III KK 422/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, Antoniego Bojańczyka, od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt III KK 422/25. Głównym argumentem prokuratora była wadliwość powołania sędziego, które miało nastąpić z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej niezgodnie z Konstytucją RP. Prokurator twierdził, że udział sędziego w składzie orzekającym powoduje, iż skład ten nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, powołując się na przepisy polskie, unijne (Karta Praw Podstawowych, Traktat o UE) oraz Europejską Konwencję Praw Człowieka. Podkreślono, że powołanie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie obejmuje powołania do Izby Karnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Sąd uzasadnił, że o charakterze czynności prawnej decyduje jej rzeczywista treść, a nie formalne nazwanie. Wniosek prokuratora, mimo powołania się na przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego, miał charakter ustrojowy i nie zawierał konkretnych okoliczności faktycznych mogących uzasadniać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd wskazał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy niezawisłości nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od okresu i ułomności procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty te nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup sędziów. Sąd powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19), który uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis k.p.k. dopuszczający rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania. Sąd zauważył również niekonsekwencję w argumentacji prokuratora, który jednocześnie kwestionował status sędziego, a jednocześnie powoływał się na przepisy dotyczące wyłączenia sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego o wyłączeniu sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego i kwestii ustrojowych nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Wniosek musi opierać się na konkretnych okolicznościach faktycznych mogących wpływać na bezstronność sędziego, a nie na abstrakcyjnych kwestiach ustrojowych. Ponadto, powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niezgodne z Konstytucją przepisy dopuszczające rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który formalnie powołuje się na przepisy k.p.k. o wyłączeniu sędziego, ale w istocie kwestionuje status sędziego jako osoby niebędącej sędzią, może być rozpoznany w trybie wyłączenia sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny, ponieważ tryb wyłączenia sędziego dotyczy wyłącznie sędziów, a wniosek nie wskazuje na właściwą podstawę prawną dla wyłączenia osoby niebędącej sędzią.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył sprzeczność w argumentacji prokuratora, który jednocześnie powołuje się na przepisy o wyłączeniu sędziego, a jednocześnie twierdzi, że osoba, której dotyczy wniosek, nie jest sędzią. Sąd podkreślił, że tryb wyłączenia sędziego dotyczy wyłącznie sędziów, a wniosek nie wskazuje na inną, właściwą podstawę prawną dla wyłączenia osoby niebędącej sędzią.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., stanowi podstawę do wyłączenia sędziego, jednakże wniosek oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych nie podlega rozpoznaniu.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego muszą mieć charakter faktyczny, a nie abstrakcyjny i ustrojowy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Per analogiam zastosowano do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przywołany przez prokuratora we wniosku, ale nieuznany przez sąd za podstawę do rozpoznania wniosku.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wspomniany przez prokuratora jako skutek naruszenia prawa, ale niepodstawa do rozpoznania wniosku.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołany przez prokuratora jako podstawa prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołany w kontekście wadliwości powołania sędziego.
u.KRS
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. kwestionowana przez prokuratora jako podstawa wadliwego powołania.
Pr. Prok. art. 3 § 1
Prawo o prokuraturze
Przywołany przez prokuratora we wcześniejszych wnioskach, ale nie w obecnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości powołania sędziego, jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być podstawą do jego wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Wniosek musi opierać się na konkretnych okolicznościach faktycznych mogących wpływać na bezstronność sędziego, a nie na abstrakcyjnych kwestiach ustrojowych. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19) uznaje za niezgodne z Konstytucją przepisy dopuszczające rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania. • Tryb wyłączenia sędziego dotyczy wyłącznie sędziów, a wniosek nie wskazuje na właściwą podstawę prawną dla wyłączenia osoby niebędącej sędzią.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego, którego powołanie było wadliwe, powoduje, że skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. • Powołanie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie obejmuje powołania do Izby Karnej. • Wadliwość powołania sędziego stanowi rażące naruszenie prawa, niweczące postępowanie.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze czynności prawnej nie decyduje przecież jej formalne nazwanie przez autora czy też li tylko werbalne nawiązanie przez niego do określonych przepisów, lecz rzeczywista treść przedsiębranej przez podmiot czynności • Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne. • obecny zabieg, polegający kolejnej (trzeciej w przeciągu niespełna roku) dokonanej przez prokuratora zmianie podstawy prawnej i na oparciu go obecnie kodeksowych przepisach normujących instytucję wyłączenia sędziego oraz na zmianie jego nazwy względem pierwotnej intytulacji ma — w swojej istocie — na celu jedynie próbę obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści przedsiębranej czynności, dla której brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych polskiego sądownictwa, prawa do sądu i niezależności sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Wnioski o wyłączenie sędziego z powodu wadliwej reformy sądu nie mają racji bytu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.