III KK 418/02

POSTANOWIENIE Z DNIA 9 LIPCA 2003 R. III KK 418/02 O tym, w sprawach jakich osób świadek koronny będzie mógł złożyć zeznania, decyduje nie to, czy kwestia odpowiedzialności tych osób będzie rozpoznawana w jednym tylko, czy też w kilku odrębnych postępowaniach, lecz to, w związku z jakimi czynami tych osób uzyskał on status świadka koronnego. Wyłączenie do odrębnego prowadzenia sprawy niektórych osób lub o niektóre z ujawnionych przestępstw nie powoduje utraty przy- znanego już statusu świadka koronnego, a zatem ponawianie procedury przewidzianej dla przyznania tego statusu w każdej z wyłączonych spraw, byłoby powtórnym rozpoznawaniem tego, co zostało już rozpoznane i roz- strzygnięte. Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk. Sędziowie SN: E. Gaberle (sprawozdawca), R. Malarski. Prokurator Prokuratury Krajowej: J. Piechota. Sąd Najwyższy w sprawie Mirosława R., skazanego za przestępstwo z art. 258 § 2 i 3 k.k. i inne, i Henryka N., skazanego za przestępstwo z art. 18 § 1 w zw. z art. 148 § 1 k.k. z 1969 r. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 9 lipca 2003 r., kasacji wniesionych przez obrońców skazanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 15 lutego 2002 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 24 stycznia 2001 r., o d d a l i ł kasację (...). 2 Z u z a s a d n i e n i a : Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2001 r. Sąd Okręgowy w B. rozstrzygnął sprawę szesnastu oskarżonych, w tym także Mirosława R. (...), którego skazał na łączną karę 11 lat pozbawienia wolności i grzywnę, przypisując mu popełnienie pięciu przestępstw. (...) Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej Miro- sława R. Zmodyfikował opis i kwalifikację prawną jednego z pięciu przypi- sanych mu czynów i uznał go za winnego popełnienia przestępstwa z art. 43 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468 ze zm.) w zw. z art. 58 i 58 „a” k.k. z 1969 r. oraz art. 4 § 1 k.k., polegającego na tym, że w okresie od stycznia do marca 1998 r. w W. i B., działając w zorganizowanej grupie przestępczej oraz w warunkach przestępstwa ciągłego, uczestniczył w obrocie znacznymi ilościami środ- ków psychotropowych i substancji odurzających w postaci około 5 kg mari- huany, 118 tabletek „ekstazy” i co najmniej 1 kg amfetaminy, które nabywał w W. i po przewiezieniu ich wspólnie z innymi osobami do B. przekazywał za pośrednictwem m. in. Daniela G. i Mariusza S. innym, nieustalonym osobom. Nadto Sąd Apelacyjny wyeliminował przepis art. 58 „a” k.k. z 1969 r. z podstawy prawnej wymiaru kary orzeczonej za trzy inne przestępstwa, uchylił orzeczenie o umorzeniu postępowania i w tym zakresie przekazał sprawę właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania, a utrzymując w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części, wymierzył oskarżonemu łącz- ną karę 11 lat pozbawienia wolności, tj. w wysokości wymierzonej w za- skarżonym wyroku, orzekł także łączną karę 140 stawek dziennych grzyw- ny. (...) 3 Obrońca skazanego Mirosława R. w kasacji domagał się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w B. i przekazania sprawy temu sądowi do po- nownego rozpoznania zarzucając: I. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 2, art. 5 ust. 1-3 i art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koron- nym, poprzez uznanie dowodu z zeznań świadka Dariusza J. jako dowodu z zeznań świadka koronnego, pomimo niezastosowania w tej sprawie pro- cedury wymaganej w powołanych przepisach; II. rażące naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 4, 5 § 2 i 7 k.p.k., przez przyjęcie, że skazany popełnił przy- pisane mu przestępstwa, które to ustalenia naruszają wskazane zasady procesu w sytuacji, gdy zostały poczynione wyłącznie w oparciu o zeznania jednego świadka Dariusza J., nie zostały potwierdzone ani zweryfikowane żadnymi innymi dowodami oraz w sytuacji, gdy dowód z zeznań tego świadka jest nieprzekonywający i wątpliwy, co stwierdził także Sąd Apela- cyjny nie przyjmując za świadkiem koronnym przywódczej roli Henryka N. w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym. W pisemnej odpowiedzi na kasacje obrońców prokurator wniósł o ich oddalenie, a na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o oddalenie obu kasacji jako oczywiście bezzasadnych. (...) Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Spośród podniesionych w obu kasacjach zarzutów, tylko dwa z nich wymagają bliższego omówienia. Pierwszy z tych zarzutów wiąże się z zastosowaną w tej sprawie in- stytucją świadka koronnego. Zdaniem obrońcy skazanego Mirosława R., naruszenie wskazanych w kasacji przepisów ustawy o świadku koronnym polegało na tym, iż w sprawie niniejszej nie ponowiono procedury związa- nej z dopuszczeniem dowodu z zeznań świadka koronnego, choć było to niezbędne. Uzasadniając ten pogląd obrońca podniósł, że procedurę taką 4 przeprowadzono w innej sprawie toczącej się przeciwko grupie Leszka K., natomiast sprawa niniejsza dotyczy innej grupy osób i zostało w niej wszczęte odrębne śledztwo. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że postanowieniem z dnia 13 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy w B. uwzględnił wniosek Prokuratora Wo- jewódzkiego w B. z dnia 17 grudnia 1998 r. (po uzyskaniu zgody właściwe- go prokuratora apelacyjnego) i orzekając „w sprawie Leszka K. i innych” dopuścił dowód z zeznań świadka koronnego Dariusza J., następnie zaś prokurator Prokuratury Okręgowej w B. po zapoznaniu się z materiałami śledztwa, postanowieniem z dnia 8 lutego 1999 r., wyłączył z tego śledztwa materiały dotyczące osób i zdarzeń nie związanych przedmiotowo i pod- miotowo z prowadzonym dotychczas postępowaniem, a kolejnym posta- nowieniem z dnia 23 lutego 1999 r. wszczął śledztwo i po jego zakończe- niu, wniósł do sądu akt oskarżenia przeciwko 17 osobom, w tym także przeciwko Mirosławowi R. i Henrykowi N., których sprawa została rozstrzy- gnięta prawomocnym wyrokiem, zaskarżonym obecnie kasacjami obroń- ców. Rysujący się na tle powyższego układu procesowego i podniesiony w kasacji obrońcy skazanego Mirosława R., problem ponowienia procedury związanej z przyznaniem statusu świadka koronnego, nie jest w tej sprawie problemem nowym, był już rozważany przez Sąd Okręgowy, badał go tak- że Sąd Apelacyjny, ponieważ taki sam zarzut został postawiony w apela- cjach obrońców, tyle że dwóch innych oskarżonych. Stanowisko zajęte w tej kwestii przez sądy obu instancji, Sąd Najwyższy w pełni podziela. Uzu- pełniająco trzeba jedynie zwrócić uwagę na pominięty w kasacji przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadku koronnym z dnia 25 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 114, poz. 738 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje podejrzanego do przekazania organowi prowadzącemu postępowanie nie tylko tych informa- cji, które dotyczą zarzucanych mu przestępstw, ale także do ujawnienia 5 wszystkich informacji posiadanych na temat wszelkich innych przestępstw, nie objętych dotychczasowym postępowaniem. Ujawnienie tych innych przestępstw (jak mówi ustawa – „dalszych przestępstw”), jest jednym z wa- runków przyznania podejrzanemu statusu świadka koronnego. O tym więc, w sprawach jakich osób świadek koronny będzie mógł złożyć zeznania, decyduje nie to, czy kwestia odpowiedzialności tych osób będzie rozpo- znawana w jednym tylko, czy też w kilku odrębnych postępowaniach, lecz to, w związku z jakimi czynami tych osób uzyskał on status świadka koron- nego. Wyłączenie do odrębnego prowadzenia sprawy niektórych osób lub o niektóre z ujawnionych przestępstw nie powoduje utraty przyznanego już statusu świadka koronnego, a zatem ponawianie procedury przewidzianej dla przyznania tego statusu w każdej z wyłączonych spraw, byłoby powtór- nym rozpoznawaniem tego, co zostało już rozpoznane i rozstrzygnięte. Łą- czenie oraz rozłączanie spraw złożonych podmiotowo lub przedmiotowo ma znaczenie techniczne i prakseologiczne, służy bowiem usprawnieniu i przyspieszeniu postępowania, tak aby jego zakończenie mogło nastąpić w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie niekontrowersyjne jest, że za- równo we wniosku prokuratora, jak i w postanowieniu sądu o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadka koronnego mówi się wyraźnie nie tylko o ujaw- nieniu przestępstw popełnionych przez grupę Leszka K., ale także o ujaw- nieniu przestępstw popełnionych przez Mirosława R. i związane z nim oso- by. Dla porządku dodać trzeba, że wprawdzie prokurator mógł dokonać stosownych czynności procesowych w innej kolejności, tzn. najpierw wyłą- czyć sprawę Mirosława R. i związanych w nim osób do odrębnego prowa- dzenia, a potem dopiero wystąpić do sądu z odrębnymi wnioskami o przy- znanie Dariuszowi J. statusu świadka koronnego, ale ponieważ przepisy ustawy o świadku koronnym ani żadne inne przepisy nie obligują prokura- tora do zachowania takiej właśnie kolejności, więc nie można przyjąć, że doszło do naruszenia przepisów prawa. (...)