III KK 437/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego D. K., który został skazany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) oraz niezatrzymanie się na polecenie policji (art. 178b k.k.), mimo ograniczonej zdolności do pokierowania swoim postępowaniem (art. 31 § 2 k.k.). Sąd Rejonowy wymierzył karę grzywny, zakaz prowadzenia pojazdów i świadczenie pieniężne. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Kasacja zarzucała rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, w tym art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.k. i art. 29 k.p.k. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 EKPC, wskazując na rzekomą nienależną obsadę sądu (dwóch sędziów zamiast jednego) oraz naruszenie art. 41 k.p.k. i art. 40 k.p.k. przez rozpoznanie sprawy przez sędziów, którzy nie gwarantowali niezawisłości i bezstronności. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nienależyte ustosunkowanie się do zarzutów apelacji, w tym dotyczących sprzecznych opinii psychiatrycznych. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Stwierdzono, że kasacja mogła być rozpoznana jedynie w zakresie bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 439 k.p.k.), zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k., ponieważ kara grzywny nie jest karą pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że nie zaistniała żadna z bezwzględnych przyczyn odwoławczych. W szczególności, protokół rozprawy wskazywał na procedowanie w składzie jednego sędziego, a argumenty dotyczące nienależytej obsady sądu i niezawisłości sędziów zostały odrzucone w świetle aktualnych przepisów (art. 42a Prawa o ustroju sądów powszechnych, art. 29 Ustawy o Sądzie Najwyższym) i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wykluczają badanie tych kwestii w trybie kasacyjnym jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Pozostałe zarzuty, niebędące bezwzględnymi przyczynami odwoławczymi, nie podlegały rozpoznaniu. Skazany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych w kasacji, w szczególności w kontekście niezawisłości i bezstronności sędziego oraz składu sądu, a także ograniczeń w zakresie rozpoznawania zarzutów w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowymi przepisami dotyczącymi statusu sędziów i ich powoływania, a także ścisłych wymogów formalnych postępowania kasacyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziego, w tym kwestie związane z jego powołaniem przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w nowym trybie, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego sądu powszechnego mogą być weryfikowane jedynie w trybie procedury przewidzianej w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych (art. 42a p.u.s.p.), która wyłącza możliwość badania tych przesłanek w innym trybie, w tym w postępowaniu kasacyjnym jako bezwzględnej przyczynie odwoławczej. Badanie tych kwestii w trybie kasacyjnym wprowadzałoby nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym i stanowiłoby naruszenie przepisów Konstytucji i ustaw.
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie nieznanym ustawie (np. dwóch sędziów zamiast jednego) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono rozpoznania sprawy w składzie nieznanym ustawie. Protokół rozprawy wskazywał na procedowanie w składzie jednego sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu nienależytej obsady sądu, wskazując, że protokół rozprawy głównej z dnia 26 września 2024 r. jednoznacznie wykazał, iż sąd odwoławczy procedował w składzie jednego sędziego, a nie dwóch, jak twierdził obrońca. Wniosek o wyłączenie sędziego został rozpoznany postanowieniem z dnia 11 października 2024 r.
Czy zarzuty dotyczące nienależytego rozpoznania zarzutów apelacji przez sąd odwoławczy, w tym wadliwej oceny dowodów i sprzecznych opinii psychiatrycznych, mogą stanowić podstawę kasacji, jeśli nie są bezwzględnymi przyczynami odwoławczymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty te nie dotyczą bezwzględnych przyczyn odwoławczych wymienionych w art. 439 k.p.k., nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k., kasacja może być wniesiona wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. W przypadku braku bezwzględnych przyczyn odwoławczych, inne zarzuty, nawet dotyczące wadliwej kontroli odwoławczej, nie podlegają rozpoznaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (47)
Główne
k.k. art. 178a § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 178b
Kodeks karny
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § § 4 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
p.u.s.p. art. 42a
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
uSN art. 29
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 31 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 60 § § 1, § 6 pkt 4
Kodeks karny
k.k. art. 33 § § 1 i 3
Kodeks karny
k.k. art. 42 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 43 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 43a § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 63 § § 4
Kodeks karny
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 8
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 29
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 169
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 183 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
TUE art. 4 § ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
EKPCz art. 6 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPCz art. 13
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Nie zachodzą bezwzględne przyczyny odwoławcze z art. 439 § 1 k.p.k. • Kwestie niezawisłości i bezstronności sędziego nie mogą być badane w trybie kasacyjnym jako bezwzględna przyczyna odwoławcza. • Protokół rozprawy potwierdza procedowanie w składzie jednego sędziego.
Odrzucone argumenty
Rażąca obraza przepisów prawa procesowego, w tym nienależyta obsada sądu (dwóch sędziów zamiast jednego). • Naruszenie art. 41 k.p.k. i art. 40 k.p.k. przez rozpoznanie sprawy przez sędziów niegwarantujących niezawisłości i bezstronności. • Nienależyte rozpoznanie zarzutów apelacji przez sąd odwoławczy, w tym wadliwa ocena dowodów i sprzecznych opinii psychiatrycznych.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiona wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia • strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania • ograniczenie to nie będzie dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. • wbrew jednak twierdzeniom skarżącego w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała żadna z bezwzględnych przyczyn odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. • tradycyjnie wiązana była i nadal być musi wyłącznie z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw • uchybienia związane z zasiadaniem w składzie orzekającym osoby, co do której zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k., konsekwentnie traktowane są jako względne przyczyny odwoławcze • powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […]
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych w kasacji, w szczególności w kontekście niezawisłości i bezstronności sędziego oraz składu sądu, a także ograniczeń w zakresie rozpoznawania zarzutów w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowymi przepisami dotyczącymi statusu sędziów i ich powoływania, a także ścisłych wymogów formalnych postępowania kasacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do rzetelnego procesu i niezawisłością sędziowską, które są przedmiotem publicznej debaty. Wyjaśnia, jakie zarzuty mogą być podnoszone w kasacji i jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące składu sądu i niezawisłości sędziów.
“Niezawisłość sędziego w kasacji: Sąd Najwyższy wyjaśnia granice zarzutów proceduralnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.