III KK 430/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w L., który skazał Z.T. za przestępstwo z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. (spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z przekroczeniem granic obrony koniecznej) oraz za znieważenie funkcjonariuszy policji. Sąd Rejonowy wydał wyrok skazujący w trybie art. 387 § 1 k.p.k., odstępując od wymierzenia kary za oba czyny. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów procesowych, w szczególności art. 387 § 2 k.p.k., poprzez uwzględnienie wniosku oskarżonego o skazanie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mimo wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu i rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska kasacji, uznając, że sąd pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby rozstrzygnąć, czy oskarżony działał w warunkach obrony koniecznej, czy też przekroczył jej granice. Podkreślono, że dodatkowy motyw działania, taki jak chęć doprowadzenia do ujęcia napastnika, nie wyklucza zastosowania art. 25 § 1 k.k. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących trybu skazania bez rozprawy (art. 387 k.p.k.) oraz zasad stosowania obrony koniecznej (art. 25 k.k.) w kontekście wątpliwości faktycznych i prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd pierwszej instancji zastosował tryb skazania bez rozprawy, mimo istnienia wątpliwości co do podstawowych kwestii prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może wydać wyrok skazujący bez przeprowadzania postępowania dowodowego w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu i przebiegu zdarzenia, w szczególności co do tego, czy doszło do przekroczenia granic obrony koniecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może wydać wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, jeśli okoliczności popełnienia przestępstwa budzą wątpliwości, co obejmuje również konieczność rozważenia, czy nie zachodzą wątpliwości co do samego zaistnienia przestępstwa lub jego kwalifikacji prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że tryb skazania bez rozprawy (art. 387 § 1 k.p.k.) jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie istniały wątpliwości co do tego, czy oskarżony działał w warunkach obrony koniecznej, czy też przekroczył jej granice, co wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Czy dodatkowy motyw działania, taki jak chęć doprowadzenia do ujęcia napastnika, wyklucza możliwość zastosowania art. 25 § 1 k.k. (obrona konieczna)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dodatkowy, akceptowalny społecznie motyw takiego zachowania, np. chęć doprowadzenia do ujęcia napastnika, nie wyklucza uznania, iż są spełnione warunki obrony koniecznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla uznania działania w obronie koniecznej niezbędne jest ustalenie zamiaru odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu. Dodatkowy motyw nie wyklucza zastosowania art. 25 § 1 k.k.
Jakie są postacie przekroczenia granic obrony koniecznej w rozumieniu art. 25 § 2 k.k.?
Odpowiedź sądu
Przekroczenie granic obrony koniecznej przyjmuje dwie postacie: ekscesu intensywnego (zastosowanie niewspółmiernego sposobu obrony) oraz ekscesu ekstensywnego (brak zgodności czasowej obrony i zamachu).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do powszechnie uznawanego rozumienia art. 25 § 2 k.k., wskazując na dwie postacie przekroczenia granic obrony koniecznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.T. | osoba_fizyczna | skazany |
| D.Z. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| C.J. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz Policji |
| M.P. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz Policji |
| Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący (kasacja) |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks karny
Spowodowanie choroby realnie zagrażającej życiu.
k.k. art. 25 § § 1
Kodeks karny
Obrona konieczna.
k.k. art. 25 § § 2
Kodeks karny
Przekroczenie granic obrony koniecznej.
k.p.k. art. 387 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
k.p.k. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Warunki wydania wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia kasacją.
Pomocnicze
k.k. art. 226 § § 1
Kodeks karny
Znieważenie funkcjonariusza publicznego.
k.p.k. art. 387 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Ujawnienie dowodów w trybie art. 387 § 4 k.p.k.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Zatarcie skazania.
k.p.k. art. 107 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Zatarcie skazania.
k.p.k. art. 2 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Cele postępowania karnego.
k.k. art. 44 § § 2
Kodeks karny
Przepadek dowodu rzeczowego.
k.k. art. 59 § § 1
Kodeks karny
Odstąpienie od wymierzenia kary.
k.k. art. 49 § § 1
Kodeks karny
Świadczenie pieniężne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy rażąco naruszył przepisy k.p.k. (art. 387 § 2 w zw. z art. 387 § 1 k.p.k.), wydając wyrok skazujący bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mimo istnienia wątpliwości co do kwalifikacji prawnej czynu i przebiegu zdarzenia. • Opis czynu przypisanego oskarżonemu nie precyzuje, na czym polegało przekroczenie granic obrony koniecznej. • Przywołane przez prokuratora orzecznictwo nie było adekwatne do sytuacji faktycznej Z.T. • Dodatkowy motyw działania (chęć ujęcia napastnika) nie wyklucza obrony koniecznej.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego • okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości • nie jest to wykluczone po ponownym rozpoznaniu sprawy • dodatkowy, akceptowalny społecznie motyw takiego zachowania, np. chęć doprowadzenia do ujęcia napastnika, nie wyklucza uznania, iż są spełnione warunki, o których mowa w art. 25 § 1 k.k.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Kala
członek
Barbara Skoczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących trybu skazania bez rozprawy (art. 387 k.p.k.) oraz zasad stosowania obrony koniecznej (art. 25 k.k.) w kontekście wątpliwości faktycznych i prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd pierwszej instancji zastosował tryb skazania bez rozprawy, mimo istnienia wątpliwości co do podstawowych kwestii prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - ograniczeń trybu skazania bez rozprawy - oraz fundamentalnego prawa materialnego, jakim jest obrona konieczna. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego, nawet w sytuacji, gdy oskarżony sam wnioskuje o skazanie.
“Czy można skazać bez rozprawy, gdy nie wszystko jest jasne? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice trybu uproszczonego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.