III KK 418/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego SN Anny Dziergawki od udziału w sprawie III KK 418/25 został złożony przez obrońcę skazanej K. M. z powodu wątpliwości co do bezstronności i niezależności sędzi, wynikających z jej powołania na urząd na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k.) oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5 uSN). Stwierdzono, że art. 29 § 5 uSN stanowi lex specialis i lex posterior w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., co oznacza niedopuszczalność stosowania ogólnej regulacji w sytuacji, gdy wniosek dotyczy okoliczności przewidzianych w szczególnym przepisie. Dodatkowo, Sąd Najwyższy przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy k.p.k. dopuszczające rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Sąd nie podzielił również stanowiska, że udział sędziego powołanego w kwestionowanym trybie stanowi nienależytą obsadę sądu, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20), który pozbawił mocy normatywnej uchwałę Sądu Najwyższego w tej sprawie. Podkreślono, że Konstytucja RP jest najwyższym prawem i argumentacja o braku statusu sądu ustanowionego na mocy ustawy nie mogła zostać uznana za trafną. W związku z tym, wniosek obrońcy został uznany za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawiony bez rozpoznania. Sąd zaznaczył, że status sędziego jest jednorodny i nie podlega różnicowaniu, a powołanie przez Prezydenta RP zapewnia mu legitymizację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, relacji między art. 41 § 1 k.p.k. a art. 29 § 5 uSN, oraz mocy wiążącej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w kontekście statusu sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w oparciu o okoliczności powołania na urząd.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na okolicznościach powołania go na urząd na mocy ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, powinien być rozpoznawany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. czy art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek taki nie może być rozpoznawany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., ponieważ art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis i lex posterior, regulując szczegółowo tę materię.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest przepisem szczególnym (lex specialis) i późniejszym (lex posterior) w stosunku do ogólnego art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN. W związku z tym, wniosek oparty na okolicznościach powołania sędziego na mocy ustawy z 2017 r. powinien być rozpatrywany w ramach tej szczególnej regulacji, a nie ogólnej normy k.p.k.
Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, wywołuje sam przez się stan nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udział takiego sędziego nie wywołuje sam przez się stanu nienależytej obsady sądu, zwłaszcza w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że uchwała połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I – 4110 – 1/20) dotycząca nienależytej obsady sądu została pozbawiona mocy normatywnej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20). Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że Sąd Najwyższy nie był związany tą uchwałą. Argumentacja o braku statusu sądu ustanowionego na mocy ustawy nie mogła zostać uznana za trafną.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego SN Anny Dziergawki, oparty na okolicznościach jej powołania, jest dopuszczalny z mocy ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ nie spełniał on wymogów formalnych i materialnych wynikających z przepisów prawa, w szczególności z art. 29 § 5 uSN, a także z uwagi na brak powiązania okoliczności powołania sędziego z przedmiotem sprawy III KK 418/25.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | skazana |
| obrońca skazanej K. M. | inne | wnioskodawca |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Niedopuszczalność stosowania w sytuacji, gdy wniosek dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN.
uSN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Szczególne postępowanie w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
uSN art. 29 § 7
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa strony postępowania w przedmiocie rozpoznania środka zaskarżenia.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z 8 grudnia 2017 r., na mocy której ukształtowano Krajową Radę Sądownictwa.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Dotyczy wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, dotyczy powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kompetencji Prezydenta RP w zakresie powoływania sędziów.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, w tym nienależytej obsady sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 29 § 5 uSN stanowi lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące wadliwości powołania sędziów są wiążące i mają moc powszechnie obowiązującą. • Udział sędziego powołanego w kwestionowanym trybie nie stanowi nienależytej obsady sądu w świetle orzeczeń TK. • Konstytucja RP jest najwyższym prawem, a argumentacja o braku statusu sądu ustanowionego na mocy ustawy jest niezasadna. • Brak powiązania okoliczności powołania sędziego z przedmiotem sprawy III KK 418/25.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego powinien być rozpoznany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Sędzia powołany na podstawie ustawy z 2017 r. o KRS nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co prowadzi do nienależytej obsady sądu.
Godne uwagi sformułowania
art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi względem niego lex specialis, a pod względem temporalnym lex posterior • Konsekwencją zaprezentowanej wykładni jest stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN. • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. • argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za trafną. • status sędziego ma charakter jednorodny i nie podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
przewodniczący
Anna Dziergawka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, relacji między art. 41 § 1 k.p.k. a art. 29 § 5 uSN, oraz mocy wiążącej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w kontekście statusu sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w oparciu o okoliczności powołania na urząd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i roli Trybunału Konstytucyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sędzia powołany po 2017 roku może być wyłączony? Kluczowa decyzja ws. praworządności.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.