III KK 436/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie kasacyjnej III KK 436/24 obrońca skazanego M.K. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.M. od udziału w sprawie. Podstawą wniosku były wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego, wynikające z procedury jego powołania na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. Obrońca powołał się na wcześniejsze postanowienia Sądu Najwyższego z października 2024 r. i stycznia 2025 r., które uwzględniły analogiczne wnioski dotyczące innych sędziów. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał go za zasadny, wskazując, że udział sędziego M.M. mógłby naruszyć zasadę nemo iudex in causa sua oraz standardy uczciwego procesu wynikające z art. 6 EKPC. Sąd odwołał się do uchwał Sądu Najwyższego z 2020 r. i 2022 r., które stwierdzały nienależytą obsadę sądu w przypadku udziału osób powołanych w podobnej procedurze. Jednocześnie Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie innych sędziów (A.B., A.D., Z.K., S.S., R.W.) od udziału w sprawie 'na przyszłość', argumentując, że polskie prawo procesowe nie przewiduje takiego rodzaju wyłączenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego w sprawach kasacyjnych ze względu na wątpliwości co do procedury powołania na urząd, w kontekście art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 6 EKPC.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą powołania sędziów SN na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. oraz wniosków o wyłączenie składanych w trakcie postępowania kasacyjnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, oparty na wątpliwościach co do procedury powołania sędziego na urząd, powinien zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej został uwzględniony, ponieważ udział sędziego powołanego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. mógł budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości, zwłaszcza w kontekście zarzutu nienależytej obsady sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że udział sędziego powołanego w procedurze budzącej wątpliwości może naruszać zasadę nemo iudex in causa sua oraz standardy uczciwego procesu (art. 6 EKPC), odwołując się do wcześniejszych uchwał i postanowień SN w podobnych sprawach.
Czy możliwe jest wyłączenie sędziego od udziału w sprawie 'na przyszłość', zapobiegawczo, zanim zostanie on wyznaczony do składu orzekającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polskie prawo procesowe nie przewiduje wyłączenia sędziego od udziału w sprawie 'na przyszłość' lub zapobiegawczo, gdy nie został on jeszcze wyznaczony do składu orzekającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym wyłączenie sędziego jest możliwe tylko w odniesieniu do konkretnej sprawy, w której ma on orzekać.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | wnioskodawca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Gwarancja prawa do uczciwego procesu, w tym prawa do niezależnego i bezstronnego sądu.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa nadużycia władzy.
k.k. art. 37a
Kodeks karny
Przepis dotyczący łączenia kar.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada działania prawa karnego w czasie.
k.p.k. art. 523 § § 4 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Określa możliwość zaskarżenia kasacją wyroku sądu odwoławczego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., na mocy której ukształtowano skład KRS.
k.p.k. art. 41 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. narusza zasadę nemo iudex in causa sua i standardy uczciwego procesu. • Istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. • Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziów od udziału w sprawie 'na przyszłość' lub zapobiegawczo nie podlega rozpoznaniu, gdyż polskie prawo procesowe tego nie przewiduje.
Godne uwagi sformułowania
na każdym etapie postępowania wyznaczane składy były nienależycie obsadzone • sędzia orzekająca w pierwszej instancji w sprawie M. K. została powołana do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • sąd w składzie z wymienionymi w tych punktach osobami nie gwarantuje skazanemu uczciwego procesu • zasada nemo iudex in causa sua • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego, nie może być rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. • Procedura karna nie przewiduje bowiem wyłączenia sędziego od udziału w sprawie 'na przyszłość, zapobiegawczo', tj. kiedy sędzia ten nie został jeszcze wyznaczony do składu orzekającego.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący
M.M.
członek
A.B.
członek
A.D.
członek
Z.K.
członek
S.S.
członek
R.W.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego w sprawach kasacyjnych ze względu na wątpliwości co do procedury powołania na urząd, w kontekście art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 6 EKPC."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą powołania sędziów SN na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. oraz wniosków o wyłączenie składanych w trakcie postępowania kasacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i uczciwego procesu w kontekście zmian w sądownictwie, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wątpliwości co do jego powołania. Czy to zagrożenie dla uczciwego procesu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.