III KK 416/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uniewinnił J.M. od zarzutu z dekretu o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych, uchylając wyrok skazujący z 1956 r. i postanowienie o umorzeniu postępowania, uznając błędną wykładnię prawa.
Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść J.M. od postanowienia Sądu Najwyższego z 1956 r. umarzającego postępowanie na podstawie amnestii, które zapadło po wyroku skazującym J.M. za czyn z dekretu o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzający je wyrok skazujący, uniewinniając oskarżonego z powodu błędnej wykładni art. 36 dekretu.
Prokurator Generalny złożył kasację na korzyść J. M. od postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 1956 r. (sygn. akt III K 237/56), które umorzyło postępowanie na podstawie amnestii. Postępowanie to zostało umorzone po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 10 marca 1956 r. (sygn. akt IV K […]), skazującego go za czyn z art. 36 dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (dalej: m.k.k.) na karę 5 lat więzienia. Kasacja zarzucała rażące naruszenie art. 36 m.k.k. poprzez uznanie J. M. winnym, mimo że jego zachowanie nie realizowało znamion tego przestępstwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu bez udziału stron, uznał kasację za oczywistą i zasługującą na uwzględnienie. Zważywszy na szczątkowe materiały, które sugerowały, że represjonowanie J. M. było związane z jego przynależnością do wspólnoty religijnej „Ś. J.”, oraz na wywody skarżącego dotyczące błędnej i rozszerzającej wykładni art. 36 m.k.k., Sąd Najwyższy uznał za celowe przypomnienie ugruntowanej linii orzeczniczej, zgodnie z którą pojęcie „związku” w rozumieniu art. 36 m.k.k. nie obejmowało zbiorowości wyznaniowej „Ś. J.”. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzający je wyrok skazujący i uniewinnił J. M. Wydatki postępowania kasacyjnego obciążyły Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie oskarżonego nie realizuje znamion tego przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 36 dekretu zastosowana przez sąd niższej instancji była zbyt szeroka i błędna. Ugruntowana linia orzecznicza wskazuje, że pojęcie 'związku' w rozumieniu tego przepisu nie obejmowało zbiorowości wyznaniowej, do której należał oskarżony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i wyroku, uniewinnienie
Strona wygrywająca
J. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (4)
Główne
m.k.k. art. 36
Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa
Zakres pojęcia 'związek' nie obejmuje zbiorowości wyznaniowej 'Ś. J.'.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 36 m.k.k. polegające na uznaniu J. M. winnym popełnienia przewidzianego w tym przepisie przestępstwa, mimo że swoim zachowaniem oskarżony nie zrealizował ustawowych znamion tego ani innego przestępstwa. Błędna i skrajnie rozszerzająca wykładnia art. 36 m.k.k.
Godne uwagi sformułowania
zakresem pojęcia ,,związek", o którym mowa w art. 36 m.k.k., nie sposób było obejmować zbiorowości wyznaniowej ,,Ś. J.” linia orzecznicza wskazująca, iż zakresem pojęcia ,,związek", o którym mowa w art. 36 m.k.k., nie sposób było obejmować zbiorowości wyznaniowej ,,Ś. J.”, jest ugruntowana i nie budzi jakichkolwiek kontrowersji
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
członek
Waldemar Płóciennik
członek
Zbigniew Puszkarski
członek
Barbara Skoczkowska
członek
Andrzej Stępka
członek
Rafał Malarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 36 dekretu z 1946 r. oraz zasada, że przynależność do wspólnoty religijnej nie może być podstawą do skazania za przestępstwo z tego dekretu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego, historycznego przepisu prawnego (dekret z 1946 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy uniewinnienia osoby skazanej w czasach PRL za przynależność do wspólnoty religijnej, co pokazuje historyczne represje i późniejszą korektę orzecznictwa.
“Po 66 latach Sąd Najwyższy uniewinnił J.M. skazanego za przynależność do wspólnoty religijnej w PRL.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III KK 416/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz SSN Waldemar Płóciennik SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara Skoczkowska SSN Andrzej Stępka SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Gajewska w sprawie J. M. oskarżonego z art. 36 dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), w dniu 2 czerwca 2022 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 1956 r., sygn. akt III K 237/56 umarzającego postępowanie zakończone wyrokiem skazującym Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 10 marca 1956 r., sygn. akt IV K […] uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzający je wyrok Sądu Wojewódzkiego w G. z 10 marca 1956 r., sygn. akt IV K […] i uniewinnia J. M.. UZASADNIENIE Prokurator Generalny złożył kasację na korzyść J. M. od postanowienia Sądu Najwyższego z 2 maja 1956 r. (III K 237/56) o umorzeniu postępowania na podstawie amnestii, które zapadło po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z 10 marca 1956 r. (IV K […]) skazującego go za czyn z art. 36 dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (dalej: m.k.k.) na karę 5 lat więzienia. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 36 m.k.k. polegające na uznaniu J. M. winnym popełnienia przewidzianego w tym przepisie przestępstwa, mimo że swoim zachowaniem oskarżony nie zrealizował ustawowych znamion tego ani innego przestępstwa, wniósł o uchylenie obu wymienionych orzeczeń i uniewinnienie oskarżonego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja zasługiwała w całości na uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron z racji swej oczywistej zasadności (art. 535 § 5 k.p.k.). Ze szczątkowych materiałów uzyskanych w ramach odtwarzania zniszczonych akt wynikało, że represjonowanie J. M. związane było z jego przynależnością do wspólnoty religijnej ,,Ś. J.”. Jego pobyt w więzieniu trwał od 31 sierpnia 1955 r. do 5 maja 1956 r. Wobec wszechstronnych i wyczerpujących wywodów skarżącego uzasadniających ewidentnie dowolną i skrajnie rozszerzającą wykładnię art. 36 m.k.k., która doprowadziła w swoim czasie do oczywiście niesłusznego skazania J. M., Sąd Najwyższy nabrał przekonania, iż postąpieniem zbędnym, a więc i w jakimś sensie nieracjonalnym, byłoby powtarzanie całej argumentacji precyzyjnie wyłożonej w kasacji. Za celowe uznał jedynie przypomnienie, że linia orzecznicza wskazująca, iż zakresem pojęcia ,,związek”, o którym mowa w art. 36 m.k.k., nie sposób było obejmować zbiorowości wyznaniowej ,,Ś. J.”, jest ugruntowana i nie budzi jakichkolwiek kontrowersji (zob. np. wyrok SN z 17 marca 2021 r., V KK 70/21 i wskazane w nim judykaty). W tym stanie rzeczy konieczne stało się wzruszenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go wyroku skazującego – i uniewinnienie J. M. (art. 537 § 2 k.p.k.). Wydatkami poniesionymi przez Sąd Najwyższy, związanymi z rozpoznaniem kasacji Prokuratora Generalnego, obciążono Skarb Państwa (art. 638 k.p.k.). a.s.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI