III KK 439/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na zarzucie, że sędzia został powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r., co miało budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niezasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., wyłączenie sędziego następuje, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, rozumianą obiektywnie. Sąd wskazał, że sam fakt powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej nowymi przepisami nie jest wystarczającą przesłanką do wyłączenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności do wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20), który stwierdził niezgodność z Konstytucją uchwały połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA 1-4110-1/20), na którą powoływał się obrońca. Sąd Najwyższy podkreślił nadrzędną moc obowiązującą i ostateczność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, odrzucając możliwość kwestionowania tych orzeczeń przez inne organy państwa. Wskazano, że wątpliwości co do procedury wyboru sędziów TK nie mogą prowadzić do kwestionowania jego orzeczeń. Sąd podkreślił, że zasada bezstronności sędziego jest wartością konstytucyjną, ale musi być wykazywana konkretnymi okolicznościami, a nie ogólnymi zarzutami ustrojowymi. W związku z tym, wniosek obrońcy, oparty wyłącznie na okolicznościach ustrojowych, nie został uwzględniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących nominacji sędziowskich w kontekście zmian w KRS i orzecznictwa TK. Potwierdzenie nadrzędności orzeczeń TK nad stanowiskiem SN w kwestiach ustrojowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nominacjami sędziowskimi i orzecznictwem TK, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczność powołania sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama okoliczność powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności musi być uzasadniona obiektywnymi przesłankami, a nie opierać się na ogólnych zarzutach ustrojowych. Odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady mocy obowiązującej jego orzeczeń, odrzucając możliwość kwestionowania ich przez Sąd Najwyższy. Stwierdził, że brak jest konkretnych okoliczności wskazujących na brak bezstronności sędziego w danej sprawie.
Jaka jest moc prawna i skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w polskim porządku prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, i nie mogą być kwestionowane ani weryfikowane przez inne organy państwa, w tym Sąd Najwyższy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił znaczenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, podkreślając, że orzeczenia TK są wiążące dla wszystkich organów władzy publicznej, w tym dla SN. Odmówił przyznania sobie kompetencji do stwierdzania nieskuteczności orzeczeń TK lub podważania ich ważności z powodu sposobu powołania sędziów TK. Podkreślono, że takie działania destabilizują porządek prawny i naruszają zasadę zaufania do państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. M. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwość ta musi być uzasadniona obiektywnymi przesłankami, a nie ogólnymi zarzutami ustrojowymi.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że są wiążące dla wszystkich organów państwa i nie mogą być kwestionowane.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy tej ustawy ukształtowały skład Krajowej Rady Sądownictwa, na wniosek której powołano sędziego, co było podstawą wniosku o wyłączenie.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wspomniany w kontekście zarzutu nienależytej obsady sądu, jako bezwzględna przesłanka odwoławcza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obiektywna ocena bezstronności sędziego wymaga konkretnych, uzasadnionych przesłanek, a nie ogólnych zarzutów ustrojowych. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że nie mogą być kwestionowane przez inne organy państwa. • Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do weryfikowania lub negowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. • Zasada domniemania bezstronności sądu obowiązuje, a konieczność wyłączenia sędziego musi być wykazana konkretnymi okolicznościami. • Wątpliwości co do procedury wyboru sędziów TK nie mogą prowadzić do kwestionowania jego orzeczeń.
Odrzucone argumenty
Sędzia SN M. M. został powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co budzi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
Obiektywna bezstronność sędziego • uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności • przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu • uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA 1-4110-1/20, jest niezgodna z [...] Konstytucji RP • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne • Sąd Najwyższy nie ma bowiem kompetencji do stwierdzenia „nieskuteczności” orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego lub uznania ich za „sententia non existens” • Tribunal locutus, causa finita • niepodważalność orzeczenia oznacza, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie może zostać uchylone ani zmienione przez żaden organ państwa • paserstwo konstytucyjne • sąd bezstronny to sąd, który nie kieruje się preferencjami ani uprzedzeniami w stosunku do żadnej ze stron • nie może być sędzią bezstronnym sędzia zawisły
Skład orzekający
Anna Dziergawka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących nominacji sędziowskich w kontekście zmian w KRS i orzecznictwa TK. Potwierdzenie nadrzędności orzeczeń TK nad stanowiskiem SN w kwestiach ustrojowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nominacjami sędziowskimi i orzecznictwem TK, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i relacji między Sądami a Trybunałem Konstytucyjnym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy kontra Trybunał Konstytucyjny: Kto ma ostatnie słowo w sprawach ustrojowych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.