy w szpitalu i braku możliwości zapewnienia zastępstwa narusza prawo do obrony. • Art. 37a Prawa o adwokaturze nie może być podstawą do ograniczenia konstytucyjnego prawa do obrony.

Godne uwagi sformułowania

Doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 117 § 2 k.p.k., co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku z uwagi na pozbawienia oskarżonych prawa do korzystania z pomocy ustanowionego w sprawie obrońcy (art. 6 k.p.k.). • Zasada prawa do obrony, w tym korzystania z pomocy obrońcy, jest zasadą rangi konstytucyjnej (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) i nie podlega ograniczeniu w sposób przyjęty przez Sąd odwoławczy.

Skład orzekający

Roman Sądej

przewodniczący

Rafał Malarski

członek

Dariusz Świecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie prawa do obrony poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy z powodu nieobecności obrońcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, ale ogólna zasada prawa do obrony ma uniwersalne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony w procesie karnym i pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w interpretacji przepisów proceduralnych.

Sąd Najwyższy: Brak obrońcy na rozprawie to poważne naruszenie prawa do obrony!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst